Tổ chức thi hành luật là nhiệm vụ hàng đầu sau kỳ họp
Phóng viên: Thưa đại biểu Ma Thị Thúy, một điểm mới tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI là cơ quan trình dự án luật phải làm rõ cả phương án tổ chức thi hành luật. Theo đại biểu, thay đổi này có ý nghĩa như thế nào đối với việc nâng cao tính khả thi của chính sách?
Đại biểu Ma Thị Thúy: Tôi đánh giá đây là đổi mới có ý nghĩa thực chất trong công tác lập pháp. Khi yêu cầu tổ chức thi hành được xem xét ngay trong quá trình xây dựng luật, Quốc hội có thêm cơ sở để đánh giá một chính sách có thể thực hiện được đến đâu, còn thiếu điều kiện gì và trách nhiệm chuẩn bị thuộc về cơ quan nào.
 |
Đại biểu Quốc hội Ma Thị Thúy cho rằng, chính sách phải đến được với người dân, nhất là vùng khó khăn. Ảnh: TRỌNG HẢI
|
Nghị quyết số 66-NQ/TW đặt ra yêu cầu gắn kết chặt chẽ giữa xây dựng và thi hành pháp luật, lấy người dân, doanh nghiệp làm trung tâm. Kết luận số 09-KL/TW tiếp tục nhấn mạnh tính thống nhất của hệ thống pháp luật, việc phân định thẩm quyền, làm rõ hiệu lực và quy định chuyển tiếp của văn bản. Những yêu cầu về hồ sơ, giải trình tại Kỳ họp thứ hai là cách cụ thể hóa các định hướng đó trong từng quyết định lập pháp.
Tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội đã thông qua 38 luật, 18 nghị quyết. Ngay trong nội dung đầu tiên của Nghị quyết Kỳ họp thứ hai, Quốc hội đã yêu cầu các cơ quan hữu quan tổ chức triển khai thi hành, tuyên truyền, phổ biến để các luật, nghị quyết được thực hiện kịp thời, nghiêm minh, thống nhất, hiệu lực và hiệu quả. Điều đó cho thấy, công tác tổ chức thi hành luật đã được Quốc hội rất quan tâm, nâng lên thành nhiệm vụ hàng đầu sau kỳ họp.
Điều tôi quan tâm là cơ quan trình phải giải trình cả phương án đưa chính sách vào cuộc sống. Khi đề nghị phân cấp một nhiệm vụ, cần làm rõ cấp nhận nhiệm vụ đã có đủ cán bộ, kinh phí và dữ liệu hay chưa. Khi đề nghị đơn giản hóa thủ tục, phải chỉ ra người dân sẽ giảm được giấy tờ, thời gian và chi phí như thế nào.
Với trách nhiệm của đại biểu hoạt động chuyên trách tại Hội đồng Dân tộc, tôi đặc biệt quan tâm đến khả năng thực hiện chính sách ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi. Một thủ tục thuận tiện trên môi trường số vẫn cần phương án hỗ trợ người chưa có thiết bị, kỹ năng hoặc điều kiện kết nối. Chính sách phải tính đến điều kiện tiếp cận thực tế của người thụ hưởng.
Xử lý vướng mắc ngay từ thời gian đầu thi hành luật
Phóng viên: Theo đại biểu, cần chú trọng những khâu nào để tránh tình trạng luật đã có hiệu lực nhưng người dân, doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn khi thực hiện?
Đại biểu Ma Thị Thúy: Trước hết là tiến độ và chất lượng các văn bản quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành. Những nội dung luật giao phải được chuẩn bị đúng thẩm quyền, bảo đảm có thể áp dụng khi cần thiết. Đồng thời, cần kiểm soát việc phát sinh thêm giấy tờ, điều kiện hoặc yêu cầu ngoài quy định; những thủ tục đã được cắt giảm phải thực sự được đơn giản hóa trong quy trình giải quyết công việc của cơ quan Nhà nước.
Thứ hai là năng lực thực hiện tại cơ sở. Khi phân cấp, ủy quyền hoặc giao thêm nhiệm vụ cho địa phương, phải xác định nhu cầu đào tạo, kinh phí và công cụ hỗ trợ tương ứng. Với vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi còn khó khăn, cần hướng dẫn sát từng nhóm đối tượng, kết hợp hình thức trực tiếp với trực tuyến, sử dụng cách diễn đạt dễ hiểu và ngôn ngữ phù hợp khi cần thiết. Người dân phải biết mình được hưởng chính sách gì và cần liên hệ ở đâu.
Một khâu quan trọng nữa là tiếp nhận, xử lý vướng mắc ngay từ thời gian đầu thi hành. Cần công khai đầu mối tiếp nhận và trách nhiệm trả lời; phân biệt vướng mắc do quy định với vướng mắc do cách tổ chức thực hiện để xử lý đúng nguyên nhân, tránh tình trạng cùng một việc nhưng mỗi nơi hiểu và áp dụng khác nhau.
Tôi cũng đề nghị làm rõ trách nhiệm, nguồn lực và thời hạn hoàn thành từng nhiệm vụ; quan tâm cả việc xử lý hồ sơ đang giải quyết khi quy định thay đổi. Có kế hoạch chưa đồng nghĩa với đã bảo đảm đầy đủ tính khả thi. Hiệu quả đổi mới phải được kiểm chứng bằng kết quả thi hành sau khi luật có hiệu lực.
Xây dựng nhiệm vụ cụ thể khi tổ chức thi hành luật
Phóng viên: Cụ thể, tại Kỳ họp thứ hai, đại biểu ấn tượng với dự án luật nào?
Đại biểu Ma Thị Thúy: Tôi ấn tượng với sự chủ động chuẩn bị triển khai Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Điện lực. Đây là lĩnh vực tác động trực tiếp đến khả năng cung ứng điện cho phát triển kinh tế và chi phí sinh hoạt của người dân, vì vậy kế hoạch thực hiện cần rất cụ thể.
Tại Quyết định số 2490/QĐ-BCT ngày 2-10-2026, Bộ Công Thương đã điều chỉnh kế hoạch phổ biến, giáo dục pháp luật, dự kiến phổ biến luật sửa đổi khi được Quốc hội thông qua tại Kỳ họp thứ hai. Kế hoạch xác định các nhóm đối tượng liên quan và giao cơ quan chuyên môn phối hợp triển khai bằng hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến. Tôi đánh giá cao sự chuẩn bị từ trước thời điểm thông qua luật.
Trong quá trình thảo luận, các vấn đề về đồng bộ giữa nguồn điện, lưới điện và nhu cầu sử dụng; cơ chế giá điện, hỗ trợ tiền điện và lộ trình xóa bỏ bù chéo cũng được làm rõ. Những nội dung này cần được chuyển thành nhiệm vụ cụ thể khi tổ chức thi hành. Chẳng hạn, với cơ chế giá điện, phải công khai lộ trình, đánh giá tác động tới từng nhóm sử dụng và chuẩn bị chính sách hỗ trợ tương ứng. Chính sách hỗ trợ tiền điện cần xác định đúng đối tượng, bảo đảm kinh phí và phương thức thực hiện thuận tiện, tránh để người đủ điều kiện chậm được thụ hưởng vì vướng mắc xác minh hoặc thủ tục.
Tôi cũng quan tâm đến việc sửa đổi Luật Đất đai. Việc tháo gỡ vướng mắc phải gắn với bảo đảm quyền, lợi ích hợp pháp của người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số. Quy hoạch, giá đất, nghĩa vụ tài chính và thủ tục cấp giấy chứng nhận cần được công khai, dễ hiểu. Khi thu hồi đất, phải làm rõ phương án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, chuẩn bị hạ tầng thiết yếu và giải pháp phục hồi sinh kế...
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn đại biểu Quốc hội Ma Thị Thúy!