Đối với Việt Nam, Liên minh châu Âu là một trong những thị trường xuất khẩu quan trọng. Tuy nhiên, cùng với những cơ hội từ Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam-Liên minh châu Âu (EU), hàng hóa Việt Nam cũng đang phải thích ứng với những yêu cầu ngày càng cao về tiêu chuẩn, chất lượng và phát triển bền vững.

Một trong những quy định đang thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng doanh nghiệp là Quy định chống phá rừng của Liên minh châu Âu (EUDR), dự kiến sẽ bắt đầu có hiệu lực vào cuối tháng 12-2026 với doanh nghiệp lớn và vừa. Quy định này tác động trực tiếp đến một số ngành hàng xuất khẩu quan trọng của Việt Nam như cà phê, gỗ và sản phẩm gỗ, cao su cùng một số nhóm hàng liên quan.

Điểm đáng chú ý là EUDR không chỉ yêu cầu doanh nghiệp chứng minh nguồn gốc sản phẩm. Quy định này còn đặt ra yêu cầu về khả năng truy xuất đến vùng sản xuất, dữ liệu định vị địa lý, tính hợp pháp của quá trình sản xuất và việc thẩm định thông tin trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Đây vừa là thách thức về năng lực tổ chức sản xuất, vừa là bài toán về dữ liệu, công nghệ, sự phối hợp giữa các chủ thể trong chuỗi cung ứng và vai trò hỗ trợ của cơ quan quản lý nhà nước.

Quang cảnh tọa đàm, 

Chia sẻ trực tuyến tại tọa đàm, ông Ngô Chung Khanh, Phó vụ trưởng Vụ Phát triển thị trường nước ngoài và Thương mại đa biên (Bộ Công Thương) cho rằng, chúng ta không nên nhìn quy định EUDR chỉ đơn thuần là một quy định nhập khẩu của riêng EU mà cần nhìn nhận đây là xu hướng quản trị thương mại mới. Bởi hiện nay yêu cầu liên quan đến môi trường hay các tiêu chuẩn phát triển bền vững ngày càng trở nên phổ biến ở các thị trường nhập khẩu.

Khẳng định quy định EUDR là một thách thức, ông Ngô Chung Khanh đề nghị chúng ta cần trao đổi với EU để có những cơ chế xem xét phù hợp, thuận lợi dành cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa; cần có một cơ chế phù hợp hỗ trợ cho các doanh nghiệp nhỏ và vừa và các hộ nông dân. Chẳng hạn, chúng ta thông qua các chương trình đào tạo, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ xây dựng phần mềm, cơ sở dữ liệu và số hóa các vùng sản xuất. Quan trọng nhất là làm thế nào để giúp các doanh nghiệp nhỏ và vừa và hộ nông dân tham gia được vào hệ thống truy xuất nguồn gốc của các doanh nghiệp lớn.

Chia sẻ tại tọa đàm, ông Ngô Sỹ Hoài, Phó chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Gỗ và Lâm sản Việt Nam cho biết, ngành công nghiệp gỗ Việt Nam đã có quá trình chủ động chuẩn bị và nâng cao năng lực để đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường quốc tế, đặc biệt là EU - thị trường luôn đi đầu trong các sáng kiến quốc tế hướng tới tăng trưởng xanh và quản lý tài nguyên rừng một cách bền vững.

Đề xuất 4 nhóm hành động hỗ trợ doanh nghiệp thực thi EUDR, ông Ngô Sỹ Hoài cho rằng cần hoàn thiện khung pháp lý và hướng dẫn thực hiện: Chính phủ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Công Thương cần ban hành quy định phân định rõ trách nhiệm của từng chủ thể, đồng thời xây dựng nền tảng thông tin tích hợp, thống nhất để thuận tiện khai báo và truy xuất dữ liệu. Cùng với đó, tăng cường liên kết giữa các chủ thể: Thúc đẩy kết nối giữa nông hộ, thương lái, doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu và cơ quan quản lý nhằm bảo đảm thông tin thông suốt, thực hiện trách nhiệm giải trình và lưu trữ chứng cứ điện tử, đáp ứng yêu cầu EUDR. Đồng thời, đẩy mạnh tập huấn và nâng cao năng lực; duy trì đối thoại với EU: Tăng cường trao đổi thường xuyên với Phái đoàn EU tại Việt Nam để cập nhật quy định, tháo gỡ khó khăn và thúc đẩy hợp tác giữa hai bên, hướng tới phát triển ngành gỗ bền vững, thương mại hợp pháp và tăng trưởng xanh.