Kháng thuốc - thách thức lớn của y tế hiện đại
Phát biểu tại hội thảo, mít tinh, PGS, TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh, Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc là một chiến dịch toàn cầu nhằm thúc đẩy hiểu biết và hành động về kháng thuốc. Chủ đề năm 2026: “Một sức khỏe, chung hành động: Ngăn ngừa kháng thuốc ngay hôm nay”, kêu gọi các quốc gia, các ngành và toàn xã hội cùng hành động để phòng ngừa sự xuất hiện và lan rộng của vi sinh vật kháng thuốc.
 |
| PGS, TS Đào Xuân Cơ, Thứ trưởng Bộ Y tế, phát biểu tại Hội thảo. |
Thứ trưởng Bộ Y tế nhấn mạnh: “Kháng thuốc có mối liên hệ chặt chẽ với sức khỏe con người, động vật, thực vật và môi trường. Thuốc điều trị, thực phẩm chúng ta sản xuất, nền kinh tế và môi trường sống đều có mối liên hệ với nhau; sự xuất hiện và lan truyền của vi sinh vật kháng thuốc ở một lĩnh vực có thể gây ảnh hưởng đến các lĩnh vực khác. Vì vậy, phòng chống kháng thuốc không chỉ là nhiệm vụ riêng của ngành y tế mà đòi hỏi sự phối hợp đồng bộ, liên ngành và sự tham gia của toàn xã hội. Mỗi cơ quan, tổ chức và mỗi cá nhân đều có thể thực hiện ít nhất một hành động thiết thực để ngăn ngừa kháng thuốc ngay từ hôm nay”.
Tại hội thảo, đại diện WHO tại Việt Nam cho biết, WHO ước tính trong khu vực có khoảng 5,2 triệu người có thể tử vong do nhiễm vi khuẩn kháng thuốc trong giai đoạn 2020-2030; riêng tại Việt Nam, con số này có thể lên tới 300.000 người nếu tình trạng kháng thuốc không được kiểm soát hiệu quả. Đại diện WHO đánh giá cao những nỗ lực và cam kết của Chính phủ Việt Nam trong thời gian qua, từ việc thiết lập cơ chế điều phối quốc gia, mở rộng mạng lưới giám sát kháng thuốc lên hàng chục bệnh viện, tăng cường hợp tác theo khung một sức khỏe cho đến việc xây dựng kế hoạch hành động quốc gia giai đoạn 2026-2030.
Để triển khai hiệu quả kế hoạch trong giai đoạn tới, đại diện WHO đề xuất 4 định hướng ưu tiên, cần tăng cường giám sát và trách nhiệm giải trình thông qua hệ thống liên thông ở cấp quốc gia và bệnh viện để theo dõi tình trạng kháng thuốc cũng như lượng tiêu thụ, sử dụng kháng sinh, đồng thời báo cáo định kỳ cho hệ thống giám sát toàn cầu của WHO (GLASS).
 |
| Cục trưởng Cục quản lý khám chữa bệnh Hà Anh Đức nhấn mạnh cần thực thi nghiêm các quy định quản lý. |
Bên cạnh đó, mở rộng năng lực xét nghiệm nhằm cung cấp bằng chứng khoa học nhanh chóng, chính xác, hỗ trợ bác sĩ lựa chọn phác đồ điều trị phù hợp. Cần thúc đẩy sử dụng thuốc kháng sinh có trách nhiệm gắn với việc cập nhật hướng dẫn chuyên môn, danh mục thuốc thiết yếu và thực thi nghiêm các quy định quản lý. Quan trọng nhất, bảo đảm đầu tư tài chính bền vững cho công tác phòng, chống kháng thuốc để hướng tới một hệ thống y tế vững mạnh và giảm gánh nặng chi phí trong tương lai.
Củng cố hệ thống giám sát và quản lý sử dụng kháng sinh
Tại hội thảo, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh (Bộ Y tế) đã báo cáo tổng kết những kết quả nổi bật trong triển khai Chiến lược quốc gia về phòng, chống kháng thuốc giai đoạn 2023-2030. Theo đó, hành lang pháp lý và chuyên môn từng bước được hoàn thiện đồng bộ với Luật Khám bệnh, chữa bệnh năm 2023 và phân loại kháng sinh AWaRe mới nhất của WHO.
Mạng lưới giám sát quốc gia về kháng thuốc đã mở rộng từ 16 bệnh viện năm 2016 lên 64 bệnh viện vào năm 2026, bao phủ 28/34 tỉnh, thành phố, góp phần cung cấp dữ liệu quan trọng phục vụ công tác cảnh báo và định hướng điều trị. Bên cạnh những kết quả đạt được, Cục Quản lý Khám, chữa bệnh cũng chỉ ra một số tồn tại cần tiếp tục khắc phục như chất lượng xét nghiệm vi sinh và dữ liệu giám sát giữa các tuyến còn chưa đồng đều; việc kết nối, phân tích dữ liệu liên khoa tại một số cơ sở y tế chưa thật sự chặt chẽ.
 |
Các đại biểu thực hiện nghi thức phát động chung tay hành động phòng, chống kháng thuốc.
|
Hưởng ứng Tuần lễ Thế giới nâng cao nhận thức về kháng thuốc năm 2026, Bộ Y tế kêu gọi sự vào cuộc đồng bộ của các cơ sở khám, chữa bệnh, đội ngũ nhân viên y tế, người sản xuất nông nghiệp và toàn thể cộng đồng: Đối với các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cần xác định phòng, chống kháng thuốc là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn với trách nhiệm người đứng đầu và tiêu chí bảo đảm an toàn người bệnh. Các bệnh viện cần triển khai hiệu quả Chương trình quản lý sử dụng kháng sinh; nâng cao năng lực xét nghiệm vi sinh; đẩy mạnh phòng ngừa, kiểm soát nhiễm khuẩn và tăng cường phối hợp giữa bác sĩ lâm sàng, dược sĩ, chuyên ngành vi sinh và công nghệ thông tin trong giám sát sử dụng thuốc.
Đồng thời, phát huy vai trò nòng cốt trong thực hành kê đơn và sử dụng thuốc kháng vi sinh vật đúng chỉ định, đúng liều lượng, đúng đường dùng và thời gian điều trị; không lạm dụng kháng sinh đối với các trường hợp nhiễm vi rút thông thường; tuân thủ nghiêm quy trình vệ sinh tay, kiểm soát nhiễm khuẩn và tích cực tư vấn, hướng dẫn người bệnh dùng thuốc an toàn.
Trong chăn nuôi và nuôi trồng thủy sản, người sản xuất cần tuân thủ hướng dẫn của cơ quan thú y, sử dụng kháng sinh có trách nhiệm và thực hiện tốt quy trình xử lý chất thải nhằm hạn chế phát tán vi sinh vật kháng thuốc ra môi trường. Mỗi người dân cần hình thành thói quen chỉ sử dụng kháng sinh khi có đơn của thầy thuốc, không tự ý mua thuốc, không dùng lại đơn cũ hay chia sẻ kháng sinh cho người khác; tuân thủ đủ liều lượng theo hướng dẫn; đồng thời chủ động giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay thường xuyên, bảo đảm an toàn thực phẩm và tiêm chủng đầy đủ.