Pháp luật chặt chẽ nhưng phải thực thi nghiêm túc

Sau khi sự việc xảy ra, rà soát các quy định của pháp luật về PCCC đối với kinh doanh quán karaoke, cả lực lượng PCCC, chính quyền và các hộ kinh doanh đều phải thừa nhận những quy định của pháp luật là chặt chẽ. Theo luật sư Đinh Thị An (Hà Nội), đã có rất nhiều quy định cụ thể như: Phòng karaoke phải có diện tích sử dụng từ 20m2 trở lên, không kể công trình phụ, bảo đảm điều kiện về cách âm, phòng chống cháy nổ. Theo Thông tư số 47/2015/TT-BCA của Bộ Công an, thiết kế về phòng cháy và chữa cháy đối với cơ sở kinh doanh karaoke thuộc danh mục cơ sở có nguy hiểm về cháy, nổ theo quy định; thiết kế bậc chịu lửa của công trình phù hợp với quy mô, tính chất hoạt động của công trình. Tường ngoài tiếp giáp với công trình là tường ngăn cháy có giới hạn chịu lửa lớn hơn hoặc bằng 150 phút. Tường, vách ngăn và trần treo của đường thoát nạn, lối thoát nạn, buồng thang thoát nạn, các gian phòng tập trung đông người được thiết kế bằng vật liệu trang trí nội thất, vật liệu cách âm, cách nhiệt là vật liệu không cháy hoặc khó cháy; lối thoát nạn của công trình bảo đảm theo quy định tại QCVN 06:2010/BXD... Khi thiết kế, lắp đặt biển quảng cáo của công trình bảo đảm các yêu cầu về kỹ thuật, kết cấu, vật liệu, chiếu sáng được quy định tại QCVN 17: 2013/BXD-Quy chuẩn về xây dựng và lắp đặt phương tiện quảng cáo ngoài trời. Vị trí lắp đặt biển quảng cáo không che kín cả nhà, công trình, che lấp các lối thoát nạn, ban công...

Những quy định trên là chặt chẽ, tỉ mỉ, đầy đủ, nếu thực hiện đúng thì rất khó xảy ra cháy nổ và nếu có xảy ra, cũng khó gây ra hậu quả nghiêm trọng. Nhưng vấn đề là rất ít cơ sở thực hiện được vấn đề này. Mặt khác cũng cần phải tránh hiện tượng vì muốn có sự thông thoáng, muốn giảm bớt thủ tục hành chính mà dẫn đến có các quy định bất cập, khó thực hiện (sẽ nêu ở phần sau).

Chiều 4-11, trả lời phóng viên Báo Quân đội nhân dân khi đang theo dõi việc tháo dỡ hàng loạt hệ thống quảng cáo bằng vật liệu dễ gây cháy che kín mặt tiền một số quán karaoke trên địa bàn quận Cầu Giấy, Thiếu tá Bùi Tuấn Khanh, Phó đội trưởng Đội 2, Phòng Cảnh sát PCCC số 3 (Sở Cảnh sát PCCC TP Hà Nội) cho biết, năm 2016, qua kiểm tra các cơ sở karaoke trên địa bàn quận thì rất nhiều cơ sở không bảo đảm tiêu chuẩn quy định về PCCC và Đội đã gửi văn bản yêu cầu khắc phục, xử lý. “Những vi phạm không bảo đảm an toàn PCCC đều có thể nhìn bằng mắt thường, kiểm tra là phát hiện ngay, vậy tại sao cảnh sát PCCC không kiến nghị Sở Cảnh sát PCCC thu hồi giấy chứng nhận bảo đảm an toàn đối với các cơ sở vi phạm?”-chúng tôi đặt câu hỏi nhưng chưa nhận được câu trả lời.

leftcenterrightdel
Nhiều biển quảng cáo của các quán karaoke vi phạm an toàn PCCC trên địa bàn TP Hà Nội đã được tháo dỡ ngày 4-11. Ảnh: HOÀNG HẢI 

Điều đó cho thấy một phần thực tế, pháp luật đã quy định chặt chẽ nhưng thực thi lại không nghiêm. Đây là thực trạng phổ biến trong quản lý PCCC. Được biết UBND quận Cầu Giấy cũng đã rất tích cực tuyên truyền, kiểm tra nhắc nhở việc phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn nhưng vẫn có nhiều cơ sở chấp hành chưa nghiêm. Còn nhớ cách đây ít lâu, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Nguyễn Đức Chung đã phải gay gắt phê bình thực trạng, cả thành phố có 38 công trình nhà cao tầng không bảo đảm quy định về PCCC thì có một doanh nghiệp chiếm tới 15 công trình sai phạm mà vẫn được nghiệm thu, đưa người dân vào ở. Ông Nguyễn Hoài Nam, Trưởng ban Pháp chế HĐND TP Hà Nội cho biết qua giám sát chuyên đề, điều kiện tối thiểu nhất về phòng cháy ở nhiều chung cư trong thành phố đều không đạt yêu cầu. Thử áp lực van bơm chỉ hơn một giây đã vỡ tan, hệ thống báo cháy thì không có, chưa có giấy kiểm định PCCC nhưng chủ đầu tư vẫn để người dân vào ở.

Quản lý PCCC-cần có "tổng chỉ huy”

Tìm hiểu vụ cháy ở quán karaoke 68 Trần Thái Tông, chúng tôi nhận thấy còn nhiều bất cập trong công tác quản lý thẩm định và nghiệm thu việc bảo đảm PCCC. Theo Đại tá Nguyễn Tuấn Anh, Phó giám đốc Sở Cảnh sát PCCC Hà Nội, công trình này có khối tích hơn 1.500m3 thì phải được thẩm duyệt, nghiệm thu về bảo đảm công tác PCCC. Ngày 15-9, Phòng Cảnh sát PCCC số 3 tiến hành kiểm tra, công trình chưa đưa vào hoạt động nhưng có một số tồn tại chưa bảo đảm trong thi công như chưa được thẩm duyệt thiết kế về PCCC. Sở Cảnh sát PCCC đã có công văn yêu cầu chủ đầu tư dừng thi công, hoàn thiện hồ sơ để thực hiện thẩm duyệt thiết kế PCCC.

Nhưng ở đây, sau khi được thẩm duyệt thiết kế PCCC, chủ đầu tư thi công thế nào, bao giờ thi công xong, có báo cáo cảnh sát PCCC để nghiệm thu không lại là khâu còn bỏ ngỏ. Thiếu tá Bùi Tuấn Khanh cho biết, theo quy định cũ tại Nghị định số 35/2003 thì cơ sở kinh doanh karaoke phải được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện PCCC nhưng Nghị định số 79/2014 lại bỏ quy định này để giảm bớt thủ tục hành chính. Chủ đầu tư sau khi thi công xong công trình, báo cáo Sở Cảnh sát PCCC nghiệm thu về PCCC sẽ được Công an quận cấp giấy chứng nhận bảo đảm an toàn. Với quán karaoke xảy ra vụ cháy, ngày 13-10, Sở Cảnh sát PCCC đã thẩm duyệt, cấp Giấy chứng nhận thẩm duyệt thiết kế về PCCC và yêu cầu đơn vị thi công theo đúng thiết kế được thẩm duyệt; công trình phải được nghiệm thu về PCCC trước khi đưa vào sử dụng. Nhưng khi công trình chưa được nghiệm thu đã được sử dụng, gây ra sự cố.

Theo lãnh đạo quận Cầu Giấy, trước đó quận đã nhiều lần kiểm tra và phát hiện sai phạm, yêu cầu khắc phục song trên thực tế, nhiều ngành kiểm tra nhưng lại thiếu một người "tổng chỉ huy" để kiên quyết xử lý công trình vi phạm hay thu hồi giấy chứng nhận đã cấp. Bởi lẽ, thẩm duyệt PCCC do Sở Cảnh sát PCCC, nhưng Phòng Cảnh sát PCCC số 3, đơn vị quản lý địa bàn quận lại không do quận quản lý.

Trả lời câu hỏi của phóng viên Báo Quân đội nhân dân, Thiếu tướng Hoàng Quốc Định, Giám đốc Sở Cảnh sát PCCC TP Hà Nội cho rằng: “Việc thẩm duyệt đã được tiến hành theo đúng quy định. Hiện nay, công trình này chưa được nghiệm thu. Chúng tôi chỉ kiểm tra, đôn đốc và nhắc nhở. Tuy nhiên, lịch kiểm tra phải theo định kỳ, không thể ngày nào cũng xuống kiểm tra. Để xảy ra sự việc nghiêm trọng này, trách nhiệm chính thuộc về chủ đầu tư vì đã hoạt động sai phép”. Cách đây ít lâu, trả lời chất vấn tại HĐND TP Hà Nội, lãnh đạo Sở Cảnh sát PCCC cũng cho rằng, nhiều tòa nhà cư dân đã đến ở nhưng vẫn không có giấy chứng nhận nghiệm thu PCCC vì do bản thân người dân, chủ doanh nghiệp thiếu ý thức trách nhiệm mà cảnh sát PCCC không thể biết hết có bao nhiêu công trình trên địa bàn đang xây dựng.

Thực tế trên cho thấy, bài học rút ra là rất cần sự kết hợp chặt chẽ giữa chính quyền và các cơ quan chức năng trong PCCC, dưới sự quản lý, chỉ đạo thống nhất của một “tổng chỉ huy”, tránh tình trạng nhiều cơ quan quản lý, kiểm tra, nhưng những sai phạm vẫn không được xử lý kịp thời, dứt điểm.

Bài học của cả cộng đồng

Theo báo cáo của Sở Cảnh sát PCCC TP Hà Nội, toàn thành phố hiện có 1.204 cơ sở kinh doanh karaoke, qua kiểm tra công tác an toàn PCCC cho thấy có tới 80% cơ sở có vi phạm, không bảo đảm các điều kiện về PCCC. Bên cạnh yếu kém về công tác quản lý thì phải thừa nhận một thực tế hiện nay, ý thức cảnh giác của người dân với “giặc lửa” vẫn rất hạn chế, lơ là, chủ quan. Trong đó, đặt lên hàng đầu phải là trách nhiệm của chủ đầu tư, từ chủ đầu tư là các doanh nghiệp tới mỗi hộ gia đình. Kinh doanh karaoke là ngành kinh doanh có điều kiện nhưng nhiều chủ đầu tư chưa nắm được các quy định về PCCC, tùy tiện trong thiết kế vật liệu, không qua thẩm duyệt, nghiệm thu PCCC. Nguy hiểm nhất là tình trạng chủ cơ sở tự ý bịt lối thông khẩn cấp lên sân thượng để cơi nới thêm phòng sử dụng, kinh doanh nên khi xảy ra hỏa hoạn không có lối thoát hiểm.

Chiều 4-11, trao đổi với phóng viên sau khi kiểm tra thực địa công tác tháo dỡ hàng loạt cửa hàng karaoke vi phạm, ông Trần Việt Hà, Phó chủ tịch UBND quận Cầu Giấy cho biết: Hiện tượng đơn giản, chủ quan, vi phạm các quy định PCCC trong lắp đặt hệ thống biển bảng quảng cáo bằng vật liệu dễ cháy, bịt kín mặt tiền công trình... diễn ra phổ biến ở Hà Nội và cũng là thực trạng chung trên toàn quốc. Những vụ việc xảy ra là bài học cảnh báo về PCCC đối với nhiều lĩnh vực khác cũng cần phải chấn chỉnh. Đây cũng là dịp để các cấp thẩm quyền, cơ quan quản lý cần nghiêm túc rút kinh nghiệm, siết chặt hơn nữa công tác kiểm tra, quản lý PCCC.

Ông Đào Ngọc Hậu, nguyên Phó ban quản lý chợ Phố Hiến, tỉnh Hưng Yên, người từng vướng vòng lao ý sau vụ cháy chợ Phố Hiến xảy ra cách đây vài năm ngậm ngùi cho biết: Vụ việc đã để lại cho tôi nhiều bài học đắt giá cả về ý thức trách nhiệm, sự am hiểu pháp luật cũng như kỹ năng xử lý các tình huống. Dù vụ cháy chợ xảy ra do nhiều lý do khách quan, khi cháy hệ thống báo cháy không hoạt động, vòi bơm không có nước nhưng tôi bị quy trách nhiệm rất nặng trong quản lý. Theo ông Hậu, thêm những vụ việc gần đây, càng đặt ra vấn đề phải xử lý nghiêm trách nhiệm người đứng đầu mỗi đơn vị, doanh nghiệp, gia đình trong bảo đảm PCCC.

Vấn đề giáo dục, bồi dưỡng kỹ năng PCCC cho mỗi người dân vẫn là đòi hỏi cấp bách vì trên thực tế hiện nay, rất ít người dân nắm vững kỹ năng thoát hiểm khi xảy ra các đám cháy lớn ở nhà cao tầng. Ông Trần Văn Huyền, một cán bộ từng công tác lâu năm tại Sở Cảnh sát PCCC TP Hồ Chí Minh tâm sự: “Không ít lần chúng tôi theo dõi các đơn vị tổ chức tập huấn, diễn tập PCCC ở các chung cư, người dân còn thờ ơ, ít tham gia dù được vận động. Chỉ đến khi xảy ra tình huống, mỗi người mới thấy những kỹ năng, hiểu biết tưởng như đơn giản nhưng vô cùng quý giá”.

CÔNG MINH, PHAN ANH, HOÀNG HẢI