Nâng chất lượng nhân lực từ giáo dục nghề nghiệp

Đào tạo gắn với nhu cầu thực tiễn

Những năm gần đây, thị trường lao động Việt Nam chứng kiến sự thay đổi mạnh mẽ về cơ cấu ngành nghề và yêu cầu tuyển dụng. Sự phát triển của công nghệ, chuyển đổi số và quá trình hội nhập quốc tế khiến nhiều doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc tìm kiếm lao động kỹ thuật có tay nghề cao. Khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu sử dụng lao động vẫn là bài toán đặt ra đối với nhiều ngành nghề trong thực tiễn đời sống xã hội.

Khác với đào tạo theo hướng hàn lâm, GDNN chú trọng trang bị kỹ năng thực hành, năng lực nghề nghiệp và khả năng làm việc thực tế cho người học. Đây cũng chính là yếu tố mà doanh nghiệp hiện nay đặc biệt quan tâm khi tuyển dụng. Thạc sĩ Phạm Thị Hường, Hiệu trưởng Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội cho biết: “Yêu cầu của thị trường lao động không ngừng thay đổi, vì vậy, các cơ sở GDNN cũng phải liên tục đổi mới để theo kịp thực tiễn sản xuất. Việc đào tạo không thể chỉ dựa trên những gì nhà trường đang có, mà cần xuất phát từ nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và xu hướng phát triển của nền kinh tế”.

Sinh viên Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội trong giờ học thực hành. Ảnh do nhà trường cung cấp

Em Chu Văn Giáp, sinh viên năm thứ nhất Khoa Công nghệ Ô tô, Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội cho biết: “Em lựa chọn học nghề vì muốn sớm có một công việc ổn định và được làm việc đúng với sở thích của bản thân. Ngành công nghiệp ô tô hiện đang phát triển rất nhanh, kéo theo nhu cầu lớn về nguồn nhân lực kỹ thuật. Do đó, người lao động ngoài kiến thức chuyên môn cũng cần phải có kỹ năng thực hành và khả năng thích ứng với công nghệ mới”.

Doanh nghiệp đồng hành để nâng cao chất lượng đào tạo

Một trong những "chìa khóa" để nâng cao chất lượng đào tạo nghề là tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong quá trình đào tạo. Theo đó, doanh nghiệp được tham gia xây dựng chương trình đào tạo, góp ý chuẩn đầu ra, tiếp nhận sinh viên thực tập, qua đó giúp người học có điều kiện rèn luyện kỹ năng nghề, tác phong nghề nghiệp và hiểu rõ hơn những yêu cầu của doanh nghiệp. Đây là cách hiệu quả để rút ngắn khoảng cách giữa đào tạo và sử dụng lao động.

Dự thảo Thông tư quy định khung chương trình bồi dưỡng năng lực thực hành nghề cho giáo viên, giảng viên GDNN dạy thực hành của Bộ Giáo dục và Đào tạo đặt ra yêu cầu nhà giáo phải tham gia trực tiếp hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ tại doanh nghiệp nhằm cập nhật công nghệ, thiết bị, quy trình và kỹ năng nghề thực tế. Theo Thạc sĩ Phạm Thị Hường, đây là chủ trương cần thiết trong bối cảnh công nghệ liên tục thay đổi. Việc trải nghiệm thực tế tại doanh nghiệp giúp giáo viên hiểu rõ hơn yêu cầu của thị trường lao động, nắm bắt những công nghệ đang được doanh nghiệp sử dụng cũng như những kỹ năng mà người lao động cần có. Từ đó, nội dung giảng dạy sẽ sát thực tế hơn, giúp người học sau khi tốt nghiệp có thể nhanh chóng thích nghi với môi trường làm việc.

 Thực tế, mô hình gắn kết giữa nhà trường và doanh nghiệp đã được Trường Cao đẳng nghề Công nghiệp Hà Nội triển khai trong nhiều năm qua. Nhà trường tập trung đầu tư cơ sở vật chất, hiện đại hóa hệ thống xưởng thực hành, đổi mới chương trình đào tạo theo hướng tiệm cận nhu cầu doanh nghiệp và đẩy mạnh hợp tác với các đơn vị sử dụng lao động. Nhờ những giải pháp đồng bộ, chất lượng đào tạo của nhà trường từng bước được nâng cao. Trong 5 năm qua, tỷ lệ tuyển sinh vào trường tăng 200%, sinh viên sau khi tốt nghiệp đều có việc làm, nhiều doanh nghiệp chủ động đặt hàng đào tạo hoặc tuyển dụng sinh viên ngay từ khi còn đang thực tập.

Để GDNN phát huy hiệu quả hơn trong thời gian tới, theo Thạc sĩ Phạm Thị Hường, cần tiếp tục mở rộng các chính sách thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực GDNN. Hiện nay, nhiều doanh nghiệp nước ngoài mong muốn đồng hành với các cơ sở GDNN trong đào tạo và phát triển nguồn nhân lực. Do đó, việc mở rộng hợp tác sẽ tạo cơ hội cho nhà trường triển khai các chương trình đào tạo liên kết, tạo điều kiện cho sinh viên tham gia học tập, thực hành nghề nghiệp ở nước ngoài. Đây không chỉ là cơ hội để nâng cao tay nghề, tiếp cận môi trường làm việc hiện đại mà còn giúp các em tích lũy kinh nghiệm thực tiễn và sở hữu các chứng chỉ quốc tế, từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường lao động.