Lướt mạng xã hội những ngày gần đây, tôi tình cờ xem được vài đoạn video ngắn ghi lại khoảnh khắc trước tòa của những người vừa nhận bản án nghiêm khắc nhất của pháp luật. Điều khiến tôi suy ngẫm không phải là khung cảnh phiên tòa, mà là những dòng bình luận bên dưới. Không ít bạn trẻ bày tỏ sự xót xa, tiếc nuối cho một gương mặt còn trẻ, tiếc cho một ngoại hình sáng sủa và thảng thốt mong cho đối tượng được hưởng khoan hồng, được tạo cơ hội để làm lại cuộc đời...!?

 Ảnh minh họa: thanhnien.vn

Thoạt nhìn, thật khó để trách những cảm xúc ấy. Tuổi trẻ vốn giàu lòng trắc ẩn, dễ mềm lòng trước giọt nước mắt muộn màng và sự hữu hạn của đời người. Khi đối diện với một sinh mệnh sắp đi đến hồi kết, việc ai đó bất chợt thấy thương cảm là phản xạ nhân văn rất đỗi bình thường. Nhu cầu được đồng cảm, sẻ chia và nhìn đời bằng ánh mắt bao dung của mỗi người tự thân nó là điều đáng quý. Thế nhưng, khi cảm xúc ấy bị cuốn theo những đoạn nhạc buồn và vài góc máy cắt gọt khéo léo trên màn hình, tôi không khỏi lấn cấn trong lòng và tự hỏi: Liệu một số bạn trẻ kia có đang vô tình đặt lòng thương ấy nhầm chỗ?

Một video vài chục giây chỉ đủ đặc tả một ánh mắt ăn năn hay cái cúi đầu hối hận. Nhưng mạng xã hội hiếm khi kể hết những góc khuất phía sau bản án: Nỗi đau xé lòng của gia đình nạn nhân, những khoảng trống vĩnh viễn không thể lấp đầy và những mất mát không lời nào an ủi nổi. Nếu chỉ vì một khoảnh khắc xót xa cho kẻ phạm tội mà quên đi vết thương sâu thẳm của người vô tội vô tình trở thành nạn nhâu xấu số, thì lòng trắc ẩn của không ít người trẻ dường như đã có phần vội vã, cảm tính, bồng bột.

Sự bao dung chỉ thực sự trọn vẹn khi nó đặt trên nền tảng của lẽ phải. Pháp luật nghiêm minh không sinh ra để triệt tiêu lòng nhân ái, mà chính là tấm lá chắn lớn nhất để bảo vệ sự bình yên cho hàng triệu con người lương thiện. Xót xa cho một sai lầm là cảm xúc con người, nhưng thấu hiểu vì sao cái sai ấy phải trả giá mới là biểu hiện của sự trưởng thành. Nếu để sự thương cảm sướt mướt làm mờ đi ranh giới đúng-sai, chúng ta vô tình xem nhẹ công lý và những giá trị chuẩn mực đang giữ cho xã hội này được an toàn.

Trưởng thành không có nghĩa là để trái tim mình nguội lạnh hay trở nên khắt khe với cuộc đời. Người trẻ vẫn cần giữ cho mình sự nhạy cảm để biết rung động trước nỗi đau đồng loại. Chỉ có điều, lòng tốt cũng cần có điểm tựa của sự tỉnh táo. Trước khi bấm một nút "thương thương" hay để lại một dòng bình luận xót xa theo đám đông ảo, có lẽ mỗi người trẻ nên chậm lại một chút để tự hỏi: Liệu sự cảm thông của mình đã đặt đúng nơi, đúng người hay chưa? Biết thương người là một cái tâm đẹp, nhưng biết thương sao cho trúng, cho đúng mới là bản lĩnh của một người trẻ biết sống có trách nhiệm với cộng đồng.