Bộ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung đã có cuộc trao đổi với báo chí về kết quả thực hiện các chính an sinh xã hội, việc làm năm 2022 và mục tiêu xây dựng thị trường lao động năm 2023.

 Những chính sách chưa có tiền lệ

Phóng viên (PV): Thưa Bộ trưởng, có lẽ chưa bao giờ doanh nghiệp và người lao động lại nhận thức được vai trò quan trọng của các chính sách an sinh xã hội như khi trải qua đại dịch Covid-19 và khó khăn về kinh tế như hiện nay. Vậy xin Bộ trưởng cho biết những kết quả từ các chính sách hỗ trợ doanh nghiệp và người lao động được thực hiện trong thời gian qua như thế nào?

leftcenterrightdel

Bộ trưởng Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội Đào Ngọc Dung. 

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: Chúng ta đã trải qua năm 2022 có rất nhiều biến động và diễn biến khó lường ở trong nước cũng như trên thế giới, đặc biệt là hậu quả của đại dịch Covid-19 và tình hình khó khăn trong sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp đã ảnh hưởng rất lớn đến đời sống của nhân dân, người lao động. Trong bối cảnh đó, các chính sách an sinh xã hội và sự lãnh đạo linh hoạt, sáng suốt của các cấp ủy Đảng, sự chỉ đạo, điều hành quyết liệt của Chính phủ và Quốc hội, Đảng, Nhà nước đã ban hành rất nhiều chính sách nhằm khôi phục và phát triển kinh tế, đảm bảo an sinh xã hội và đời sống của nhân dân mà trong đó có nhiều chính sách chưa có tiền lệ.

Chỉ trong ba năm qua, chúng ta đã ban hành hàng chục chính sách để duy trì mặt bằng chung cho đời sống nhân dân, đảm bảo các chính sách đối với người có công, các hộ nghèo, hộ cận nghèo, các đối tượng bảo trợ và hỗ trợ đối với trẻ em bị ảnh hưởng do bị mồ côi do các tác động đại dịch Covid-19. Đặc biệt, trong 3 năm qua, từ Nghị quyết 30 của Quốc hội, Chính phủ đã ban hành 6 nghị quyết và quyết định nhằm trực tiếp hỗ trợ người lao động, người dân bị ảnh hưởng bởi đại dịch Covid-19.

Với 6 nghị quyết và quyết định chưa có tiền lệ này, chúng ta đã huy động tới 104.000 tỷ đồng để hỗ trợ 68,67 triệu lượt người và trên 1,4 triệu người sử dụng lao động trong đại dịch Covid-19. Chính thông qua việc hỗ trợ này đã góp phần khôi phục lại sản xuất, ổn định đời sống nhân dân, đặc biệt là duy trì chuỗi cung ứng lao động trong lĩnh vực sản xuất kinh doanh, khu công nghiệp. Việc duy trì lực lượng lao động đã góp phần quan trọng vào ổn định và cải thiện từng bước đời sống của nhân dân, của người lao động.

leftcenterrightdel

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung hỏi thăm và chúc Tết cán bộ, công nhân lao động.

PV: Thưa Bộ trưởng, một điểm rất mới trong việc xây dựng, thực hiện các chính sách hỗ trợ người lao động và doanh nghiệp là việc đổi mới ứng dụng công nghệ thông tin, xây dựng cơ sở dữ liệu để tránh việc chi trả trùng lắp về đối tượng. Vậy Bộ trưởng chia sẻ gì về sự thay đổi trong việc chi trả hỗ trợ này?

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: Khi ban hành các chính sách đặc thù hỗ trợ người lao động và người sử dụng lao động trong đại dịch Covid-19 và hậu Covid-19 thời gian vừa qua chúng ta cải tiến rất nhiều. Cải tiến từ quy trình ban hành văn bản, hồ sơ, thủ tục cho tới việc thực hiện với một tinh thần cố gắng nhanh nhất, gọn nhất và dễ tiếp cận nhất cho người lao động và người sử dụng lao động.

Đặc biệt, điểm mới của hai năm qua là chúng ta đẩy nhanh việc ứng dụng tiến bộ công nghệ và thực hiện chi trả chủ yếu qua tài khoản của người lao động trên cơ sở các cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, các cơ sở dữ liệu mà ngành bảo hiểm có. Ví dụ như khi thực hiện Nghị quyết 116, chúng ta chi tới 41.000 tỷ đồng nhưng chỉ hỗ trợ trong vòng có ba tháng, nếu như cũng với số tiền này chúng ta thực hiện chi trả thủ công thì có khi mất cả năm mà không xong.

Điều quan trọng là thông qua các cơ sở dữ liệu và tài khoản việc chi trả không chỉ nhanh mà còn minh bạch và khắc phục được tình trạng gian lận và dối trá trong việc tổ chức thực hiện. Đặc biệt, các chính sách đến với người lao động nhanh và đúng thời điểm mà người lao động đang cần.

leftcenterrightdel

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung ân cần hỏi thăm sức khỏe và cuộc sống các gia đình chính sách, người có công tỉnh Hà Nam. 

Sẵn sàng đương đầu với khó khăn

PV: Cùng việc bảo đảm an sinh xã hội thì ổn định việc làm, thu nhập trong năm 2023 sẽ là vấn đề được đông đảo người lao động quan tâm. Xin Bộ trưởng cho biết Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội sẽ có những giải pháp căn cơ như thế nào để phát triển thị trường lao động trong năm 2023?

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: Năm 2022 và cả cuối năm 2021 - là những năm đã đặt ra thách thức vô cùng lớn khi đại dịch Covid-19 và khủng hoảng kinh tế đã tấn công vào các khu công nghiệp- thành trì quan trọng của nền sản xuất, đặc biệt là tại khu vực phía Nam. Khi đó, điều mà chúng ta lo nhất chính là đứt gãy chuỗi cung ứng lao động.

Thế nhưng bằng rất nhiều cách làm khác nhau và bằng các chính sách khác nhau, sự vào cuộc của cả hệ thống chính trị, đặc biệt là sự nỗ lực của người dân và doanh nghiệp, đến giờ này thì chúng ta khẳng định rằng chúng ta không những không để đứt gãy chuỗi cung ứng lao động mà đã khôi phục chuỗi cung ứng lao động một cách nhanh chóng và ổn định. Qua tổng kết, chúng tôi thấy rằng thị trường lao động của chúng ta ổn định nhanh hơn so với dự báo của quốc tế và nhanh hơn so với chính dự báo của chúng tôi khoảng 6 tháng.

Đến giờ này, trên quy mô cả nước thị trường lao động chúng ta ổn định tương đối tốt cả về quy mô và chất lượng. Tuy nhiên, vẫn còn có tình trạng thiếu hụt lao động cục bộ, nhất là thiếu hụt lực lượng lao động có trình độ kỹ thuật cao.

Trong những tháng cuối năm 2022 ở 63 tỉnh, thành phố, khoảng hơn 600 doanh nghiệp bị ảnh hưởng, thu hẹp đơn hàng khiến khoảng 53.000 lao động mất việc. Tuy nhiên, các doanh nghiệp có nhu cầu tuyển dụng lao động là hơn 300.000 lao động. Như vậy, vấn đề quan trọng ở đây là xảy ra tình trạng nơi thì thiếu lao động cục bộ nhưng có nơi thì thừa cục bộ. Do đó cần nhất, điều tiết cung cầu lao động cho phù hợp là vấn đề quan trọng nhất.

Trong năm 2023, dự báo tình trạng thiếu lao động cục bộ sẽ tiếp tục diễn ra trong quý I, quý II. Theo chúng tôi đã tính toán thì nhu cầu tuyển dụng của các doanh nghiệp khoảng 350.000-400.000 lao động ở các lĩnh vực khác nhau.

Vấn đề quan trọng là các doanh nghiệp phải có bài toán để giữ chân, thu hút người lao động. Đặc biệt, chúng ta phải có bài toán để đào tạo, đào tạo lại lực lượng lao động, đặc biệt là đào tạo đội ngũ có chất lượng cao, những người có kỹ năng cao để đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của doanh nghiệp.

PV: Với vai trò là tư lệnh ngành Lao động-Thương binh và Xã hội, điều mà Bộ trưởng trăn trở nhất trong việc thực hiện các nhiệm vụ của ngành trong năm 2023 là gì, thưa Bộ trưởng?

Bộ trưởng Đào Ngọc Dung: Điều tôi rất mong muốn là chúng ta phải xây dựng được một nghị quyết chuyên đề về chính sách xã hội với một tầm nhìn thông thoáng hơn, toàn diện hơn, bao trùm hơn đến năm 2035 và tầm nhìn đến 2045. Khi có nghị quyết này rồi chúng ta thể chế bằng các luật, hệ thống chính sách.

Trọng tâm trong năm 2023, cùng với Bộ luật Lao động thì sửa hai luật: Luật Bảo hiểm xã hội và Luật Việc làm sẽ là yếu tố then chốt nhất của toàn bộ hệ thống lao động việc làm của chúng ta trong thời gian tới.

Đi liền với giải quyết những vấn đề liên quan đến hệ thống chính sách về xã hội thì khi đó chúng ta sẽ đi một cách vững vàng hơn và thể hiện khát vọng của chúng ta thực hiện được phương châm và chỉ đạo của đồng chí Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng: “Chúng ta không hy sinh tiến bộ, công bằng xã hội để đánh đổi lấy phát triển kinh tế đơn thuần”.

Sự tiến bộ, công bằng xã hội phải bắt đầu từ các chính sách, từ những công việc cụ thể với một tư duy, tầm nhìn xa hơn nhưng hành động phải mau lẹ hơn. Chúng ta bắt đầu từ những công việc cụ thể và từ chủ trương xây dựng khung khổ chính sách. Đó là những vấn đề chúng tôi trăn trở hiện nay.

PV: Xin trân trọng cảm ơn Bộ trưởng!

THU HƯƠNG (ghi)