Mứt Tết, ô mai truyền thống - Hương vị của những mùa xuân xưa

Trong dòng chảy của thời gian, có những hương vị chỉ cần thoảng qua cũng đủ đánh thức cả một vùng ký ức. Với người Việt Nam, đó là vị ngọt của mứt Tết - thứ quà giản dị nhưng mang trong mình trọn vẹn dư vị của ngày xuân.

Mỗi độ Tết đến, trên bàn tiếp khách lại xuất hiện những khay mứt với đủ hương vị từ chua đến ngọt và cay, bên cạnh đó, không thể thiếu ấm trà nóng để trung hòa vị của mứt và ô mai. Đây như một lời chúc mừng năm mới mộc mạc mà ngọt lành dành cho các vị khách ghé chơi nhà nhân dịp đầu xuân. Bởi mỗi loại mứt lại tượng trưng cho một lời chúc khác nhau: Mứt quất mang lại sự an khang, thịnh vượng; mứt dừa với lời chúc gia đình quây quần, hạnh phúc; mứt mận với màu sắc rực rỡ lại tượng trưng cho sự hài hòa và viên mãn.

Cũng vì lẽ đó mà ngày xưa, chỉ đến Tết mới được ăn mứt, đám trẻ con háo hức mong chờ được thưởng thức vị ngọt đầu xuân, còn người lớn thì cùng nhau nhâm nhi chén trà, miếng mứt, mở đầu cho những câu chuyện đầu năm. Vì thế, mứt, ô mai Tết không chỉ là món ăn, mà là nhịp cầu nối giữa con người với con người, giữa hiện tại với ký ức.

Ngày nay, khi nhịp sống ngày càng hối hả, nhiều gia đình không còn đủ thời gian để tự tay chuẩn bị từng mẻ mứt, ô mai như trước. Thế nhưng, dù không còn tự làm, nhiều người vẫn gìn giữ nếp truyền thống bằng cách lựa chọn những loại mứt, ô mai mang hương vị xưa cũ. Những cửa hàng chuyên bán mứt sen, mứt dừa, mứt gừng hay ô mai truyền thống vẫn tấp nập mỗi dịp cuối năm, bởi trong tâm thức người Việt, Tết sẽ chưa trọn vẹn nếu thiếu đi vị ngọt thân quen ấy.

Một số vị mứt, ô mai truyền thống. Ảnh: ĐỨC AN 

Cô Phan Thị Bích Nguyệt (sinh năm 1976, tại Hà Nội) chia sẻ: “Bao nhiêu năm nay tôi vẫn luôn duy trì việc mua mứt và ô mai truyền thống mỗi dịp Tết đến. Vì nó gợi lại cho cô những kỷ niệm về thời bé được quây quần với cha mẹ. Gia đình tôi thường mua ô mai trên phố Hàng Đường”.

Như vậy, dù trải qua bao lâu, hương vị mộc mạc mà lôi cuốn của mứt, ô mai vẫn luôn khắc ghi trong tâm trí của người Việt và len lỏi trong đời sống phố thị nhộn nhịp.

Giữa muôn vị bánh kẹo, mứt Tết vẫn giữ hồn xuân Việt

Những năm trở lại đây, thị trường bánh kẹo Tết vô cùng sôi động với hàng trăm mẫu mã bắt mắt, từ chocolate ngoại nhập, bánh quy cao cấp đến các loại hạt, kẹo dẻo, kẹo trái cây được đóng gói sang trọng. Những giỏ quà Tết cầu kỳ, hộp quà sang trọng xuất hiện khắp siêu thị và sàn thương mại điện tử, đáp ứng nhu cầu biếu tặng ngày càng chú trọng hình thức và tính tiện lợi. Dường như trong một khoảnh khắc, những thức quà Tết truyền thống như mứt và ô mai đã dần trở nên trầm lắng hơn.

Thế nhưng, giữa “rừng” bánh kẹo hiện đại ấy, mứt và ô mai Tết vẫn có một chỗ đứng riêng bền vững. Không chỉ với những người lớn muốn tìm về với ký ức xưa cũ, mà còn là những người trẻ đam mê với những giá trị truyền thống của dân tộc, dù là từ những điều nhỏ bé nhất.

Không quá hào nhoáng, nhưng mứt dừa, mứt sen, mứt gừng hay mứt mận vẫn hiện diện trên bàn Tết như phần hương vị không thể thiếu. Hòa cùng đó, ô mai chua - mặn - ngọt - cay tạo nên sự cân bằng tinh tế, để khay bánh kẹo ngày xuân vừa đậm đà truyền thống, vừa ấm áp câu chuyện sum vầy.

Bạn Trần Thu Trang (sinh năm 2003, tại Hà Nội) chia sẻ: “Thực ra với những người trẻ như mình thường chuộng những loại bánh kẹo hiện đại hơn. Nhưng mẹ mình vẫn thường sắm mứt, ô mai truyền thống về mời khách nên dần dần mình cũng đã quen với việc phải có những vị truyền thống ấy trong dịp Tết”.

Sự song hành ấy cho thấy một điều: Bánh kẹo Tết có thể thay đổi theo xu hướng, nhưng mứt và ô mai vẫn là “linh hồn” của khay quà trong Tết của người Việt. Giữa những hộp quà sang trọng, một ngăn nhỏ dành cho mứt truyền thống vẫn đủ sức giữ lại vị xuân mộc mạc, thân quen - thứ hương vị đọng lại trong ký ức của mỗi người con Việt Nam.