Quê tôi ngày ấy có những cánh đồng rộng bát ngát, trải dài qua các xóm làng. Mỗi mùa, cánh đồng lại mang một dáng vẻ riêng. Mùa mưa, nước dâng lên trắng đồng, mênh mang như mặt hồ rộng. Cá tôm tìm nơi trú ngụ trong những con mương, ven bờ ruộng, dưới những bụi cỏ ven đồng hay ẩn mình dưới những gốc lúa. Đến mùa khô, nước rút dần, ruộng đồng hiện ra với những gốc rạ lởm chởm, lớp bùn non mềm nhão và những vũng nước còn sót lại nơi chân ruộng trũng. Cá tôm cũng dồn về những chỗ thấp ấy. Người lớn tranh thủ tát vét, còn lũ trẻ chúng tôi háo hức xách rổ, mang thùng ra đồng, mong bắt được một mớ cá mang về cải thiện bữa ăn gia đình.
 |
| Minh họa: baocamau.vn |
Từ Đồng Cháy đến Đống Khóm, Bãi Vườn, Lạng Thủy,... mỗi cánh đồng quê tôi đều có tên gọi riêng. Trong những cánh đồng thân thuộc ấy, tôi nhớ nhất là Đồng Cháy. Đó là cánh đồng xa nhất của xã, nằm bên ngòi Tào Khê, với con đường dẫn ra đồng gập ghềnh, khấp khểnh. Theo lời kể của người làng, thuở ấy, Thánh Gióng cưỡi ngựa sắt đánh giặc Ân đi qua. Ngựa sắt hí vang làm cháy cả cánh đồng, bởi vậy mà có tên Đồng Cháy. Qua năm tháng, người dân cần mẫn gieo trồng, phủ lên vùng đất gắn với truyền thuyết ấy màu xanh của lúa, để cánh đồng tiếp tục nuôi sống bao thế hệ. Chuyện xưa cứ thế được truyền từ đời này sang đời khác, khiến Đồng Cháy xa xôi trong mắt lũ trẻ chúng tôi vừa thân thuộc, vừa mang vẻ huyền bí.
Bắt cá mùa nước cạn có cái thú riêng. Chúng tôi lần theo những vũng nước còn sót lại, lom khom mò dưới đám cỏ, gốc rạ, dùng tay dồn cá vào góc rồi nhanh chóng chộp lấy. Cá rô thường lẩn sâu trong bùn, cá diếc, cá chép thoắt ẩn thoắt hiện dưới làn nước đục; còn mấy con lươn, chạch trơn tuột khiến cả bọn bắt mãi vẫn để nó lẩn mất. Chỉ một tiếng reo vang lên cũng đủ khiến những đứa ở xa chạy lại. Đứa khoe con cá vừa bắt được, đứa tiếc nuối vì để sổng một con to, đứa lại xắn cao ống quần, quyết không chịu thua bạn bè. Bùn đất bám từ chân lên đến đầu gối, áo quần lấm lem nhưng chẳng ai thấy phiền lòng...
Những buổi bắt cá thường kéo dài đến gần trưa. Khi mặt trời lên cao, lưng áo đẫm mồ hôi, chúng tôi mới tiếc nuối thu dọn rổ thùng, so xem đứa nào bắt được nhiều hơn. Đứa bắt được nhiều thì hớn hở mang về khoe với bố mẹ; đứa ít cá cũng chẳng buồn lâu, bởi niềm vui đâu chỉ nằm ở mớ cá mang về mà còn ở những giờ phút lội đồng, mò cá cùng bạn bè. Mớ cá nhỏ được mang về rửa sạch, đem kho tương hoặc nấu canh chua, góp thêm sự phong phú cho mâm cơm gia đình.
Nhiều năm trôi qua, cánh đồng quê tôi đã đổi thay. Những khu công nghiệp, khu đô thị mọc lên trên vùng đất một thời chiêm trũng. Diện mạo quê hương ngày càng khang trang, nhịp sống cũng trở nên hối hả hơn. Chỉ còn ngòi Tào Khê nhỏ bé vẫn âm thầm chảy, mang theo huyền tích xa xưa và lặng lẽ đi qua miền ký ức của bao thế hệ. Năm tháng tuổi thơ đã lùi xa nhưng niềm vui bình dị của những buổi bắt cá mùa nước cạn đôi lúc vẫn trở về trong tôi, cùng hình bóng cánh đồng quê và tiếng cười trong trẻo của lũ trẻ năm nào.