Nếu thiếu cơ chế kiểm soát chặt chẽ, chính sách được xây dựng vì mục tiêu an sinh có thể mang lại lợi ích chủ yếu cho doanh nghiệp, tổ chức kinh doanh, trong khi người dân chưa chắc được hưởng lợi tương xứng.

Đại biểu Vương Quốc Thắng (đoàn Đà Nẵng) bày tỏ đồng tình với mục tiêu của chính sách là góp phần hỗ trợ hoạt động cung cấp suất ăn bảo đảm an toàn, chất lượng cho học sinh, người bệnh, qua đó nâng cao chất lượng dịch vụ giáo dục, y tế. Tuy nhiên, theo đại biểu, cần cân nhắc kỹ việc lựa chọn công cụ miễn thuế để bảo đảm chính sách đi đúng mục tiêu, tránh tình trạng ưu đãi dành cho doanh nghiệp nhưng lợi ích đối với người học, người bệnh lại không rõ ràng. Trong thực tế, nhiều doanh nghiệp không chỉ cung cấp suất ăn cho trường học, cơ sở khám, chữa bệnh mà còn đồng thời cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho nhiều đối tượng khác. Do đó, việc xác định chính xác phần doanh thu, chi phí và thu nhập thuộc diện được miễn thuế sẽ không đơn giản.

 Quang cảnh Kỳ họp thứ hai, Quốc hội hội khóa XVI. Ảnh: TTXVN 

Từ thực tế đó, đại biểu đề nghị, nếu tiếp tục lựa chọn phương án miễn thuế, cần quy định ngay trong luật hoặc giao Chính phủ hướng dẫn rõ phương pháp xác định doanh thu, chi phí và phần thu nhập được miễn thuế, nhất là trường hợp doanh nghiệp có nhiều hoạt động kinh doanh, sử dụng chung nhân công, tài sản, nhà xưởng, phương tiện và các chi phí quản lý. Cùng với đó là các quy định cụ thể về điều kiện hưởng ưu đãi, hồ sơ chứng minh, trách nhiệm kê khai, cơ chế kiểm tra và xử lý vi phạm khi xác định sai thu nhập được miễn thuế. Như vậy, chính sách sẽ bảo đảm rõ nguyên tắc: Ưu đãi thuế phải tạo ra lợi ích thực chất cho đối tượng mà Nhà nước muốn hỗ trợ. Đại biểu cũng đề nghị nghiên cứu thêm phương án hỗ trợ trực tiếp cho người học, người bệnh, kiểm soát giá và chất lượng suất ăn.

Miễn, giảm thuế là một hình thức Nhà nước sử dụng nguồn lực công để khuyến khích hoạt động có lợi cho xã hội. Nhưng một chính sách tốt không nằm ở số lượng ưu đãi được ban hành hay quy mô thu nhập được miễn thuế, mà ở khả năng đưa nguồn lực đến đúng nơi, đúng người và tạo ra kết quả thực chất. Với lĩnh vực suất ăn học đường và bệnh viện, thước đo phải là chất lượng bữa ăn, mức chi phí người dân phải chịu, mức độ an toàn thực phẩm và khả năng tiếp cận dịch vụ của học sinh, người bệnh. Đó cũng phải là thước đo quan trọng nhất khi Quốc hội xem xét và quyết định các chính sách thuế mới.