Ông Nguyễn Thanh Quang, Giám đốc Trung tâm Bảo tồn Di sản Thăng Long - Hà Nội cho biết: “Cuộc khai quật khảo cổ học năm 2026 đã cung cấp thêm nhiều tư liệu mới, quan trọng về quy mô, kiến trúc móng nền, móng cột, vật liệu xây dựng của nền điện Kính Thiên; dấu tích sân điện Kính Thiên, vật liệu xây dựng bó nền điện, cấu trúc sân điện Kính Thiên ở khu vực phía Tây và một số dấu tích kiến trúc liên quan khác, dấu tích nền điện Long Thiên thời Nguyễn. Cuộc khai quật đáp ứng nghiêm túc các khuyến nghị của UNESCO/ICOMOS, Thông cáo Hà Nội 2022, yêu cầu của Luật Di sản văn hóa và các cấp quản lý của Việt Nam, đồng thời bổ sung cơ sở khoa học cho công tác nghiên cứu phục dựng Chính điện Kính Thiên, khẳng định vị thế thiêng liêng bậc nhất của Kinh đô và đất nước, làm tăng giá trị nổi bật toàn cầu của di sản”.

Thăm hiện trường khai quật khảo cổ học. 

Thông tin kết quả khai quật, PGS, TS Tống Trung Tín, Chủ tịch Hội Khảo cổ học Việt Nam chia sẻ, tổng hợp 4 đợt khai quật khảo cổ khu vực nền điện Kính Thiên, đã phát hiện địa tầng dày 6m bao gồm các lớp văn hóa từ thời Đại La (thế kỷ VII-IX), thời Đinh-Tiền Lê (thế kỷ X), thời Lý (thế kỷ XI-XII), thời Trần (thế kỷ XIII-XIV), thời Lê sơ (thế kỷ XV-XVI), thời Lê Trung hưng (thế kỷ XVII-XIII), thời Nguyễn (thế kỷ XIX). Đây là địa tầng dày nhất, đầy đủ nhất của lịch sử Thăng Long - Hà Nội lần đầu tiên phát hiện. Bên cạnh đó, kết quả khai quật cũng cho thấy đã phát hiện dấu tích điện Long Thiên là hoàn toàn trùng khớp với giới hạn Đông - Tây của tòa nhà Pháo binh thời Pháp thuộc.

Hệ thống móng cột và cống thoát nước đã phát lộ cho phép làm sáng tỏ hơn nữa kết quả cuộc khai quật năm 2025 điện Long Thiên được vua Gia Long cho xây dựng theo kiến trúc đặc trưng của triều Nguyễn là “Trùng thiềm điệp ốc”, với 2 tòa nhà là tiền điện và chính điện được đặt chung trên cùng một nền móng và kết nối với nhau bằng gian thừa lưu. Phía dưới nền điện Long Thiên là dấu tích Chính điện Kính Thiên thời Lê sơ và Lê Trung hưng. Nền điện Kính Thiên từng được Chính sử ghi chép được đắp hoàn toàn nhân tạo, toàn bộ mặt bằng của khu vực này được đắp đầm quy chuẩn bao gồm đất sét và các vật liệu vỡ. Sau đó, mới quy hoạch các vị trí móng cột.

Hệ thống các móng cột này bao gồm 2 loại móng là móng đơn và móng kép. Trong đó, các móng đơn có kích thước từ 2,8 - 3,5 x 2,5 - 3,5m, các móng kép có kích thước 5,4 - 6,1 x 2,7 - 3m. Các móng cột được xây dựng thêm móng lõi cột. Đây là loại móng cột có kích thước lớn nhất, kỹ thuật tinh vi nhất trong lịch sử móng cột kiến trúc Việt Nam. Hệ thống các móng đơn này đều được phân bố trong lòng của kiến trúc, trong khi hệ thống các móng kép chủ yếu được phân bố ở rìa bên ngoài. Dựa trên hệ thống móng đã xuất lộ, có thể khẳng định, giới hạn theo chiều đông - tây của điện Kính Thiên bao gồm 9 gian với 10 hàng cột, giới hạn theo chiều bắc - nam gồm 5 gian với 6 hàng cột.

Theo sử cũ và ý kiến cơ bản của các nhà nghiên cứu, trước thời xây dựng Chính điện Kính Thiên thời Lê, ở đây có Chính điện Thiên An thời Trần, Chính điện Thiên An và Càn Nguyên thời Lý. Giả thiết này là hoàn toàn có cơ sở khoa học, khi ở đây đã phát hiện địa tầng dày có niên đại trên dưới 1.300 năm lịch sử nối tiếp nhau liên tục.

Quang cảnh Hội thảo khoa học Báo cáo sơ bộ kết quả khai quật thăm dò khu vực Chính điện Kính Thiên năm 2026.

Sau hơn 15 năm nghiên cứu về điện Kính Thiên, trên cơ sở nghiên cứu liên ngành các tài liệu chính sử, các bản đồ cổ, kết quả khai quật khảo cổ học, kiến trúc và nghi lễ cung đình... các nhà khoa học trong nước và các chuyên gia quốc tế đã thống nhất “Điện Kính Thiên và không gian Chính điện Kính Thiên nằm trong khu trung tâm Cấm Thành, là trung tâm quyền lực và không gian nghi lễ cung đình, là biểu trưng cao nhất cho quyền lực quốc gia Đại Việt xuyên suốt 4 thế kỷ (XV-XVIII)”.