Do giữ vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng, Hà Nội được thực dân Pháp xây dựng thành căn cứ quân sự và trung tâm đầu não của chúng ở Bắc Bộ. Trong đó, sân bay Bạch Mai là một căn cứ không quân lớn, được xây dựng từ năm 1931 và cơ bản hoàn thành năm 1935. Sân bay rộng khoảng 180ha, đường băng dài gần 2.000m, rộng 30m; thường xuyên có từ 15 đến 20 máy bay đỗ. Đây là nơi phục vụ các hoạt động cơ động, tiếp tế, trinh sát, yểm trợ chiến đấu và oanh tạc của không quân Pháp. Nhận thức rõ vị trí quan trọng của sân bay, địch tổ chức lực lượng bảo vệ nghiêm ngặt với một đại đội lính Âu-Phi, một trung đội lính dù, chó béc-giê, xe bọc thép, xe tuần tiễu cùng hệ thống rào thép gai, hào sâu, ao hồ, đèn pha và 6 lô cốt canh gác.

Sân bay Bạch Mai - căn cứ không quân quan trọng của thực dân Pháp tại Hà Nội. Ảnh tư liệu

Tháng 5-1949, Ban chỉ huy Mặt trận Hà Nội được thành lập; các đại đội độc lập được thống nhất thành Tiểu đoàn 108, đơn vị chủ lực của Hà Nội. Trong quá trình hoạt động, lực lượng ta từng bước nắm được quy luật hoạt động và những sơ hở trong bố phòng của địch tại sân bay Bạch Mai. Thành ủy Hà Nội quyết định giao Ban chỉ huy Mặt trận Hà Nội tổ chức tập kích căn cứ này.

Chiều 17-1-1950, từ đình Sà Kiều, lực lượng xuất phát, vượt quãng đường hơn 20km để tập kết tại Đại Kim. Nhờ sự dẫn đường, giúp đỡ của dân quân, du kích và cơ sở cách mạng, đêm 17-1, 36 chiến sĩ được chia thành 3 mũi, bí mật luồn qua đường cống ngầm, thâm nhập sân bay. Lực lượng phối hợp tổ chức chặn đánh, kiềm chế địch bên ngoài. Dưới sự chỉ huy trực tiếp của Tiểu đoàn trưởng Trần Hải, các chiến sĩ bí mật tiếp cận máy bay, đặt mìn chai hẹn giờ rồi nhanh chóng rút khỏi sân bay. Khi lực lượng ta vừa ra ngoài khoảng 100m, những tiếng nổ liên tiếp vang lên. Kho xăng bốc cháy, cột lửa cao hàng chục mét, soi sáng cả vùng trời phía Nam Hà Nội.

Trận đánh đã phá hủy 25 máy bay, đốt cháy 60 vạn lít xăng dầu, 32 tấn vũ khí cùng một số trang thiết bị chiến tranh của địch. Trận tập kích diễn ra nhanh, bất ngờ, đạt hiệu suất chiến đấu cao ngay giữa một căn cứ được bảo vệ nghiêm ngặt, gây chấn động trong hàng ngũ địch và cổ vũ mạnh mẽ tinh thần kháng chiến của nhân dân Thủ đô. Với chiến công này, Tiểu đoàn 108 được tặng thưởng Huân chương Quân công hạng Ba.

Thành công đó là kết quả của sự chỉ đạo đúng đắn, tổ chức chặt chẽ và sự phối hợp nhịp nhàng giữa bộ đội chủ lực với cơ sở cách mạng, nhân dân, dân quân, du kích. Những người bám trụ trong lòng địch đã nắm chắc quy luật hoạt động, vị trí bố phòng và sơ hở của đối phương; lực lượng địa phương làm nhiệm vụ dẫn đường, cảnh giới, hỗ trợ đường rút, tạo điều kiện để bộ đội hoàn thành nhiệm vụ.

Trận tập kích sân bay Bạch Mai để lại những kinh nghiệm quý về tổ chức, lựa chọn mục tiêu, bí mật cơ động, tạo bất ngờ và bảo đảm rút lui. Từ thực tiễn trận đánh, nghệ thuật sử dụng lực lượng nhỏ, tinh nhuệ để đánh vào mục tiêu quan trọng, gây thiệt hại lớn cho đối phương từng bước được phát triển, góp phần hình thành và hoàn thiện lối đánh đặc công trong những năm tháng kháng chiến sau này.