50 năm khắc ghi lời Bác

Phóng viên (PV): 50 năm TP Sài Gòn-Gia Định vinh dự được mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, theo ông, điều gì trong tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh đang hiện diện rõ nét trong đời sống xã hội và sự phát triển của thành phố hôm nay?

PGS, TS Nguyễn Xuân Tế. Ảnh do nhân vật cung cấp

PGS, TS Nguyễn Xuân Tế: Được vinh dự mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh vĩ đại thì việc nhận diện những dấu ấn về tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh trong đời sống thành phố là một vấn đề lớn, vừa mang tính phổ quát vừa rất cụ thể. Riêng tôi, với tư cách là một người gắn bó với TP Hồ Chí Minh từ năm 1977 đến nay, điều nổi bật nhất của thành phố chính là sự kiên trì mục tiêu phát triển vì hạnh phúc của nhân dân. Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn khẳng định suốt đời phấn đấu vì quyền lợi của Tổ quốc và hạnh phúc của nhân dân; đó cũng là sợi chỉ đỏ xuyên suốt trong quá trình xây dựng và phát triển của TP Hồ Chí Minh hơn nửa thế kỷ qua. Từ một đô thị chịu nhiều hậu quả chiến tranh, TP Hồ Chí Minh hôm nay đã trở thành trung tâm kinh tế, văn hóa, khoa học, giáo dục lớn của cả nước; là đầu tàu đổi mới, hội nhập và hình thành nhiều cực tăng trưởng mới. Điều đó cho thấy sức phát triển rất mạnh mẽ của Thành phố mang tên Bác.

Điểm nổi bật thứ hai là tinh thần năng động, sáng tạo. Có thể nói, nhiều mô hình mới, nhiều ý tưởng đổi mới về kinh tế-xã hội của đất nước đều xuất phát từ thực tiễn TP Hồ Chí Minh. Trong bối cảnh hiện nay, khi đất nước đứng trước yêu cầu chuyển đổi số, phát triển xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng, tinh thần năng động, sáng tạo ấy càng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Nhưng điều quan trọng nhất vẫn là giữ vững mục tiêu phát triển vì hạnh phúc của nhân dân. TP Hồ Chí Minh kiên trì xây dựng một đô thị văn minh, hiện đại nhưng mọi thành quả phát triển đều phải hướng tới nâng cao chất lượng sống và sự thụ hưởng của nhân dân.

Điểm thứ ba là thuộc tính nghĩa tình của thành phố. Đây là nét thể hiện rất rõ chiều sâu văn hóa và đạo đức Hồ Chí Minh. Tôi rất tâm đắc với cách diễn đạt của Bác khi nói về Chủ nghĩa Mác-Lênin là: Hiểu Chủ nghĩa Mác-Lênin là phải sống với nhau có tình, có nghĩa. Đó là một cách tiếp cận rất nhân văn và rất Hồ Chí Minh.

TP Hồ Chí Minh là thành phố giàu lòng nhân ái, luôn biết sẻ chia với đồng bào cả nước trong những lúc khó khăn. Từ công tác an sinh xã hội, chăm lo người yếu thế đến tinh thần đoàn kết, tương trợ trong khó khăn, hoạn nạn đều cho thấy chiều sâu tình người của Thành phố mang tên Bác. Đó cũng là những giá trị làm nên bản sắc nhân văn của TP Hồ Chí Minh suốt 50 năm qua.

PV: Tư tưởng “lấy dân làm gốc” của Chủ tịch Hồ Chí Minh có ý nghĩa như thế nào đối với công tác lãnh đạo, quản lý và xây dựng niềm tin của nhân dân ở một siêu đô thị đặc biệt như TP Hồ Chí Minh hiện nay?

PGS, TS Nguyễn Xuân Tế: Bài học “lấy dân làm gốc” hôm nay càng trở nên cấp thiết và có ý nghĩa thời sự hơn bao giờ hết. Mọi chủ trương, chính sách đều phải xuất phát từ ý chí, nguyện vọng chính đáng của nhân dân và hướng tới phục vụ nhân dân. Khi TP Hồ Chí Minh tiếp tục khơi dậy mạnh mẽ sức sáng tạo của nhân dân, đội ngũ cán bộ, trí thức, nhà khoa học sẽ có nhiều cơ hội, tiềm năng cống hiến hơn nữa. Đây là nơi hội tụ nguồn nhân lực chất lượng cao với nhiều trường đại học, viện nghiên cứu hàng đầu cả nước. Muốn dân tin, cán bộ trước hết phải gương mẫu, sống có trách nhiệm, đặt lợi ích chung lên trên lợi ích cá nhân. Đó cũng chính là điều Chủ tịch Hồ Chí Minh luôn căn dặn đội ngũ cán bộ, đảng viên. Tinh thần ấy cũng được nhấn mạnh trong bài viết “Ánh sáng Hồ Chí Minh soi đường chúng ta đi” ngày 17-5 của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm, khi khẳng định bài học “lấy dân làm gốc” phải trở thành trục xuyên suốt trong mọi chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.

Quan điểm của tôi là người lãnh đạo phải biết chăm lo đời sống vật chất và tinh thần cho cán bộ, nhân viên; phải minh bạch, công tâm trong quản lý tài chính; phải tạo điều kiện để mọi người được học tập, phát triển.

PV: Sau nửa thế kỷ miệt mài nghiên cứu về tư tưởng Hồ Chí Minh, theo ông, điều gì trong tư tưởng, đạo đức, phong cách của Bác đến hôm nay vẫn là yêu cầu khó nhất nhưng cũng cấp thiết nhất đối với đội ngũ cán bộ, đảng viên?

PGS, TS Nguyễn Xuân Tế: Theo tôi, điều khó nhất trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh chính là chiến thắng bản thân mình, vượt qua chủ nghĩa cá nhân. Người có quyền lực rất dễ đứng trước nguy cơ tha hóa quyền lực. Mỗi người đều có thể xuất hiện chủ nghĩa cá nhân, vấn đề là có đủ bản lĩnh để vượt qua hay không. Bác Hồ từng căn dặn: “Một dân tộc, một đảng và mỗi con người, ngày hôm qua là vĩ đại, có sức hấp dẫn lớn, không nhất định hôm nay và ngày mai vẫn được mọi người yêu mến và ca ngợi, nếu lòng dạ không trong sáng nữa, nếu sa vào chủ nghĩa cá nhân”.

Mỗi cán bộ, đảng viên hôm nay cần suy ngẫm sâu sắc về lời dạy ấy. Con người phải thường xuyên tự rèn luyện, tự tu dưỡng và biết soi lại chính mình mỗi ngày, bởi “ngọc càng mài càng sáng, vàng càng luyện càng trong”.

Bản thân tôi đến nay vẫn giữ nền nếp làm việc từ sáng sớm đến đêm khuya, vẫn trực tiếp giảng dạy, hướng dẫn nghiên cứu sinh, viết sách và phụ trách tạp chí khoa học. Mỗi ngày vẫn không ngừng tự học, tự rèn luyện như lời dạy của Bác. Tôi quan niệm làm việc không phải để nhận thêm quyền lợi cho bản thân mà trước hết là trách nhiệm và sự cống hiến của một người trí thức đối với xã hội.

PV: Trân trọng cảm ơn ông!