Tổng thống Donald Trump cho biết trong cuộc phỏng vấn trên Fox News hôm 21-11 muốn đạt được thỏa thuận lâu dài để một chính quyền Mỹ trong tương lai không thể đảo ngược lập trường về việc Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.

Tuyên bố của ông Donald Trump được đưa ra ngay sau khi Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi cho biết Tehran sẵn sàng đàm phán nhằm chấm dứt tình trạng đối đầu hiện nay giữa hai nước, được nhà ngoại giao mô tả là "không xung đột cũng không hòa bình". Ông Araghchi xác nhận Tehran và Washington vẫn tiếp tục trao đổi thông điệp thông qua các bên trung gian, đồng thời cho biết Tehran đang tìm kiếm “một thỏa thuận bảo đảm sẽ không xảy ra xung đột thêm nữa”.

Ngoại trưởng Iran Seyed Abbas Araghchi (ảnh minh họa). Ảnh: EPA 

Tuy nhiên, giữa lúc hai bên phát tín hiệu cho thấy thiện chí đối thoại, căng thẳng liên quan tới lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ lại gia tăng. Theo Báo The Jerusalem Post, Iran được cho là đang chuẩn bị điều động một đoàn gồm hơn 14 tàu chở dầu vượt qua lệnh phong tỏa hải quân của Mỹ, chuẩn bị nối lại hoạt động xuất khẩu dầu mỏ trong những ngày tới. Các cơ quan truyền thông Iran có quan hệ với Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) cảnh báo IRGC sẽ tấn công các cơ sở năng lượng tại vùng Vịnh nếu lực lượng Mỹ can thiệp. Ngày 21-11, người phát ngôn Bộ Nội vụ Iran Ali Zeinivand tuyên bố vòng vây phong tỏa đường biển của Mỹ, cũng như các biện pháp hạn chế trên bộ và trên không chưa ngăn được hoạt động thương mại của nước Cộng hòa Hồi giáo. 

Vấn đề hạt nhân cũng tiếp tục gây trở ngại cho đàm phán tiến tới chấm dứt xung đột. Theo Sputnik, Ngoại trưởng Iran nhấn mạnh, thỏa thuận mở cửa trở lại eo biển Hormuz và thỏa thuận về chương trình hạt nhân là hai vấn đề tách biệt với những điều kiện khác nhau. Hai bên cần xây dựng lòng tin trước khi bắt đầu đối thoại về chương trình hạt nhân. Iran muốn nhận được những bảo đảm cho thấy Washington nghiêm túc trong đàm phán trước khi tiến hành các bước tiếp theo, đồng thời cho biết Tehran đã thảo luận với các bên trung gian về hình thức và bản chất của những biện pháp xây dựng lòng tin.

Cũng theo Sputnik, Iran sẵn sàng thảo luận chương trình hạt nhân với Mỹ chỉ sau khi đạt được một thỏa thuận mở cửa trở lại eo biển Hormuz. Ngoại trưởng Iran khẳng định rõ lập trường: “Giai đoạn đầu tiên là mở cửa trở lại eo biển Hormuz”. Trước đó, Tehran nhiều lần yêu cầu chấm dứt giao tranh trên mọi mặt trận, dỡ bỏ phong tỏa hải quân và giải phóng tài sản Iran bị đóng băng. 

The New York Times cho biết, các đề xuất về tương lai chương trình hạt nhân Iran đã được chuyển tới Tehran qua trung gian. Ông Araghchi coi việc giữ lượng uranium đã làm giàu trên lãnh thổ Iran là một lằn ranh đỏ, dù vẫn để ngỏ khả năng đạt một “giải pháp công bằng”. Ông cho rằng Cơ quan Năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) sẽ có vai trò trong bất kỳ thỏa thuận hạt nhân nào, nhưng hai bên trước hết phải gây dựng lòng tin.

Giữa lúc các thông điệp qua lại dường như càng đẩy hai bên xa nhau hơn, Tổng thống Donald Trump đang phải đối mặt với sức ép gia tăng phải nối lại chiến dịch quân sự nhằm vào Iran. Theo Financial Times, một số quan chức Mỹ và Israel đang thúc giục nhà lãnh đạo Mỹ mở đợt tấn công mới. 

Trong khi đó, các hành động quân sự của Iran nhằm vào các nước láng giềng khu vực nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ càng thử thách giới hạn của Washington. IRNA dẫn tuyên bố của IRGC cho biết, vào cuối ngày 21-11, lực lượng này đã tập kích vào các tổ hợp ra-đa của hệ thống phòng thủ tên lửa Patriot đặt tại hai căn cứ Al-Riffa và Awali ở Bahrain; đồng thời khẳng định đợt tập kích này nhằm đáp trả các cuộc tấn công của Mỹ. IRGC cũng cảnh báo lực lượng này coi không phận Iran là một “lằn ranh đỏ” và mọi hành vi vi phạm sẽ phải hứng chịu “đòn đáp trả cứng rắn và quyết liệt”. Trước đó, hai máy bay không người lái (UAV) trinh sát và chiến đấu của Mỹ, gồm một chiếc MQ-1 và một chiếc MQ-9 Reaper, bị cáo buộc xâm phạm không phận Iran. Tehran tuyên bố đã bắn hạ cả hai UAV này trên vùng trời eo biển Hormuz.

Trong một diễn biến liên quan, Đài Phát thanh và Truyền hình Cộng hòa Hồi giáo Iran (IRIB) ngày 21-11 đưa tin IRGC đã ra mắt một căn cứ tên lửa mới và một hệ thống phóng đồng loạt hai tên lửa. Tư lệnh Lực lượng Hàng không Vũ trụ thuộc IRGC, Chuẩn tướng Seyyed Majid Mousavi, tuyên bố Tehran đang kiểm soát diễn biến giao tranh và sẵn sàng ứng phó với các mối đe dọa. Ông đồng thời khẳng định năng lực tác chiến của lực lượng này đã được tăng cường.

Theo hãng thông tấn bán chính thức Mehr của Iran, động thái này nằm trong chuỗi nỗ lực nhằm đối phó với các hành vi xâm phạm không phận Cộng hòa Hồi giáo Iran, đồng thời đáp trả hoạt động liên tục của các UAV thuộc quân đội Mỹ trong khu vực.