Gia tăng chế tài

Trung Quốc hiện chiếm ưu thế trong ngành công nghiệp drone toàn cầu, đồng thời là quốc gia có quy định chặt chẽ nhất đối với việc vận hành những thiết bị bay này.

Giới chức nước này đã tăng mức xử phạt đối với hành vi bay không phép, người vi phạm có khả năng bị án tù tùy mức độ nghiêm trọng. Từ tháng 5 tới, drone phải được đăng ký bằng danh tính thật của chủ sở hữu, yêu cầu người điều khiển liên kết thiết bị bay với giấy tờ tùy thân và số điện thoại chính chủ. 

Thiết bị bay không người lái giao hàng tại Thâm Quyến (Trung Quốc). Ảnh: Getty Images

Tại các khu vực hạn chế ở hầu hết các thành phố, người sử dụng phải xin giấy phép trước ít nhất một ngày. Quy định chỉ cho phép ngoại lệ đối với các drone nhỏ bay dưới độ cao 120m tại một số khu vực mở. Dữ liệu bay cũng sẽ được truyền về cơ quan chức năng theo thời gian thực.

Tuần trước, chính quyền Bắc Kinh ban hành lệnh cấm gần như toàn bộ drone trong phạm vi thủ đô. Theo quy định dự kiến có hiệu lực từ tháng 5, drone và các bộ phận quan trọng không được phép mua bán, cho thuê hoặc mang vào Bắc Kinh. Drone phục vụ những mục đích đặc biệt như chống khủng bố và nghiên cứu có thể được xem xét ngoại lệ.

Bài toán an ninh và an toàn hàng không

Trung Quốc đã yêu cầu đăng ký và giới hạn khu vực bay cụ thể của drone từ năm 2024. Tuy nhiên, chiến dịch mới chỉ được đẩy mạnh trong những tháng gần đây.

Gian hàng trưng bày drone tại Triển lãm hàng không quốc tế tổ chức năm 2025 ở Chu Hải (Trung Quốc). Ảnh: Getty Images

Theo số liệu chính thức, đến cuối năm 2025, Trung Quốc có hơn 3 triệu drone được đăng ký, tăng 50% so với năm 2024.

Bộ Công an Trung Quốc cho biết, việc siết chặt quy định là cần thiết để bảo đảm an toàn công cộng, trong bối cảnh tồn tại các rủi ro như hệ thống thông tin của drone bị tấn công, cũng như các sự cố bay ở độ cao lớn, đe dọa an toàn hàng không dân dụng. Đã có trường hợp người vận hành điều khiển drone chỉ cách máy bay dân dụng khoảng 800m và một trường hợp khác bay vào vùng cấm bay gần sân bay để quay cảnh máy bay hạ cánh. Năm ngoái, hai drone đã va chạm trên không và rơi xuống một tòa nhà cao tầng ở Thượng Hải.

Phát triển “nền kinh tế tầm thấp” 

Các quan chức cũng cho rằng, các quy định mới sẽ tạo nền tảng cho phát triển “nền kinh tế tầm thấp” - một thuật ngữ dùng để chỉ việc mở rộng ứng dụng drone trong các lĩnh vực như giao hàng thực phẩm, bảo trì đường dây điện và nông nghiệp. Nội dung kế hoạch này đã được đề cập trong kế hoạch 5 năm gần đây của Trung Quốc trong lộ trình phát triển kinh tế.

Dây chuyền lắp ráp ô tô bay chạy điện tại một nhà máy ở Quảng Châu.

Theo ông Lý Mặc, Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế tầm thấp thuộc Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông (Trung Quốc), để tối đa hóa tiềm năng kinh tế của không phận tầm thấp, trước hết cần xây dựng một hệ thống quản lý hiệu quả cho không gian này. Ông chia sẻ: “Cũng giống như dọn dẹp phòng khách trước khi đón khách, chúng ta cần sắp xếp lại không phận trước khi triển khai các hoạt động kinh tế quy mô lớn, đồng thời thừa nhận các hạn chế hiện nay có thể gây ra những khó khăn trong thời gian ngắn”.

Giới quan sát nhận định, Trung Quốc cũng đang cân nhắc các rủi ro an ninh quốc gia. Thực tế các cuộc xung đột hiện nay đã chứng minh khả năng hoạt động của các loại drone giá rẻ. Ông Drew Thompson, cựu quan chức Lầu Năm Góc nhận định: "Hiệu quả của drone dân dụng trong trinh sát và tấn công tại Ukraine đang làm dấy lên những lo ngại về rủi ro an ninh đối với các mục tiêu trọng yếu". 

Một chiếc drone của hãng DJI trên một trang trại ở Hickory, bang Bắc Carolina (Mỹ). Các mẫu thiết bị mới của hãng này sẽ không còn được phép kinh doanh tại thị trường Mỹ.

Trong bối cảnh chiến dịch siết chặt quy định bay cho drone tiếp tục được mở rộng, một số chuyên gia cho rằng, để thúc đẩy phát triển kinh tế tầm thấp, cần phân cấp quản lý không phận cho các địa phương thay vì tập trung hoàn toàn vào chính quyền trung ương, mục tiêu là cân bằng giữa kiểm soát an ninh và phát triển kinh tế.