Trong bài viết đăng trên báo The National ngày 3-11, tác giả Hamza Hendawi nhận định, tình trạng đối đầu Mỹ-Iran, bất ổn an ninh hàng hải và nguy cơ xung đột lan rộng đang đặt các nước Trung Đông trước yêu cầu nâng cao khả năng ứng phó trên nhiều lĩnh vực. Từ sân bay, tuyến hàng hải đến kho dự trữ lương thực, những khâu thiết yếu đối với đời sống và hoạt động kinh tế đều được chú trọng.

Sự chuẩn bị ấy diễn ra khi các cuộc tấn công của Iran nhằm vào tuyến vận tải biển gây sức ép lên chuỗi cung ứng, trong khi nỗ lực ngoại giao chưa tháo gỡ được bế tắc. Những lời đe dọa liên tiếp của Tổng thống Mỹ Donald Trump về khả năng nối lại tấn công nếu không đạt giải pháp ngoại giao càng làm gia tăng lo ngại. Israel cũng được dự báo sẽ tiếp tục phối hợp với Mỹ nếu giao tranh trên diện rộng tái diễn.

Chính phủ Ai Cập cho biết lượng dự trữ đủ đáp ứng nhu cầu trong 6 tháng (ảnh minh họa). Ảnh: ua.news 

Tại Qatar, quốc gia nhiều lần hứng chịu các cuộc tấn công của Iran kể từ khi xung đột bắt đầu, một cuộc diễn tập ứng phó khẩn cấp quy mô lớn đã được tổ chức tại sân bay quốc tế Hamad, trong khuôn khổ chương trình thường niên. Qatar Airways cho biết các hoạt động lập kế hoạch ứng phó tình huống và bảo đảm khả năng sẵn sàng vận hành đang được triển khai. Việc kiểm tra năng lực xử lý khẩn cấp tại đầu mối giao thông này phản ánh yêu cầu duy trì hoạt động trước những bất trắc an ninh.

Ở Ai Cập, sự chuẩn bị trải rộng từ quốc phòng đến bảo đảm nguồn cung. Theo các nguồn tin an ninh tại Cairo, lực lượng vũ trang được đặt trong tình trạng báo động cao. Hệ thống phòng không được tăng cường dọc bờ Biển Đỏ và tại kênh đào Suez, đề phòng xung đột tái diễn, lan sang lãnh thổ nước này.

Với khoảng 110 triệu dân, Ai Cập đồng thời theo dõi chặt chẽ dự trữ lương thực thiết yếu, chủ yếu là bột mì, phòng trường hợp giao tranh lớn tại Biển Đỏ làm đứt gãy chuỗi cung ứng. Cuối tháng trước, Chính phủ nước này thông báo lượng dự trữ đủ đáp ứng nhu cầu trong 6 tháng. Cùng thời gian, đơn vị nhập khẩu nhà nước Future of Egypt mua 5 lô lúa mì, một trong những đợt mua lớn nhất của cơ quan này trong vòng nửa năm. Bảo đảm lương thực vì thế trở thành một phần trong phương án ứng phó với bất ổn.

Những hoạt động tương tự cũng xuất hiện tại các nước khác. Quân đội Israel thông báo Lữ đoàn Tìm kiếm và Cứu nạn sẽ diễn tập các kịch bản trên nhiều mặt trận, phối hợp với các lực lượng và tổ chức ứng phó khẩn cấp. Tại Jordan, các cơ quan quân sự, an ninh tổ chức diễn tập chung nhằm nâng cao mức độ sẵn sàng và năng lực xử lý tình huống. Sân bay quốc tế Queen Alia cũng tiến hành diễn tập khẩn cấp ngày 20-10. Trước đó, quân đội Lebanon và Anh kết thúc cuộc diễn tập chung kéo dài 3 tuần tại Lebanon. 

Dĩ nhiên, không thể từ những cuộc diễn tập này khẳng định chiến tranh toàn diện đã cận kề. Một số hoạt động nằm trong kế hoạch huấn luyện định kỳ. Tuy nhiên, đặt trong bối cảnh đối đầu Mỹ-Iran chưa được hóa giải cho thấy các nước phải tính đến hậu quả của một vòng giao tranh mới. Sự bất an nằm ở chỗ những nguy cơ ấy vẫn hiện hữu, còn lối thoát ngoại giao chưa rõ ràng.

Bầu không khí căng thẳng còn thể hiện qua việc truyền thông nhà nước Iran công bố video hướng dẫn người dân ứng phó trong trường hợp xảy ra tấn công hạt nhân. Tổng thống Donald Trump đã loại trừ khả năng sử dụng vũ khí hạt nhân nhằm vào Iran, song vẫn để ngỏ việc dùng bom phi hạt nhân GBU-43/B, còn gọi là "Mẹ của các loại bom", có sức công phá rất lớn.

Ngày 3-11, Tổng thống Ai Cập Abdel Fattah el-Sisi cảnh báo leo thang quân sự sẽ gây hậu quả “thảm khốc” đối với khu vực và thế giới, đồng thời kêu gọi đạt giải pháp ngoại giao “trước khi quá muộn”. Tại Đối thoại Manama, Ngoại trưởng Ai Cập Badr Abdelatty cũng nhấn mạnh vòng xung đột thứ hai sẽ nguy hiểm, tàn phá hơn và không dẫn đến đâu.

Cuộc chiến bùng phát hồi tháng 2 đã đẩy giá dầu và chi phí sinh hoạt tăng mạnh. Nếu giao tranh tái diễn, gián đoạn hàng hải có thể tiếp tục tác động đến năng lượng, lương thực, tài chính và thương mại toàn cầu. Các nước có thể tăng cường phòng thủ, tích trữ và diễn tập để giảm thiệt hại. Nhưng sự chuẩn bị ấy không thay thế được một giải pháp ngoại giao cấp thiết nhằm ngăn chặn vòng lặp xung đột nguy hiểm.