Cuộc đua khó đoán định ở Brazil

Hầu hết các cuộc thăm dò dư luận trước thềm bỏ phiếu đều cho thấy, hai ứng cử viên đang bám đuổi sít sao và chưa bên nào tạo được ưu thế đủ lớn để giành chiến thắng ngay trong vòng đầu. Theo kết quả khảo sát cuối cùng do công ty tư vấn Datafolha công bố ngày 3-10, Tổng thống Lula da Silva nhận được 45% số phiếu ủng hộ, trong khi ông Flávio Bolsonaro được 42%, với biên độ sai số 2 điểm phần trăm. Các ứng cử viên còn lại chỉ đạt từ 3% đến 4% số phiếu ủng hộ. Ở kịch bản vòng 2, hai ứng cử viên cũng bám sát nhau, ông Lula được 47% phiếu bầu và ông Flávio 46%.

Cuộc bầu cử lần này có 158,7 triệu cử tri Brazil đủ tư cách tham gia. Theo quy định bầu cử của Brazil, ứng cử viên phải giành hơn 50% số phiếu hợp lệ để chiến thắng ngay trong vòng đầu. Nếu không ai đạt tỷ lệ này, hai ứng cử viên có số phiếu cao nhất sẽ bước vào vòng hai, dự kiến diễn ra ngày 25-10.

Ngoài bầu tổng thống, cử tri Brazil cũng bỏ phiếu bầu các thống đốc bang, nghị sĩ hạ viện và một số thượng nghị sĩ. Kết quả cuộc bầu cử lần này sẽ định hình chính sách kinh tế-xã hội và đối ngoại của Brazil trong nhiệm kỳ tới; đồng thời tác động đến định hướng của nền kinh tế lớn nhất Mỹ Latin trong quan hệ với các đối tác quốc tế.

Cử tri Brazil bước về phía máy bỏ phiếu điện tử để thực hiện quyền bỏ phiếu tại thủ đô Brasilia, ngày 4-10. Ảnh: AP

Theo Reuters, hai gương mặt nổi bật nhất trong cuộc đua vào chiếc ghế tổng thống là ông Lula da Silva và ông Flávio Bolsonaro đều có lợi thế nhất định. Ở tuổi 80, ông Lula da Silva mang đến hình ảnh một chính khách lão luyện, đại diện cho cánh tả với các chính sách tập trung vào tái thiết xã hội, bảo vệ rừng Amazon, tăng cường phúc lợi và chống nghèo đói.

Bước vào cuộc đua, lợi thế của ông Lula da Silva với tư cách tổng thống đương nhiệm giúp ông chủ động trong việc điều hành chính sách, cùng uy tín quốc tế phục hồi sau nhiều nỗ lực ngoại giao. Thách thức lớn nhất của ông là tuổi tác và những rào cản từ tăng trưởng kinh tế chậm lại, cũng như sự phản đối gay gắt từ tầng lớp trung lưu và khu vực phía Nam giàu có.

Về phần Thượng nghị sĩ Flávio Bolsonaro, ông có lợi thế kế thừa nền tảng cử tri trung thành đông đảo từ cha mình-cựu Tổng thống Jair Bolsonaro, cùng sự hỗ trợ tài chính và truyền thông mạnh mẽ từ các tập đoàn nông nghiệp và giới truyền thông bảo thủ. Nhưng ông cũng phải đối mặt với áp lực thoát khỏi “cái bóng” của người cha để thu hút cử tri trung dung-những người vốn mệt mỏi với sự bế tắc và căng thẳng chính trị. Đồng thời, ông cũng phải đối mặt với các cuộc điều tra pháp lý và tranh cãi nội bộ cánh hữu.

Dù kết quả cuối cùng nghiêng về ứng cử viên nào, chính quyền mới cũng sẽ phải đối mặt với một loạt thách thức dài hạn. Trước hết là bài toán duy trì tăng trưởng trong khi kiểm soát tài chính công và bảo đảm các chương trình xã hội. Được biết, dù bất bình đẳng và tỷ lệ thất nghiệp tại Brazil đã giảm nhưng vấn đề chi phí sinh hoạt gia tăng tiếp tục gây khó khăn cho Tổng thống Lula khi thuyết phục các cử tri. Tiếp đó là vấn đề an ninh công cộng, tình trạng tội phạm có tổ chức và bạo lực tại một số khu vực cũng là mối quan tâm lớn của người dân.

Ông Flávio Bolsonaro đã tìm cách tận dụng những lo ngại về chi phí sinh hoạt để thu hút cử tri, trong khi Tổng thống Lula da Silva mở rộng các chương trình phúc lợi xã hội và đề xuất các biện pháp mới nhằm giảm bớt gánh nặng nợ nần cho các hộ gia đình.

Giáo dục và nguồn nhân lực cũng sẽ là một trong những phép thử đối với chính quyền mới. Brazil đang phải giải quyết khoảng cách về chất lượng giáo dục giữa các vùng, tình trạng thiếu giáo viên và những yêu cầu mới liên quan đến kỹ năng số, trí tuệ nhân tạo. Ngoài ra, một lĩnh vực khác có thể định hình vị thế của Brazil trong thập niên tới là năng lượng, môi trường và khoáng sản chiến lược. Brazil sở hữu nguồn tài nguyên thiên nhiên lớn, đồng thời giữ vai trò quan trọng trong các cuộc đàm phán khí hậu toàn cầu. Việc cân bằng giữa khai thác tài nguyên, thu hút đầu tư, bảo vệ môi trường và phát triển công nghiệp trong nước sẽ là bài toán khó đối với bất kỳ chính quyền nào.

Theo các chuyên gia, kết quả của cuộc bầu cử này không chỉ xác định người lãnh đạo đất nước trong nhiệm kỳ tới mà còn cho thấy hướng đi của nền chính trị Brazil trong giai đoạn mới.