Theo The Japan Times, cuộc gặp thượng đỉnh ngày 2-7 giữa Thủ tướng Takaichi Sanae và Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi tại New Delhi đã góp phần thắt chặt quan hệ giữa Nhật Bản và Ấn Độ - một trong những đối tác chủ chốt của Nhật Bản tại khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương. Hai nhà lãnh đạo đã nhất trí tăng cường quan hệ đối tác chiến lược đặc biệt và toàn cầu, đồng thời mở rộng hợp tác trong các lĩnh vực công nghệ cao, quốc phòng, an ninh kinh tế và chuyển đổi năng lượng.

Thủ tướng Narendra Modi (phải) và Thủ tướng Takaichi Sanae trong chuyến thăm Ấn Độ của bà Takaichi Sanae từ 1 đến 3-7. Ảnh: Jiji Press 

Cuộc gặp diễn ra trong bối cảnh gia tăng lo ngại về các vấn đề chuỗi cung ứng, an ninh năng lượng và những thách thức an ninh đang nổi lên ở khu vực. Nhân dịp này, hai nhà lãnh đạo đã thúc đẩy hợp tác trong các lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI), an ninh kinh tế, năng lượng sạch và quốc phòng, an ninh, tiếp nối lộ trình 10 năm đã được thông qua khi Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi thăm Tokyo vào tháng 8 năm ngoái.

Tại cuộc họp báo chung, bà Takaichi Sanae khẳng định: "Bằng cách tận dụng thế mạnh của nhau, Nhật Bản và Ấn Độ có thể cùng nhau trở nên mạnh mẽ và thịnh vượng hơn”. Bà cũng khẳng định, trong bối cảnh môi trường quốc tế đầy biến động, việc xây dựng mối quan hệ đối tác bổ trợ lẫn nhau như vậy ngày càng trở nên quan trọng.

Nhật Bản và Ấn Độ vốn đã duy trì quan hệ đối tác đặc biệt trong nhiều năm. Tuy nhiên, môi trường chiến lược hiện nay khiến cả hai đều có thêm động lực để đưa quan hệ song phương tiến xa hơn. Đối với Tokyo, những biến động kéo dài của chuỗi cung ứng toàn cầu, cạnh tranh công nghệ ngày càng gay gắt và các biện pháp kiểm soát thương mại đã đặt ra yêu cầu phải giảm bớt sự phụ thuộc vào một số thị trường truyền thống. Trong bối cảnh đó, Ấn Độ nổi lên như một lựa chọn gần như tự nhiên. Quốc gia Nam Á không chỉ sở hữu thị trường hơn 1,4 tỷ dân mà còn có lực lượng kỹ sư công nghệ đông đảo, ngành sản xuất đang mở rộng nhanh và tham vọng trở thành trung tâm mới của các ngành bán dẫn, AI, năng lượng sạch và hạ tầng.

Bởi vậy, việc hơn 150 doanh nghiệp Nhật Bản tháp tùng Thủ tướng Takaichi Sanae cùng kế hoạch đầu tư khoảng 2.000 tỷ yen thông qua hơn 120 dự án vào Ấn Độ không đơn thuần là một gói hợp tác kinh tế. Đây là bước triển khai cụ thể trong chiến lược tái cấu trúc chuỗi cung ứng của Tokyo, đồng thời hiện thực hóa mục tiêu đưa Ấn Độ trở thành một mắt xích quan trọng trong mạng lưới sản xuất và công nghệ của Nhật Bản tại khu vực.

Thủ tướng Narendra Modi nhấn mạnh hợp tác công nghệ sẽ trở thành "trụ cột mạnh mẽ nhất" trong quan hệ song phương. Hai bên đã ra tuyên bố chung về hợp tác trong lĩnh vực AI, đồng thời nhiều tổ chức trong hệ sinh thái AI của Ấn Độ và Nhật Bản đã ký các thỏa thuận hợp tác nhằm kết hợp thế mạnh về công nghệ chính xác của Nhật Bản với năng lực phần mềm của Ấn Độ, góp phần thúc đẩy phát triển AI toàn cầu.

Trong lĩnh vực quốc phòng, hai nước công bố dự án cùng phát triển đầu tiên về công nghệ quốc phòng, tập trung vào hệ thống ăng-ten vô tuyến hải quân Unicorn, mở ra giai đoạn mới trong hợp tác công nghiệp quốc phòng, đồng thời góp phần tăng cường an ninh hàng hải, duy trì hòa bình và trật tự dựa trên luật lệ trong khu vực. Hai bên cũng nhất trí thúc đẩy các cuộc tập trận chung và tiếp tục cơ chế đối thoại "2+2" giữa ngoại trưởng và bộ trưởng quốc phòng trước cuối năm nay.

Giới phân tích cho rằng, sự xích lại gần giữa Nhật Bản và Ấn Độ sẽ góp phần củng cố một trong những trụ cột quan trọng của cấu trúc hợp tác khu vực. Khi hai nền kinh tế lớn của châu Á tăng cường phối hợp về công nghệ, chuỗi cung ứng, năng lượng và an ninh hàng hải, khả năng ứng phó trước các cú sốc kinh tế cũng như những thách thức an ninh sẽ được nâng lên. Điều này đồng thời tạo thêm động lực cho các cơ chế hợp tác như Bộ tứ (Quad) gồm Mỹ, Nhật Bản, Ấn Độ và Australia trong việc thúc đẩy một khu vực Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do, rộng mở và ổn định hơn.

Theo ông Nagao Satoru, chuyên gia nghiên cứu không thường trú tại Viện Hudson (một tổ chức tư vấn chính sách của Mỹ), việc tăng cường phối hợp quốc phòng giữa Tokyo và New Delhi là đặc biệt quan trọng trong bối cảnh cán cân quyền lực khu vực đang thay đổi.