Thế giới thời đàm: Năng lượng và phép thử đoàn kết xuyên Đại Tây Dương

Washington muốn các đồng minh châu Âu mở kho dự trữ để góp phần "hạ nhiệt" giá nhiên liệu; Brussels lập tức phản đối, cảnh báo một lệnh cấm xuất khẩu sẽ làm suy giảm niềm tin vào Mỹ với tư cách đối tác đáng tin cậy.

Nhưng chỉ ít giờ sau, châu Âu lại cùng các đồng minh bàn phương án xả kho dự trữ. Sức ép từ Washington xuất hiện trong bối cảnh giá nhiên liệu tại Mỹ tăng mạnh, gây sức ép lên người tiêu dùng và những ngành phụ thuộc lớn vào diesel. Tổng thống Mỹ Donald Trump muốn hạ nhiệt giá nhiên liệu trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ vào tháng 11. Chính quyền Mỹ đã gây sức ép để Đức, Pháp và các nước châu Âu giải phóng thêm lượng diesel dự trữ, thậm chí để ngỏ khả năng hạn chế xuất khẩu diesel của Mỹ nếu châu Âu không hành động.

Với Washington, mục tiêu khá rõ ràng: Đưa thêm nhiên liệu ra thị trường để giảm sức ép giá. Nhưng với châu Âu, đây lại là một quyết định khó khăn. Kho dự trữ khẩn cấp không chỉ là một nguồn hàng có thể tùy ý đưa ra thị trường, đó còn là “tấm đệm” để ứng phó khi nguồn cung bị gián đoạn.

Vì thế, phản ứng đầu tiên của châu Âu là phản đối. Ủy ban châu Âu tuyên bố hoàn toàn bác bỏ nguy cơ Mỹ cấm xuất khẩu diesel, đồng thời cảnh báo một lệnh cấm như vậy sẽ làm suy giảm lòng tin của châu Âu đối với Mỹ với tư cách một đối tác đáng tin cậy. Brussels cũng nhấn mạnh một lệnh cấm sẽ không có lợi cho bất kỳ bên nào.

Rủi ro càng đáng chú ý khi châu Âu đang phụ thuộc đáng kể vào nhiên liệu nhập khẩu từ Mỹ. Theo dữ liệu Vortexa được Reuters dẫn lại, khoảng 41% lượng diesel nhập khẩu của châu Âu trong tháng 9 đến từ Mỹ. Một lệnh cấm xuất khẩu diesel của Washington vì thế có thể tạo thêm sức ép trực tiếp lên thị trường châu Âu, trong lúc nguồn cung toàn cầu đã chịu tác động từ xung đột tại Trung Đông, những gián đoạn vận tải và các hạn chế xuất khẩu từ một số nước sản xuất lớn.

Vấn đề không còn đơn giản là có xả kho hay không, mà là chấp nhận rủi ro nào và chia sẻ rủi ro ra sao. Nếu kiên quyết giữ nguyên dự trữ, châu Âu bảo toàn được “tấm đệm” cho những cú sốc tiếp theo, nhưng phải đối mặt với nguy cơ nguồn cung từ Mỹ bị thu hẹp. Nếu giải phóng dự trữ, châu Âu chấp nhận làm mỏng đi lớp đệm an ninh năng lượng của mình, đổi lại có thể bổ sung nguồn cung cho thị trường và giảm bớt sức ép giá.

Đứng trước bài toán cân bằng giữa bảo đảm nguồn cung và duy trì mức dự trữ an toàn, Pháp đề xuất giải phóng khoảng 50 triệu thùng diesel, đồng thời kêu gọi các thành viên IEA (Cơ quan Năng lượng Quốc tế) giải phóng thêm 50 triệu thùng dầu thô. Nếu được thông qua, riêng lượng diesel này sẽ tương đương khoảng 17% tổng dự trữ diesel và gasoil khẩn cấp của EU.

Đó có thể là sự đánh đổi có tính toán, châu Âu đưa thêm nhiên liệu ra thị trường để góp phần hạ nhiệt giá, đổi lại là cam kết từ các đồng minh về duy trì dòng chảy thương mại năng lượng và không sử dụng hạn chế xuất khẩu như một công cụ gây sức ép.

Khủng hoảng năng lượng đang buộc các đồng minh xuyên Đại Tây Dương phải tìm cách dung hòa giữa lợi ích quốc gia và trách nhiệm chung. Chấp nhận chia sẻ một phần rủi ro trước mắt để giảm thiểu cú sốc lớn hơn có thể là lựa chọn cần thiết, nhưng điều quan trọng hơn là duy trì sự phối hợp và đoàn kết trong liên minh.

Bởi trong khủng hoảng, thứ được thử thách không chỉ là khả năng bảo đảm nguồn cung, mà còn là khả năng các đồng minh cùng chia sẻ khó khăn. Dầu có thể được bổ sung, thị trường có thể được ổn định, nhưng sự đoàn kết một khi bị bào mòn sẽ khó có thể được khôi phục bằng những thùng dầu.