Chống thất thu thuế: Phải từ hai phía

Nộp thuế là nghĩa vụ của công dân.

Cần công bằng giữa người nộp và thu thuế

Theo đại biểu Nguyễn Ngọc Trân (An Giang), không phải người nộp thuế mới là đối tượng chống thất thu thuế mà cả cơ quan thu thuế và những công chức ngành này. Trong khi đó, dự án Luật còn nặng về quy định quyền hạn và nghĩa vụ của người nộp thuế, còn quyền và trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế, công chức thuế, công chức hải quan chưa được quy định tương xứng. Cần có những quy định nhằm nâng cao trách nhiệm của cơ quan quản lý thuế và chế tài đối với công chức ngành thuế.

Có đại biểu đề nghị nâng cao hơn nữa vai trò của UBND các cấp trong việc kiểm tra cơ quan quản lý thuế và có quyền xử lý vi phạm. Trách nhiệm của UBND là phải có các giải pháp hỗ trợ cơ quan quản lý thuế trong việc thu thuế, đặc biệt là trong cưỡng chế thuế để công tác thu đạt hiệu quả. Quy định về trách nhiệm cơ quan khác của nhà nước trong việc quản lý thuế còn chung chung, không rõ cơ quan nào có trách nhiệm phối hợp với cơ quan quản lý thuế, do vậy không có tính khả thi.

Một số ý kiến cho rằng không nên giao chức năng điều tra thuế cho cơ quan quản lý thuế;cơ quan này chỉ cần làm tốt chức năng kiểm tra, thanh tra thuế là đủ.

Đại biểu Hoàng Văn Minh (Nghệ An) đề nghị xem xét lại, có cần phải tổ chức lực lượng điều tra của cơ quan quản lý thuế không. Cũng cần đánh giá nghiêm túc xem thực tế hiện nay có phải do không có lực lượng này nên tình trạng trốn thuế nhiều như vậy. Vừa qua, tổng kết sơ bộ, số vụ việc mà cơ quan điều tra của hải quan thực hiện rất ít; trong khi trước đó hải quan cũng cho rằng nhất thiết phải có cơ quan này. Đại biểu Trần Ngọc Đường (Kiên Giang) cũng cho rằng, chủ trương của Đảng là thu gọn đầu mối điều tra vì hiện lực lượng này nằm ở quá nhiều nơi, hoạt động chồng chéo, ít hiệu quả. Trong một số trường hợp cần thiết phải thành lập thì chỉ nên quy định có hoạt động điều tra ban đầu. Nếu thực sự cần phải có lực lượng này trong cơ quan quản lý thuế thì cũng chỉ nên dừng lại ở những hoạt động điều tra ban đầu. Tuy nhiên, dự thảo luật lại quy định quá sâu về thẩm quyền, đã có phần nhầm lẫn với biện pháp điều tra tố tụng hình sự, liên quan đến quyền công dân, trong khi về nguyên tắc lực lượng này chỉ điều tra hành chính. Quy định biện pháp cưỡng chế thuế cũng có những điều khoản vượt quá thẩm quyền của một cơ quan hành chính.

Đó là đề nghị của nhiều đại biểu. Đại biểu còn đề nghị số tiền thuế, tiền phạt được xóa nợ cần phải được kiểm toán và báo cáo Quốc hội hằng năm.

Có đại biểu băn khoăn về quy định các trường hợp được xoá nợ thuế, nếu không chặt chẽ sẽ tạo ra nhiều kẽ hở tiêu cực trong việc xét xóa nợ, gây tổn thất cho ngân sách nhà nước. Dự thảo nêu “người nộp thuế bị thiệt hại tài sản, hàng hoá kinh doanh do thiên tai, hoả hoạn thì được xoá nợ thuế…”. Quy định như vậy chưa chặt chẽ bởi nếu trường hợp người nộp thuế chây ỳ không chịu thực hiện nghĩa vụ thuế, đến khi gặp phải rủi ro lại được xoá nợ là không hợp lý và công bằng với các đối tượng khác. Ý kiến khác đề nghị cần quy định chặt chẽ, cụ thể hơn thời hạn xoá nợ tiền thuế, tiền phạt vi phạm pháp luật về thuế trong trường hợp doanh nghiệp phá sản; thẩm quyền quyết định xoá nợ thuế cho doanh nghiệp bị phá sản; quy định doanh nghiệp sau đó tổ chức lại sản xuất, kinh doanh, có khả năng trả nợ thì phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ trả nợ.

HẠNH NGUYÊN