Khi cuộc đối đầu giữa Mỹ và Iran chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, khi những đợt không kích và các cuộc đáp trả vẫn nối tiếp nhau, thì mặt trận mới lại mở ra trên biển. Việc lực lượng Houthi tuyên bố phong tỏa hàng hải đối với Arab Saudi tại Bab el-Mandeb không chỉ làm nóng thêm tình hình Trung Đông, mà còn gióng lên hồi chuông cảnh báo về nguy cơ hai “van dầu” quan trọng nhất của thế giới cùng lúc chịu sức ép, bị sử dụng làm những quân bài chiến lược.

Nếu Hormuz được ví như “cổ họng” của Vùng Vịnh thì Bab el-Mandeb là cánh cửa dẫn dòng chảy năng lượng từ Trung Đông đến châu Âu và nhiều khu vực khác. Một bên nối Vịnh Ba Tư với Ấn Độ Dương, một bên nối Biển Đỏ với kênh đào Suez. Hai tuyến hàng hải ấy giống như hai “mạch máu”, hai nguồn cung cấp dưỡng chất lớn nuôi "cơ thể" nền kinh tế toàn cầu. Chỉ cần một mạch bị tắc nghẽn, cả hệ thống đã chao đảo. Giờ thì nguy cơ cả hai cùng bị đe dọa tắc đã hiện hữu, những tác động sẽ không còn dừng lại ở phạm vi khu vực mà sẽ ảnh hưởng toàn cầu.

 Eo biển Bab el-Mandeb. Ảnh: Anadolu

Những ngày qua, thế giới liên tục chứng kiến vòng xoáy trả đũa giữa Mỹ và Iran. Mỗi đợt không kích, mỗi quả tên lửa được phóng đi đều khiến không khí ở Trung Đông thêm ngột ngạt, căng thẳng bởi sự đối đầu. Trong cuộc chiến này, biển không còn là khoảng không gian trung lập để tàu thuyền qua lại, mà đang trở thành một phần của chiến trường.

Đó cũng là lý do tuyên bố mới của Houthi thu hút sự quan tâm đặc biệt của cộng đồng quốc tế. Bởi điều lực lượng này hướng tới không chỉ là gây sức ép với Arab Saudi. Đằng sau động thái ấy là thông điệp rằng, nếu áp lực quân sự tiếp tục gia tăng đối với Iran, những tuyến vận tải huyết mạch của khu vực cũng sẽ phải đối mặt với nhiều rủi ro hơn.

Trong chiến tranh hiện đại, không phải lúc nào tiếng súng cũng quyết định tất cả. Có khi, chỉ cần khiến một tuyến hàng hải mất an toàn, hiệu ứng tạo ra còn lan rộng hơn nhiều trận đánh trên bộ. Một con tàu đổi hướng, hàng chục chuyến hàng chậm lịch trình, phí bảo hiểm tăng cao, giá dầu nhích lên từng ngày...

Đó là lý do mỗi tuyên bố về Hormuz hay Bab el-Mandeb đều lập tức khiến thị trường năng lượng thế giới phản ứng. Các hãng tàu bắt đầu tính đến phương án tìm tuyến đường mới thay vì qua Biển Đỏ và kênh đào Suez. Hành trình dài hơn đồng nghĩa với chi phí cao hơn.

Đối với Mỹ, bài toán cũng trở nên phức tạp hơn. Washington không chỉ phải duy trì hiện diện quân sự tại Hormuz mà còn phải dành thêm nguồn lực bảo vệ tuyến vận tải trên Biển Đỏ. Hai điểm nóng, hai mặt trận và hai sức ép diễn ra gần như cùng lúc.

Với Iran, việc mở rộng sức ép thông qua các lực lượng đồng minh lại là cách để kéo giãn thế trận. Thay vì đối đầu trực diện với ưu thế quân sự của Mỹ, Tehran lựa chọn tạo áp lực trên nhiều hướng, khiến đối phương phải phân tán nguồn lực.

Arab Saudi cũng đứng trước những phép thử mới. Sau nhiều nỗ lực hạ nhiệt quan hệ với Iran và tìm kiếm ổn định để tập trung phát triển kinh tế, Riyadh lại phải đối mặt với nguy cơ các tuyến xuất khẩu dầu chiến lược bị ảnh hưởng.

Nhìn rộng hơn, điều đang diễn ra ở Trung Đông cho thấy một thực tế đáng suy ngẫm. Trong thế giới ngày càng phụ thuộc lẫn nhau, một eo biển nhỏ cũng có thể tạo nên những cơn sóng lớn. Một quyết định quân sự ở Vùng Vịnh có thể làm thay đổi giá dầu tại châu Âu, ảnh hưởng đến hoạt động sản xuất ở châu Á hay chi phí vận tải của nhiều quốc gia cách đó hàng nghìn kilômét.

Khi Hormuz vẫn nóng lên từng ngày thì Bab el-Mandeb lại “nổi sóng”, nếu hai “van dầu” của thế giới cùng bị khóa chặt bởi xung đột, cái giá phải trả sẽ không chỉ là những con số trên thị trường năng lượng, mà còn là sự mong manh của hòa bình và ổn định toàn cầu.