Bất chấp các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào cơ sở hạ tầng của Iran, một phần đáng kể năng lực sản xuất quốc phòng, trong đó có dây chuyền chế tạo tên lửa của Tehran, vẫn nằm dưới lòng đất và tiếp tục hoạt động ngày đêm.

Giới chuyên gia quân sự đánh giá, Iran vẫn có đủ năng lực để duy trì các cuộc tấn công tên lửa trả đũa trong thời gian dài, trong trường hợp xung đột tiếp tục leo thang.

Iran đang làm chủ “cuộc chơi”?

Tờ Izvestia (Nga) đánh giá, diễn biến xung đột ở Trung Đông hiện tại phụ thuộc vào mức độ leo thang từ phía Mỹ và đồng minh, cũng như quyết sách trả đũa tương xứng của Iran. Về vấn đề này, có thể chia thành 2 kịch bản chính.

Phương án đầu tiên là tấn công tổng lực. Iran có thể tăng mạnh các vụ phóng tên lửa nhằm vào các mục tiêu của Mỹ và đồng minh trong khu vực. Số lượng các vụ phóng có thể tăng gấp 2-3 lần so với làn sóng trả đũa mà Tehran đã thực hiện trong tháng 3-2026.

Năng lực trả đũa tên lửa của Iran đã gây thiệt hại đáng kể cho Mỹ và đồng minh trong xung đột vừa qua. Ảnh: Topwar 

Chuyên gia quân sự Nga Dmitry Kornev nhận định, Iran có thể đưa ra hành động trả đũa quyết liệt nhằm áp đảo hoàn toàn hệ thống phòng không - phòng thủ tên lửa của đối phương, vốn đã bị hao hụt đáng kể trong làn sóng xung đột vừa qua. Hành động kiên quyết này của Iran sẽ gây thiệt hại đáng kể cho Mỹ và đồng minh. Tuy nhiên, cái giá phải trả đi kèm là kho tên lửa của Tehran sẽ nhanh chóng cạn kiệt.

Trong khi đó, kịch bản còn lại là duy trì một cuộc xung đột kéo dài và dai dẳng. Đây là hướng đi mà Iran đang tiếp cận và duy trì trong tháng 4-2026. Theo chuyên gia Dmitry Kornev, nhờ việc sử dụng tên lửa một cách tiết kiệm và tấn công các mục tiêu chiến lược có chọn lọc, Iran có thể duy trì cuộc chiến liên tục trong nhiều tháng tới.

Tuy nhiên, trước ưu thế không quân áp đảo của Mỹ và đồng minh, Iran phải bảo toàn được các “thành phố tên lửa” trong lòng đất. Bất kỳ sự rò rỉ thông tin tình báo nào về vị trí của chúng đều sẽ phải trả giá đắt.

Kho tên lửa của Iran còn rất đáng nể

Tạp chí quân sự Topwar đăng tải, Washington tin rằng Tehran vẫn còn khoảng 50% kho tên lửa tấn công, sau hơn 2 tháng hứng chịu các đòn không kích chính xác. Trả lời phỏng vấn kênh Fox News, Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio nhấn mạnh rằng Iran rất muốn đạt được thỏa thuận chấm dứt xung đột, vì sau khi mất toàn bộ hải quân và không quân, Tehran chỉ còn lại một nửa kho tên lửa. Cùng với đó, Iran đang phải đối mặt với lạm phát gia tăng, hạn hán kéo dài và nền kinh tế suy giảm do áp lực trừng phạt.

"Hiện tại họ chỉ còn một nửa kho tên lửa, không còn nhà máy, không còn hải quân, không còn không quân. Cơ sở hạ tầng đã bị phá hủy, vì vậy vị thế của Tehran đã suy yếu đáng kể", Ngoại trưởng Mỹ Marco Rubio khẳng định.

Việc sử dụng các đòn trả đũa tên lửa khoa học và chính xác giúp Iran tối đa hóa thiệt hại cho đối thủ, mà vẫn duy trì được kho tên lửa hiện có. Ảnh: Lenta 

Trong khi đó, các nguồn tin ở Trung Đông lại nhận định, tính tới cuối tháng 4-2026, vấn đề của Iran không phải là thiếu tên lửa mà là thiếu số lượng bệ phóng sẵn sàng chiến đấu. Dữ liệu của Israel cho rằng có tới 60% bệ phóng tên lửa của Iran đã bị phá hủy. Vấn đề phát sinh là ngay cả khi có đủ tên lửa, Iran vẫn không thể tổ chức các đợt tấn công tên lửa quy mô lớn như trước đây. Số lượng các vụ phóng đã giảm tới 40% tính từ tháng 3-2026.

Về vấn đề này, chuyên gia quân sự Dmitry Kornev đánh giá: "Phân tích số lượng tên lửa đã được sử dụng từ ngày 28-2 đến ngày 28-4 đã làm sáng tỏ nhiều vấn đề. Tên lửa đạn đạo tầm ngắn như Fateh, Zolfaghar và Qiam được Iran sử dụng nhiều nhất. Chúng chính là các loại tên lửa chủ lực trong các đợt tấn công của Iran. Chính vì thế, sự hao hụt của các chủng loại tên lửa này là đáng kể nhất, lên tới 50%. Trong khi đó, các dòng tên lửa đạn đạo tầm trung và tầm xa như Emad và Khorramshahr được sử dụng một cách chọn lọc hơn. Số lượng của chúng vẫn duy trì ở mức đáng kể, từ 55 tới 70%. Iran cũng vẫn duy trì được một số lượng bệ phóng và các công trình ngầm để phục vụ cho các đợt tấn công trả đũa”.

“Thành phố tên lửa” ngầm của Iran vẫn hoạt động

Chuyên gia quân sự Nga Yuri Lyamin, khi chia sẻ nhận định với tờ Izvestia, cho rằng sai lầm chính trong việc đánh giá Iran đã hết tên lửa hay chưa nằm ở việc bỏ qua quy mô của các “thành phố tên lửa” ngầm, vốn được xây dựng bí mật trong nhiều thập kỷ và nằm sâu dưới các dãy núi của nước này.

"Hình ảnh vệ tinh mà các nhà phân tích thường sử dụng chỉ ghi lại được “phần nổi của tảng băng trôi”. Các cơ sở chính, bao gồm các xưởng lắp ráp và hệ thống trộn nhiên liệu rắn cho tên lửa, được bảo vệ chắc chắn bởi lớp đá cứng và bê tông dày dưới lòng đất. Chính Israel đã ném bom liên tục vào các mục tiêu trên mặt đất của Syria trong nhiều năm nhưng không thể vô hiệu hóa được các cơ sở ngầm của họ. Việc phá hủy các cửa hầm không có nghĩa là phá hủy toàn bộ cơ sở đó. Trong cuộc xung đột diễn ra ở Iran, nhiều lối vào cơ sở ngầm đã bị tấn công, nhưng chỉ mất vài giờ để dọn dẹp và hoạt động bên trong vẫn diễn ra bình thường”, chuyên gia Yuri Lyamin nhận định.

Việc đánh giá Iran cạn kho tên lửa, mà không tính tới năng lực sản xuất đáng kể của Tehran vốn được thiết kế cho chiến tranh tiêu hao kéo dài là không hợp lý. Ảnh: Topwar 

Theo lời chuyên gia quân sự Nga, các cơ quan tình báo Mỹ và Israel từng dự đoán rằng Iran sẽ cần nhiều năm để khôi phục năng lực sản xuất nhiên liệu rắn sau cuộc xung đột năm 2025. Tuy nhiên, Tehran đã đạt được sản lượng quy mô lớn trở lại chỉ trong vòng vài tháng.

"Thực tế cho thấy, sau mỗi vòng leo thang, ngành công nghiệp Iran không chỉ phục hồi mà còn nhanh chóng quay trở lại mức sản lượng hàng trăm tên lửa đạn đạo mỗi tháng. Điều này cho thấy Iran không chỉ có các cơ sở ngầm mà còn có cả kho dự trữ chiến lược các thiết bị được thiết kế để sửa chữa nhanh chóng các phần bị hư hại trên mặt đất", ông Yuri Lyamin nhấn mạnh.

Việc Iran có thể tìm nguồn cung cấp linh kiện ở đâu trong bối cảnh bị phong tỏa đường biển cũng không phải là vấn đề lớn. Các tuyến đường bộ, sự hợp tác xuyên Biển Caspi và khả năng cung cấp các linh kiện điện tử quan trọng thông qua các nước thứ ba cho phép Tehran né tránh các lệnh trừng phạt và duy trì hoạt động chế tạo tên lửa. Phong tỏa đường biển có thể gây cản trở xuất khẩu dầu mỏ, nhưng không thể ngăn cản việc vận chuyển các linh kiện điện tử lưỡng dụng nhỏ gọn được sử dụng để lắp ráp tên lửa.

Dây chuyền chế tạo tên lửa của Iran có thể đã bị thiệt hại, nhưng chưa bị tê liệt. Tehran có khả năng bù đắp lại trong một thời gian tương đối ngắn. Chuyên gia Yuri Lyamin đánh giá, việc nhận định Iran chỉ còn 50% kho tên lửa có thể là quá đơn giản, bỏ qua những thông tin chiều sâu và sự phức tạp trong năng lực sản xuất quốc phòng của nước này. Hệ thống này vốn được xây dựng để phục vụ một cuộc chiến tranh tiêu hao kéo dài, thậm chí nhiều thập kỷ.