Nhận diện vũ khí: Mỹ đang “cung cấp” nguyên mẫu vũ khí hiện đại cho Iran?

"Các mảnh vỡ của tên lửa Mỹ bị đánh chặn đang được chuyển giao cho các chuyên gia để phân tích kỹ thuật chi tiết và nghiên cứu đảo ngược công nghệ", ông Ebrahim Zolfaghari tuyên bố.

Việc Iran đảo ngược công nghệ các loại vũ khí hiện đại có nguồn gốc nước ngoài để phát triển các phiên bản nội địa hóa không phải là chuyện mới. Tuy nhiên, điều này một lần nữa khẳng định năng lực tự chủ quốc phòng mạnh mẽ của Tehran, ngay cả khi bị áp đặt các lệnh cấm vận quốc tế.

Iran – "Bậc thầy" nghiên cứu đảo ngược công nghệ vũ khí

Theo trang tin Lenta (Nga), kỹ thuật nghiên cứu đảo ngược công nghệ là quá trình phân tích một vật thể vật lý, thiết bị hoặc phần mềm để tạo ra tài liệu thiết kế và mô hình 3D dựa trên nguyên mẫu đã hoàn thiện. Phương pháp này được sử dụng để tìm hiểu nguyên lý hoạt động, thay thế hàng nhập khẩu, hiện đại hóa sản phẩm, phân tích phần mềm hoặc tạo ra các sản phẩm tương tự mà không cần tài liệu kỹ thuật gốc.

UAV tàng hình được Iran phát triển trên cơ sở UAV RQ-170 Sentinel thu giữ của Mỹ. Ảnh: Topwar

Trong lịch sử quân sự, nghiên cứu đảo ngược là một phương pháp phổ biến. Liên Xô từng sao chép máy bay ném bom B-29 của Mỹ để tạo ra Tu-4. Trung Quốc cũng được cho là đã học hỏi nhiều công nghệ quân sự của phương Tây và Nga thông qua kỹ thuật đặc biệt này, hay Triều Tiên phát triển tên lửa Hwasong dựa trên công nghệ tên lửa Scud... Đối với Iran, một quốc gia bị cấm vận vũ khí và công nghệ lưỡng dụng kéo dài, nghiên cứu đảo ngược không chỉ là một lựa chọn mà gần như là hướng đi chính để tự chủ và hiện đại hóa kho vũ khí nội địa.

Với nền công nghiệp quốc phòng phát triển từ những năm 1980 dưới sức ép của cuộc chiến tranh Iran-Iraq, Iran đã trở thành quốc gia có khả năng đảo ngược công nghệ vũ khí hiệu quả và mạnh mẽ nhất tại khu vực Trung Đông. Quá trình này được củng cố nhờ đội ngũ các nhà khoa học Iran có trình độ cao trở về từ khắp nơi trên thế giới.

Năng lực nghiên cứu đảo ngược công nghệ của Iran đã được minh chứng bằng nhiều sản phẩm cụ thể.

Theo The Aviationist, Iran đã bắt gọn một UAV trinh sát tàng hình chiến lược RQ-170 Sentinel của Mỹ gần thành phố Tabriz vào năm 2011. Sau 3 năm nghiên cứu, năm 2014, Iran đã trình làng mẫu UAV Shahed-171 có hình dạng và khả năng tàng hình tương đồng với mẫu UAV của Mỹ. Cũng từ công nghệ thu được, Iran còn phát triển mẫu UAV tấn công Shahed-191 mang theo vũ khí chính xác cao. Một ví dụ khác là từ mẫu UAV tấn công MQ-9 Reaper thu giữ của Mỹ ở Iraq, Iran đã phát triển UAV Shahed-149 có hình dáng tương tự.

Không chỉ vũ khí của Mỹ, Iran cũng nghiên cứu đảo ngược công nghệ của nhiều loại vũ khí hiện đại từ các quốc gia khác, trong đó có Israel. Từ các mẫu tên lửa Spike MR và LR của Israel bị phong trào Hezbollah ở Lebanon thu giữ năm 2006, Iran đã phát triển các mẫu tên lửa chống tăng Almas, với cơ chế tấn công đột nóc và hệ thống dẫn đường phức hợp (bám chùm laser và ảnh nhiệt) tương tự như sản phẩm công nghệ cao của Israel.

Từ các mẫu vũ khí nhập khẩu từ Nga như Tor-M1 và S-300PMU-2, Iran cũng phát triển các phiên bản nội địa với tên gọi Ra’ad-2 và Bavar-373. Dù tính năng vũ khí chưa thể kiểm chứng hoàn toàn, nhưng chúng có nhiều nét tương đồng về đặc điểm kỹ - chiến thuật với các loại vũ khí nhập khẩu.

Những loại vũ khí hiện đại được Mỹ sử dụng trong Chiến dịch Cơn thịnh nộ tối thượng bị phía Iran thu giữ còn khá nguyên vẹn. Ảnh: Defense News

Những hình ảnh mới đây được Iran công bố về bom lượn GBU-39 Small Diameter Bomb, tên lửa không đối đất AGM-158 JASSM, hay hệ thống chế áp tên lửa bằng tia laser còn khá nguyên vẹn được thu giữ từ máy bay MC-130J…, chính là những "mỏ vàng công nghệ" sẽ được Tehran nghiên cứu và đảo ngược trong thời gian tới.

Chất lượng vũ khí “đảo ngược công nghệ” của Iran có hiệu quả?

Tạp chí quân sự Topwar đánh giá, các loại vũ khí nội địa của Iran, trong đó có những vũ khí ra đời nhờ quy trình nghiên cứu đảo ngược, đã chứng minh được hiệu quả trong thực chiến. Điều này cho thấy Iran không chỉ đơn thuần chế tạo lại nguyên mẫu gốc mà đã “Iran hóa” chúng cho phù hợp với yêu cầu tác chiến thực tế.

Mới đây nhất, tại chiến trường miền Nam Lebanon, những thông tin về việc lực lượng thiết giáp của Israel chịu thiệt hại nặng do các đòn tấn công kết hợp bằng tên lửa chống tăng do Iran cung cấp và UAV tự sát của phong trào Hezbollah chính là bằng chứng rõ ràng về chất lượng của các loại vũ khí do Iran chế tạo.

Đáng chú ý là việc các chiến binh Hezbollah sử dụng tên lửa chống tăng Almas để tấn công và tiêu diệt xe tăng Merkava MK-4 hay xe bọc thép chở quân hạng nặng Namer.

Tổ hợp tên lửa phòng không Khordad-3 có nhiều nét tương đồng với tổ hợp Buk-M2. Ảnh: Topwar

Tổ hợp tên lửa chống tăng Almas được sử dụng hiệu quả chống lại xe tăng hiện đại của Israel. Ảnh: Army Recognition

Cả hai loại phương tiện bọc thép trên đều được đánh giá là những phương tiện được bảo vệ tốt nhất thế giới hiện nay. Chúng được trang bị hệ thống phòng vệ chủ động Trophy, có khả năng phát hiện và phóng đạn đánh chặn các loại tên lửa chống tăng đang bay tới. Tuy nhiên, khi đối phó với “Spike phiên bản Iran”, khả năng bảo vệ của chúng đã bị xuyên thủng.

Nhờ công nghệ đảo ngược từ Israel, Almas có khả năng tấn công đột nóc tương tự như Spike. Quỹ đạo bay của tên lửa đánh thẳng vào nóc tháp pháo, nơi có lớp giáp mỏng nhất của xe tăng Merkava và Namer. Những hình ảnh ghi lại các vụ tấn công cho thấy hệ thống Trophy dường như đã không phát hiện được đòn tấn công bằng tên lửa Almas.

Năm 2019, một chiếc UAV trinh sát MQ-4C Triton của Hải quân Mỹ đã bị Iran bắn hạ bằng tổ hợp tên lửa phòng không nội địa Khordad-3 trên khu vực eo biển Hormuz. Loại vũ khí này cũng được nhiều chuyên gia quân sự đánh giá là vũ khí đã bắn hạ máy bay F-15E của Mỹ mới đây. Điều đáng chú ý là Khordad-3 có nhiều nét tương đồng với tổ hợp vũ khí phòng không Buk-M2 của Nga, vốn được thiết kế cho nhiệm vụ phòng không cơ động rất hiệu quả.

Những ví dụ trên đã minh chứng cho sự lợi hại của các loại vũ khí do Iran phát triển dựa trên kỹ thuật đảo ngược công nghệ. Và quá trình này vẫn đang được Tehran tận dụng một cách triệt để...