Các loại vũ khí Iran sử dụng trong xung đột với Mỹ và Israel

Ngay sau khi Mỹ và Israel thực hiện chiến dịch quân sự nhằm vào Iran, nước Cộng hòa Hồi giáo đã nhanh chóng đáp trả. Al Jazeera cho rằng không giống cuộc xung đột kéo dài 12 ngày hồi tháng 6-2025, việc Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei-lãnh tụ tối cao Iran cùng nhiều quan chức cấp cao bị sát hại khiến Tehran xem đây là “cuộc chiến vì sự tồn vong của nước Cộng hòa Hồi giáo”. Việc đáp trả chậm hoặc có giới hạn có nguy cơ bị xem là “yếu đuối cũng như mời gọi các cuộc tấn công tiếp theo”. Tổng thống Masoud Pezeshkian tuyên bố Iran có “nghĩa vụ và quyền chính đáng” để đáp trả.

Tên lửa đạn đạo tầm trung Kheibar Shekan của Iran. Ảnh: Reuters

Theo Al Jazeera, lực lượng tên lửa giữ vị trí trung tâm trong cách thức đáp trả và truyền tải thông điệp của Iran. Giới phân tích quốc phòng đánh giá Iran có kho tên lửa đa dạng và lớn nhất Trung Đông, gồm cả tên lửa đạn đạo và tên lửa hành trình. Giới chức Iran xem chương trình tên lửa là xương sống trong năng lực răn đe của đất nước. Các tên lửa đạn đạo tầm xa nhất mà Iran sở hữu có thể bay khoảng 2.000-2.500km. Điều này có nghĩa là chúng có thể bay tới Israel cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ trên khắp vùng Vịnh.

Al Jazeera cho biết, các tên lửa đạn đạo tầm ngắn (khoảng 150-800km) của Iran, chủ yếu là Zolfaghar, Qiam-1, Shahab-1, Shahab-2, được thiết kế cho các mục tiêu quân sự ở gần và các cuộc tấn công chớp nhoáng trong khu vực. Trong tình huống khủng hoảng, tầm bắn ngắn được xem là một lợi thế của các loại tên lửa này. Chúng có thể được phóng theo loạt, từ đó khiến thời gian cảnh báo bị rút ngắn, đối thủ khó khăn hơn để phòng bị trước.

Trong khi đó, các tên lửa đạn đạo tầm trung (1.500-2.000km) như Shahab-3, Emad, Ghadr-1, Sejjil, các biến thể Khorramshahr cùng những thiết kế mới hơn như Kheibar Shekan và Haj Qassem giúp Iran có khả năng tấn công xa hơn. Trong số đó nổi bật là tên lửa Sejjil sử dụng nhiên liệu rắn với khả năng sẵn sàng phóng nhanh hơn so với tên lửa dùng nhiên liệu lỏng. Israel cũng như các căn cứ quân sự của Mỹ tại Qatar, Bahrain, Kuwait, Saudi Arabia và Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE) đều nằm trong tầm bắn của các tên lửa này.

Theo Al Jazeera, Iran sở hữu các loại tên lửa hành trình tấn công trên bộ và chống hạm như: Soumar, Ya-Ali, Hoveyzeh, Paveh, Ra’ad, các biến thể Quds. Trong đó, tên lửa Soumar có tầm bắn khoảng 2.500km. Các tên lửa hành trình bay thấp, thường khó bị phát hiện và theo dõi hơn, nhất là khi được phóng cùng lúc với máy bay không người lái (drone) hoặc các loạt tên lửa đạn đạo nhằm khiến các hệ thống phòng không của đối phương bị quá tải.

Các drone của Iran tạo thêm “một tầng áp lực” nữa với đối phương. Tuy rằng chậm hơn so với tên lửa nhưng lại rẻ hơn và dễ triển khai với số lượng lớn, các drone tấn công một chiều có thể được sử dụng nhiều đợt liên tiếp để “bào mòn” những hệ thống phòng không, buộc các sân bay, cảng biển và cơ sở năng lượng của đối phương thường xuyên trong tình trạng báo động.

Al Jazeera lưu ý rằng mặc dù số lượng tên lửa quan trọng, song trong bất kỳ cuộc đối đầu kéo dài nào, một vấn đề then chốt được đặt ra là có thể duy trì khả năng đáp trả trong bao lâu sau các đòn tấn công của đối phương. Trên thực tế, Iran đã dành nhiều năm xây dựng “các thành phố tên lửa” dưới lòng đất, khiến nỗ lực của đối phương nhằm làm suy yếu nhanh chóng khả năng phóng tên lửa của nước Cộng hòa Hồi giáo gặp khó khăn hơn. Đối với các nhà hoạch định quân sự, điều này đồng nghĩa với quyết định tiếp tục tấn công nhằm vào Iran có nguy cơ dẫn đến xung đột kéo dài thay vì “một chiến dịch ngắn, mang tính quyết định”.

“Giới chức Iran từ lâu đã cảnh báo rằng, bất kỳ cuộc tấn công nào của Mỹ hoặc Israel vào lãnh thổ nước Cộng hòa Hồi giáo đều được coi là khởi đầu của một cuộc chiến rộng lớn hơn, chứ không phải một chiến dịch có giới hạn. Sau khi Đại giáo chủ Ayatollah Ali Khamenei bị sát hại, thông điệp đó của Iran càng trở nên cứng rắn hơn. Lực lượng Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đã tuyên bố tiếp tục đáp trả. Iran đã phát tín hiệu cho thấy họ triển khai cả một chiến dịch chứ không chỉ là đòn tấn công kịch tính đơn lẻ”, Al Jazeera nhấn mạnh.