Sau khi tập hợp ý kiến từ các chuyên gia, giới chức quân sự và ngoại giao NATO, Tạp chí Politico đã chỉ ra 5 điểm yếu cốt lõi của khối liên minh này dựa trên thực tế chiến trường tại Trung Đông.

Cạn kiệt nguồn đạn dược dự phòng chiến lược

Sau cuộc xung đột tại Ukraine, cuộc chiến ở Iran đã làm trầm trọng thêm tình trạng thiếu hụt đạn dược của các quốc gia NATO.

Trong hơn 2 tháng xung đột với Iran, Mỹ đã sử dụng khoảng một nửa kho tên lửa phòng không Patriot. Trong khi đó, Bộ Quốc phòng Pháp thông báo kho tên lửa phòng không Aster và MICA của nước này đã gần như cạn kiệt chỉ sau 2 tuần tham chiến. Các nhà sản xuất vũ khí lớn của châu Âu như Rheinmetall và MBDA cũng liên tục báo cáo về số lượng đơn đặt hàng tăng kỷ lục, đi kèm với đó là nguy cơ thiếu hụt nghiêm trọng các loại tên lửa và đạn dược chiến lược kéo dài trong nhiều năm tới.

Việc Mỹ chuyển trọng tâm chiến lược sang khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương đã dẫn tới việc các khí tài quân sự quan trọng bị rút dần khỏi châu Âu, từ đó làm suy yếu đáng kể năng lực phòng thủ của NATO.

Theo nhà nghiên cứu cấp cao tại Viện Nghiên cứu Quân sự Hoàng gia Anh (RUSI) Justin Bronk, xu hướng tác chiến bằng UAV giá rẻ hiện tại đủ sức khiến các quốc gia NATO cạn kiệt tên lửa phòng không đắt tiền chỉ trong vài tuần.

Xung đột ở Iran đã chỉ ra nhiều điểm yếu của NATO. Ảnh minh họa: Topwar 

"Điều này tạo ra nhu cầu cấp thiết về các loại tên lửa đánh chặn giá rẻ. NATO nên tập trung vào các lựa chọn thay thế có chi phí thấp hơn cho hệ thống Patriot, bao gồm cả tên lửa dẫn đường bằng laser AGR-20, đồng thời cân nhắc tăng cường các biện pháp phòng thủ thụ động như xây dựng nhà chứa máy bay bằng bê tông cốt thép gia cường”, chuyên gia Justin Bronk nhận định.

Không còn duy trì được ưu thế tuyệt đối trên không

Bất chấp chiến dịch không kích quy mô lớn của Mỹ và các đồng minh, Iran vẫn phóng thành công hơn 5.000 tên lửa và UAV tự sát vào các quốc gia vùng Vịnh. Điều này một lần nữa chứng minh rằng việc duy trì không kích cường độ cao không thể hoàn toàn khuất phục được một đối thủ như Iran.

Trước vấn đề này, chuyên gia Peter Wezeman thuộc Viện Nghiên cứu Hòa bình Quốc tế Stockholm (SIPRI) đánh giá, NATO phải xem xét lại khái niệm ưu thế trên không và tìm kiếm các giải pháp mới. Liên minh này cần cân nhắc tăng cường vũ khí tấn công chính xác tầm xa để thực hiện các đòn phủ đầu nhằm vào các cơ sở chiến lược của đối phương, đặc biệt là các nhà máy sản xuất UAV.

"Nếu giành được ưu thế trên không ở khu vực xung đột, thì châu Âu với lực lượng hiện có vẫn có thể gây thiệt hại đáng kể cho đối phương”, chuyên gia Peter Wezeman phân tích và đưa ra gợi ý về việc tăng cường trang bị tên lửa AGM-88G với tầm bắn lên tới 300km.

Cuộc xung đột tại Iran đã làm dấy lên những cuộc tranh luận mới trong nội bộ NATO về việc đưa nội dung tăng cường khả năng tấn công tầm xa vào sách lược hoạt động của khối trong những năm tới.

Sự suy giảm năng lực hải quân

Việc châu Âu hỗ trợ ít ỏi cho các đồng minh ở vùng Vịnh cũng phản ánh tình trạng suy giảm năng lực tác chiến hải quân của các quốc gia thành viên NATO.

Theo Tạp chí Politico, Anh đã mất tới 3 tuần để điều động tàu khu trục HMS Dragon đến Địa Trung Hải, nhưng khi gần tới nơi, chiến hạm này đã buộc phải quay về cảng vì gặp sự cố kỹ thuật nghiêm trọng. Và đây không phải là ví dụ duy nhất.

Trong tháng 4-2026, Tư lệnh Hải quân Hoàng gia Anh, tướng Gwyn Jenkins, thừa nhận rằng lực lượng Hải quân của đảo quốc sương mù chưa sẵn sàng cho một cuộc chiến tranh quy mô lớn, đồng thời nhấn mạnh các đồng minh khác trong khối cũng đang rơi vào tình trạng tụt hậu tương tự. Trước đó, Thủ tướng Canada Mark Carney cũng khẳng định chưa đến một nửa lực lượng hải quân nước này ở trạng thái sẵn sàng chiến đấu.

"Từ năm 2022, chúng tôi đã tập trung ngân sách và nguồn lực nhiều hơn cho lực lượng lục quân. Tuy nhiên, hiện tại chúng tôi nhận thấy rằng mức độ sẵn sàng chiến đấu của lực lượng hải quân NATO đang ở mức rất thấp", cựu phát ngôn viên NATO Ed Arnold thừa nhận.

Theo ông Ed Arnold, NATO cần cải thiện năng lực hải quân thông qua các chương trình mua sắm, bảo trì và hậu cần chung của khối. Một trong những ví dụ điển hình thành công là chương trình phát triển tàu hỗ trợ chiến đấu đa năng của Hà Lan.

NATO đang cân nhắc điều chỉnh sách lược hoạt động trong những năm tới. Ảnh: Defense News 

Vấn đề đoàn kết nội bộ khối

Cuộc xung đột với Iran cũng chỉ ra một thách thức nghiêm trọng khác của NATO: Sự rạn nứt trong đoàn kết nội khối. Việc các quốc gia châu Âu phớt lờ yêu cầu hỗ trợ quân sự của Tổng thống Mỹ Donald Trump có thể khiến Washington đưa ra các biện pháp trả đũa về mặt chính trị và kinh tế. 

Về vấn đề này, cựu Tổng thư ký NATO Anders Fogh Rasmussen đánh giá các quốc gia châu Âu nên áp dụng cách tiếp cận thực dụng từng được Tổng thống Donald Trump thực hiện. Châu Âu nên đưa ra các điều kiện rõ ràng để tham gia hoạt động dỡ bỏ lệnh phong tỏa của Iran tại eo biển Hormuz, đồng thời gắn chúng với các cam kết an ninh thực tế của Washington đối với châu Âu.

“Bài học” từ Ukraine

Ngay khi xung đột tại Trung Đông bùng phát, Ukraine đã nhanh chóng cử các đoàn chuyên gia giàu kinh nghiệm đối phó với tác chiến UAV tới hỗ trợ các quốc gia vùng Vịnh. Đối thủ của họ tại đây chính là dòng UAV họ Shahed của Iran, vốn có nhiều điểm tương đồng với dòng UAV Geran được Nga sử dụng rộng rãi trên chiến trường Đông Âu. Nhờ động thái kịp thời này, Ukraine đã nhanh chóng ký kết được thỏa thuận hợp tác quốc phòng với 15 quốc gia Trung Đông.

Theo chuyên gia Justin Bronk, NATO cần tập trung vào việc xây dựng một hệ thống ứng phó hiệu quả với hiểm họa UAV. "Ukraine là một quốc gia có khả năng cung cấp an ninh. Chính thực tế xung đột tại Trung Đông đã chứng minh điều đó”, chuyên gia Justin Bronk nhấn mạnh.