Bác sĩ của làng phong

Gần 10 năm trước, chúng tôi cùng một người bạn đến ngôi làng hẻo lánh ở một xã biên giới tỉnh Gia Lai để xem bạn dạy xóa mù chữ cho trẻ nhỏ. Đó là ngôi làng của những người mắc bệnh phong. Làng nhỏ, lơ thơ vài nếp nhà nằm như níu vào nhau lẫn trong màu đất đỏ bazan. Vài người già ngồi trước cửa nhà, người khuyết hai bàn tay, người không có đôi chân, người chỉ còn một mỏm cánh tay cụt ngủn huơ huơ trong nắng chiều... Chỉ có những đôi mắt trẻ là ánh lên, thứ ánh sáng trong trẻo và thuần khiết giữa cao nguyên bời bời nắng gió. Và trong câu chuyện với những người chỉ mới gặp lần đầu, một cái tên cũng lần đầu được nhắc đến với chúng tôi, nhưng đã để lại trong lòng mọi người nhiều cảm mến, đó là “bác sĩ Trung”. Đồng bào bị bệnh phong nhắc đến cái tên ấy với vẻ trìu mến và tôn kính như với một vị thần mà họ mang ơn.

Điều đó gây ấn tượng mạnh về “bác sĩ Trung” và chúng tôi bắt đầu tìm hiểu, dõi theo hành trình của anh ở các làng phong. “Bác sĩ Trung” mà bà con ở các làng phong hay nhắc đến chính là anh Lê Quốc Trung, sinh năm 1975, trú tại phường Diên Hồng, tỉnh Gia Lai. Công việc chính của anh là nhạc công tự do, với nguồn thu nhập ít ỏi và không ổn định. Anh không phải là bác sĩ, chưa một ngày được học qua trường lớp về y tế, nhưng bệnh nhân phong gọi anh là bác sĩ vì chính anh là người vượt qua sự sợ hãi cùng những rào cản để chăm sóc, rửa vết thương lở loét cho bệnh nhân phong ở các ngôi làng hẻo lánh. Một công việc mà không phải ai cũng dám làm.

Anh Lê Quốc Trung chăm sóc bệnh nhân phong.

Điều đặc biệt ở chỗ, anh Trung chỉ âm thầm, lặng lẽ một mình đi xuống các làng và giúp bệnh nhân theo khả năng của bản thân, hoàn toàn không có sự trợ giúp của hội nhóm hay tổ chức nào. Thỉnh thoảng có một người nào đó thật thân cận gửi anh vài ba món đồ nhờ đem xuống làng thì anh mang giúp, còn hầu như anh không nhận giúp đỡ của ai. Anh bảo, anh chỉ muốn âm thầm, lặng lẽ giúp đỡ người khó khăn như một nhu cầu của bản thân, không muốn phiền đến những người khác.

Những việc anh Trung làm để giúp đỡ bà con có hoàn cảnh khó khăn ở vùng đồng bào dân tộc thiểu số phía Tây tỉnh Gia Lai, nhất là đồng bào ở các làng phong, thật khó mà thống kê hết. Khi thì chúng tôi thấy anh chăm sóc bệnh nhân phong, lúc lại thấy anh đem nhu yếu phẩm chia cho bà con, cắt tóc, tắm rửa, vệ sinh cho trẻ nhỏ và lo cả hậu sự cho những người qua đời...

Trò chuyện với chúng tôi về cơ duyên đưa anh đến với những làng phong, anh kể rằng từ hồi còn đi học, được tìm hiểu về căn bệnh phong quái ác và đáng sợ, lòng anh dâng lên cảm giác thương xót những người bệnh. Người bị bệnh đã khổ sở vì phải chịu đựng nỗi đau đớn giày vò thể xác rồi, nhưng có lẽ đau hơn là cảm giác bị người xung quanh kỳ thị, xa lánh. Đó là nỗi đau tinh thần rất khó có thể vượt qua. Từ đó, anh ấp ủ mơ ước sau này sẽ dành thời gian để chăm sóc những bệnh nhân có số phận không may mắn ấy. Chúng tôi thắc mắc tại sao không hề được đào tạo qua trường lớp y tế nào mà lại có thể thao tác, chăm sóc vết thương rất thuần thục và chuyên nghiệp, anh chia sẻ rằng mình học từ những lần giúp đỡ đưa bệnh nhân nặng lên các bệnh viện tuyến trên, quan sát bác sĩ làm rồi học theo. Anh cũng tự tìm hiểu qua sách về cách chăm sóc bệnh nhân phong. “Tôi đã làm công việc này hơn 20 năm rồi, giờ tôi không e ngại điều gì cả, chỉ mong muốn người bệnh nhanh chóng giảm bớt những cơn đau thể xác”, anh Trung chia sẻ.

 
Anh Lê Quốc Trung chăm sóc bệnh nhân phong.

Ấm áp những hành trình

Hiện nay, bệnh phong đã có thuốc chữa trị, người bệnh cũng được chính quyền, thầy thuốc chăm sóc tốt hơn. Tuy nhiên, vì mặc cảm, tự ti, họ vẫn sống biệt lập ở những nơi cách xa khu dân cư. Người bị bệnh phong thường tự tách mình ra khỏi cộng đồng, tìm những nơi hoang vắng, hẻo lánh để sống. Do bệnh tật, mất khả năng lao động nên đời sống của họ vô cùng khó khăn.

Anh Trung kể, vào mùa mưa, nước sông, suối dâng cao, có những ngôi làng bị cô lập hàng tháng trời, muốn vào làng chỉ còn cách đi bộ và bơi qua sông, nhưng rất nguy hiểm. Có những đợt mưa lũ kéo dài, chính quyền và các đoàn thiện nguyện chưa tiếp cận được, người dân phải chặt cây chuối ăn cầm hơi qua ngày. Anh Trung xuống làng, đi tới bờ sông, giấu xe ở bụi cây bên đường rồi liều mình bơi qua sông, đem cho bà con ít mì ăn liền và thuốc men. Thấy anh đến, ai cũng mừng vui khôn xiết. Có người bảo lâu không thấy “bác sĩ Trung” xuống thì nhớ lắm, có gia đình còn xin ảnh của anh dán lên tường nhà.  

Hơn 20 năm đi lại giữa những ngôi làng, anh Trung đã trở thành người thân của bà con vùng sâu, vùng xa. Chúng tôi hỏi những kỷ niệm nào anh nhớ nhất, anh bảo: “Có kể cả ngày cũng không hết, vì với bà con, kỷ niệm nào cũng đáng nhớ cả. Nhưng nhớ nhất là những lần tôi bất ngờ được gọi là cha”. Nói đến đây, anh Trung cười hiền rồi kể, một lần anh xuống làng, thấy cảnh mọi người xúm lại quanh một đứa trẻ đang nằm li bì, chỉ còn chờ chết. Anh vội lao đến hỏi thì được biết đứa trẻ đã bị bệnh nhiều ngày, thầy cúng cũng đã làm lễ rồi nhưng bệnh tình không thuyên giảm, chỉ còn chờ yàng (trời) đến bắt nó đi. Thật ra là đứa bé bị sốt cao nên mê man, nhưng do kiến thức còn hạn chế nên người làng không ai biết đứa trẻ bị bệnh gì. Và do thói quen cứ nhà có người bị bệnh thì mời thầy cúng chứ không biết cách sử dụng thuốc nên bệnh tình đứa trẻ càng nặng hơn. Anh Trung thuyết phục mãi mọi người mới để anh cho đứa bé uống thuốc. Đêm hôm đó, anh ngồi chườm khăn hạ sốt cho đứa trẻ, sáng hôm sau cháu đã tỉnh táo. Anh Trung hướng dẫn gia đình cách chăm sóc đứa trẻ rồi rời đi. Do đi nhiều nơi và giúp nhiều người, anh cũng không còn nhớ chuyện cũ. Mấy năm sau, trở lại làng, anh chợt nghe tiếng gọi cất lên giữa đám đông: “Ama” (cha). Một đứa bé chạy đến ôm chầm lấy anh, nghe nhắc chuyện cũ, anh mới nhớ lại câu chuyện của mấy năm trước. Những trường hợp nhận anh Trung là cha như vậy không ít. Có em còn lặn lội tìm lại anh Trung suốt một thời gian dài sau khi được anh cứu giúp, mãi đến tận khi trưởng thành mới tìm gặp được anh, sau khi anh đã quên chuyện năm xưa.

Anh Lê Quốc Trung cắt tóc cho người bị bệnh phong.

Anh Trung nói với chúng tôi, giúp người là việc của mình, mình tự nguyện, không đòi hỏi bất cứ điều gì và nên quên những việc mình làm để tiếp tục hành trình trên con đường phía trước. Một con người bình dị, có thể nhạt nhòa và lẫn vào cuộc sống tất bật, bộn bề áo cơm như anh, nhưng đối với rất nhiều phận người bất hạnh khác, anh lại là người thân, là người đem đến cho họ không chỉ vật chất mà lớn lao hơn là sự chia sẻ những giá trị tinh thần, giúp họ vượt qua nỗi đau, mặc cảm vì bệnh tật. Anh Trung không chỉ giúp đỡ bà con khi khó khăn, bệnh tật. Điều đáng quý hơn, anh hướng dẫn người bệnh cách vệ sinh cá nhân, chăm sóc vết thương. Anh dặn dò mọi người ăn ở sạch sẽ, giữ vệ sinh môi trường... Với những người đã khỏi bệnh, có thể lao động tự kiếm sống, anh mừng như chính mình đã vượt qua được khó khăn.

Trò chuyện với anh Lê Quốc Trung, chúng tôi cảm nhận được rất nhiều điều tốt đẹp trong cuộc sống thường nhật. Bằng những việc làm thầm lặng, kiên trì, anh đã cứu giúp những mảnh đời một thời khốn khó, lầm lũi sống bên nhau trong sự mặc cảm, tự ti và căn bệnh quái ác cứ đeo đẳng họ trong mỗi bữa ăn, giấc ngủ. Chính anh đã giúp những bệnh nhân phong hòa nhập cộng đồng, từng bước tạo dựng cuộc sống mới. 

Những ngày Tây Nguyên mưa lê thê hay nắng đến bỏng rát thịt da vẫn không thể cản bước anh Trung trên hành trình đến với đồng bào nghèo. Anh vẫn rong ruổi trên chiếc xe máy cũ với rất nhiều vật dụng lỉnh kỉnh được chất đầy phía trước, phía sau xe đến với những ngôi làng. Có nơi cách nhà anh vài chục cây số, có nơi xa cả trăm cây số, trên những quãng đường không phải ai cũng có thể vượt qua, nhất là trong những ngày mưa gió. Anh chỉ ước có đủ sức khỏe và cuộc sống đỡ vất vả hơn để có thể bỏ bớt công việc mưu sinh, xuống làng với bà con thường xuyên hơn. Gặp Lê Quốc Trung giữa những ngày mưa dầm dề, đôi lúc có những khoảnh khắc nắng hửng lên rất nhẹ, chúng tôi thấy anh như một vệt nắng ấm áp giữa cao nguyên thênh thênh. Vệt nắng mỏng, nhẹ nhưng ấm áp, bình dị như chính con người anh, đã sưởi ấm cho rất nhiều mảnh đời khốn khó.