Nam đưa điện thoại cho bố:

- Bố xem đoạn phim này đi! Đây là tư liệu lịch sử hé lộ “một sự thật khác” về cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước của dân tộc ta. Con đang nghiên cứu đưa vào bài thuyết trình môn Lịch sử ngày mai.

Cầm điện thoại của con, ông Hùng thấy clip có cả “nhân chứng” nói chuyện lịch sử. Tuy nhiên nội dung lại nửa thật, nửa giả. Đặc biệt, dòng phụ đề nổi bật “Hé lộ sự thật bị che giấu” càng khiến người xem tò mò. Xem một lát, ông Hùng quay ra hỏi Nam:

- Con biết nhân vật này là ai, đoạn phim do cơ quan nào công bố không?

- Con đang tìm hiểu ạ. Nhưng hình ảnh, giọng nói thế này, chắc là đúng bố nhỉ?

Bảo Nam chuyển video sang máy tính nhìn cho rõ, ông Hùng phân tích:

- Con nhìn kỹ nhé, hình ảnh và lời thoại có lúc không khớp; nét mặt gần như bất động; quân hiệu, huân chương trên ngực “nhân chứng” cũng sai vị trí... Đây là sản phẩm công nghệ “deepfake”, dùng trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo hình ảnh, giọng nói.

Tranh minh họa của MẠNH TIẾN /qdnd.vn

Nam tròn mắt:

- AI làm giả cả nhân chứng lịch sử ạ?

- Không chỉ giả nhân chứng. Nó còn có thể ghép người này vào bối cảnh khác. Nguy hiểm nhất là chúng trộn tư liệu thật với chi tiết giả. Người xem thấy vài hình ảnh, nội dung quen thuộc thì tin luôn câu chuyện xuyên tạc của chúng.

Cầm điện thoại, Nam kéo xuống phần bình luận:

- Thảo nào có nhiều tài khoản thúc giục mọi người chia sẻ.

Ông Hùng nghiêm giọng:

- Trước khi chia sẻ thông tin, dứt khoát phải kiểm chứng con nhé. Lịch sử phải được làm sáng tỏ bằng tài liệu có nguồn gốc, bằng nhân chứng được xác minh và kết quả nghiên cứu khoa học, chứ không thể dựa vào những đoạn phim vô danh trên mạng. Các thế lực chống phá đang lợi dụng AI, “khoác áo công nghệ” cho những luận điệu cũ để đánh tráo bản chất cuộc kháng chiến vĩ đại của dân tộc ta, phủ nhận thành quả cách mạng, gieo rắc hoài nghi trong giới trẻ đấy con ạ.

- Tinh vi thật bố ạ! Họ còn nói đây là “góc nhìn đa chiều” nữa?

- Đa chiều không có nghĩa là đổi trắng thay đen. Tranh luận lịch sử phải tôn trọng sự thật. Còn làm giả nhân chứng rồi gắn nhãn “tư liệu mật” để dẫn dắt người xem thì đó là lừa dối.

Nghe bố phân tích, Nam vội xóa đoạn phim vừa tải về trên máy:

- May có bố, không thì con học theo... tin giả mất rồi.

Ông Hùng mỉm cười:

- Biết dừng lại để kiểm chứng là tốt. Công nghệ có thể phục dựng hình ảnh, nhưng không thể “viết lại” lịch sử.

- Con hiểu rồi. Muốn dùng trí tuệ nhân tạo thì trước hết người sử dụng phải có... trí tuệ thật, bố nhỉ! Nói rồi Nam bỏ điện thoại sang một bên ngồi ăn cơm với bố.