Bài 3: Xử lý nghiêm các vi phạm quy định về cho vay (Tiếp theo và hết)

Kéo dài thời hạn áp dụng Nghị quyết số 42/2017/QH14 

Theo Công ty TNHH MTV Quản lý tài sản của các TCTD Việt Nam (VAMC), mặc dù mang lại rất nhiều kết quả tích cực cho công tác xử lý nợ xấu, tuy nhiên, thực tiễn quá trình triển khai thời gian qua, Nghị quyết số 42/2017/QH14 cũng còn tồn tại một số nội dung cần tiếp tục được bổ sung, hoàn thiện. Nghị quyết số 42/2017/QH14 tập trung vào đối tượng là các khoản nợ được hình thành trước khi nghị quyết có hiệu lực (ngày 15-8-2017), trong khi đó, ở bất kỳ giai đoạn, hoàn cảnh nào, nợ xấu luôn là một thực tế tồn tại khách quan trong hoạt động ngân hàng, đặc biệt là trong giai đoạn ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, nợ xấu được dự báo sẽ tiếp tục tăng cao trong thời gian tới.

Trong khi đó, nếu không có sự điều chỉnh, thời gian thí điểm áp dụng Nghị quyết số 42/2017/QH14 sẽ kết thúc sau ngày 15-8-2022, khi đó sẽ không còn hành lang pháp lý cần thiết cho hoạt động xử lý nợ xấu như trong gần 5 năm vừa qua, sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến hiệu quả xử lý nợ xấu của ngành ngân hàng.

Từ việc phân tích bối cảnh nợ xấu của hệ thống các TCTD trong thời gian tới, Thống đốc NHNN Việt Nam Nguyễn Thị Hồng nêu rõ, Chính phủ kiến nghị, đề xuất Quốc hội ban hành Luật xử lý nợ xấu của các TCTD trên cơ sở kế thừa, bổ sung và hoàn thiện các quy định của Nghị quyết số 42/2017/QH14 nhằm tạo hành lang pháp lý ổn định, bền vững cho việc xử lý nợ xấu của các TCTD.

Đồng thời, đề xuất kéo dài thời hạn áp dụng Nghị quyết số 42/2017/QH14 và thủ tục kéo dài thời hạn áp dụng nghị quyết. “Việc ban hành nghị quyết kéo dài thời hạn áp dụng của Nghị quyết số 42/2017/QH14 là vấn đề cấp bách về kinh tế để tiếp tục đẩy nhanh việc xử lý nợ xấu, khơi thông nguồn vốn, tiếp tục hỗ trợ doanh nghiệp và người dân trong điều kiện tác động chưa thể lường hết được của đại dịch Covid-19, ...”, Thống đốc NHNN Việt Nam nhấn mạnh.

Khách hàng giao dịch tại Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đại chúng Việt Nam. Ảnh: HỒNG ANH

Tại Phiên họp thứ 10 của Ủy ban Thường vụ Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội Vương Đình Huệ đánh giá nỗ lực của Chính phủ, trực tiếp là NHNN Việt Nam và sự chủ động của Ủy ban Kinh tế, các cơ quan Quốc hội trong việc chuẩn bị hồ sơ trình Ủy ban Thường vụ Quốc hội liên quan đến thực hiện Nghị quyết số 42/2017/QH14 của Quốc hội về thí điểm xử lý nợ xấu của các TCTD.

Để hoàn thiện báo cáo trình Quốc hội, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần phân tích, làm rõ thêm về thực trạng nợ xấu, kết quả xử lý nợ, đánh giá kỹ hơn hiệu quả của các biện pháp xử lý nợ xấu... tránh tình trạng dàn trải, thiếu trọng tâm. Đồng thời, phải có so sánh với các mục tiêu và kết quả tổng thể so với quy định tại Nghị quyết số 42/2017/QH14, đánh giá thực trạng hoạt động của thị trường mua bán nợ xấu, ảnh hưởng của việc thực hiện quyền thu giữ tài sản bảo đảm của các khoản nợ xấu đến tình hình an ninh chính trị, trật tự, an toàn xã hội.

Đối với kiến nghị, đề xuất của Chính phủ, Chủ tịch Quốc hội đề nghị kéo dài toàn văn Nghị quyết số 42/2017/QH14, bổ sung thêm căn cứ kéo dài. Thời hạn kéo dài chỉ tối đa đến ngày 31-12-2023, khớp với Nghị quyết số 43/2022/QH15 của Quốc hội về gói hỗ trợ kích thích kinh tế. Chủ tịch Quốc hội cũng yêu cầu NHNN Việt Nam đánh giá thêm về vấn đề sở hữu chéo, bổ sung đánh giá nợ xấu phát sinh mới từ ngày Nghị quyết số 42/2017/QH14 có hiệu lực, đánh giá cụ thể nợ xấu phát sinh do ảnh hưởng của dịch Covid-19, cho vay các dự án BOT (xây dựng-vận hành-chuyển giao), bất động sản...

Kiểm soát chặt chẽ đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro

Một số chuyên gia tài chính-ngân hàng nhận định, thời gian vừa qua, hoạt động phát hành trái phiếu doanh nghiệp (DN) có những vi phạm pháp luật và đấu giá quyền sử dụng đất còn nhiều bất cập, tiềm ẩn nhiều rủi ro. Bên cạnh đó, việc một số ngân hàng mua số lượng lớn trái phiếu DN thời gian qua có thể nhằm mục đích giúp đảo nợ, cơ cấu lại nợ cho DN. 

Nguyên nhân là do, nếu đến kỳ hạn trả lãi vay mà không có tiền trả nợ thì việc phát hành trái phiếu sẽ giúp DN có thêm nguồn vốn để trả nợ đúng hạn và không bị ảnh hưởng đến xếp hạng tín dụng. Đây là một cách ngân hàng và DN kết hợp với nhau để dùng trái phiếu DN nhằm đảo nợ. Ngoài ra, trái phiếu DN là một cách giúp các ngân hàng "lách luật" để cho DN bất động sản vay vốn khi quy định cho vay về lĩnh vực này ngày càng bị thắt chặt. Do đó, nếu không kiểm soát chặt chẽ các hoạt động này thì rất dễ phát sinh nợ xấu trong tương lai.

Để bảo đảm thị trường trái phiếu DN hoạt động ổn định, lành mạnh, minh bạch, an toàn, phát triển bền vững và hoạt động đấu giá quyền sử dụng đất tuân thủ quy định pháp luật, Thủ tướng Chính phủ yêu cầu Thống đốc NHNN Việt Nam: Chỉ đạo việc thanh tra, kiểm tra, giám sát chặt chẽ các TCTD đầu tư trái phiếu DN, tham gia vào các hoạt động cung cấp dịch vụ bảo lãnh phát hành, đầu tư, phân phối... trái phiếu DN, đặc biệt là các trái phiếu phát hành của DN bất động sản, các DN có khối lượng phát hành lớn, lãi suất cao, các DN có kết quả kinh doanh thua lỗ, các DN phát hành không có tài sản bảo đảm... 

Đồng thời rà soát hoạt động cho vay vốn tín dụng của các TCTD để nhà đầu tư tham gia đấu giá quyền sử dụng đất, kịp thời chấn chỉnh, xử lý nghiêm các hành vi vi phạm quy định về cho vay vốn tín dụng.

Theo Phó thống đốc thường trực NHNN Việt Nam Đào Minh Tú, trong năm 2022, NHNN Việt Nam và các TCTD sẽ tiếp tục chủ động và tập trung cao độ cho việc xây dựng phương án cơ cấu lại gắn với xử lý nợ xấu của từng TCTD để phê duyệt và triển khai ngay sau khi đề án chung được các cấp có thẩm quyền phê duyệt. 

Sang năm 2022, NHNN Việt Nam tiếp tục điều hành chủ động các giải pháp tín dụng nhằm kiểm soát quy mô tăng trưởng tín dụng hợp lý; chỉ đạo các TCTD tăng trưởng tín dụng an toàn, hiệu quả, hướng dòng vốn tín dụng vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, lĩnh vực ưu tiên theo chủ trương của Chính phủ... Kiểm soát chặt chẽ tín dụng đối với các lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro (đầu tư, kinh doanh bất động sản, chứng khoán, các dự án BOT, BT (xây dựng-chuyển giao) giao thông, trái phiếu DN) nhằm hạn chế nợ xấu mới phát sinh.

NGUYỄN ANH VIỆT