Tháng 7-1951, Trường Chính trị Trung cấp Quân đội nhân dân Việt Nam, tiền thân của Học viện Chính trị, được thành lập. Ngày 25-10-1951, lần đầu Bác Hồ về thăm, huấn thị; để khắc ghi công lao to lớn của Người, ngày 25-10-1951 trở thành ngày Truyền thống vẻ vang của Học viện Chính trị. Ngay từ những ngày đầu, Nhà trường đã xác định rõ phương châm gắn lý luận với thực tiễn, gắn nhà trường với chiến trường, đào tạo cán bộ đáp ứng yêu cầu trước mắt, đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực cho sự nghiệp xây dựng Quân đội lâu dài.

Thủ trưởng Học viện Chính trị trao bằng tiến sĩ cho các nghiên cứu sinh năm 2026. 

Từ năm 1951 đến 1954, Nhà trường mở 6 khóa, đào tạo gần 2.000 cán bộ trung, cao cấp. Từ năm 1954 đến cuối năm 1964, mở 7 khóa bổ túc chính trị cho cán bộ trung, cao cấp và 3 khóa đào tạo cán bộ chính trị trung cấp. Khi cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt, Học viện kịp thời điều chỉnh nội dung, chương trình, phương pháp đào tạo theo yêu cầu chiến trường; đào tạo hơn 16.000 cán bộ chính trị các cấp, cử hơn 700 cán bộ, giảng viên đi thực tế, phục vụ chiến đấu và thực hiện nhiệm vụ quốc tế. 

Sau năm 1975, trước yêu cầu xây dựng và bảo vệ Tổ quốc, Học viện Chính trị tiếp tục khẳng định vai trò nòng cốt trong đào tạo cán bộ chính trị. Giai đoạn 1975-1985, Học viện đào tạo gần 14.000 cán bộ chính trị các cấp; hàng trăm cán bộ, giảng viên được tăng cường cho các đơn vị chiến đấu, trong đó có cán bộ, giảng viên tham gia xây dựng Quân đoàn 14. Thực tiễn chiến đấu và phục vụ chiến đấu tiếp tục kiểm nghiệm phẩm chất, năng lực của đội ngũ cán bộ được đào tạo, khẳng định giá trị phương châm gắn giảng đường với thao trường, nhà trường với chiến trường.

Các đại biểu tham quan trưng bày sách tại hội thảo khoa học cấp Học viện năm 2026. 

Bước vào thời kỳ đổi mới, Học viện chủ động mở rộng quy mô, đa dạng hóa loại hình đào tạo, phát triển mạnh đào tạo sau đại học, đồng thời thực hiện nhiệm vụ đào tạo, bồi dưỡng cán bộ cho Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia. Từ năm 1986 đến nay, Học viện đã đào tạo hàng vạn cán bộ chính trị cấp phân đội, hơn 30.000 cán bộ chính trị cấp trung, sư đoàn, giảng viên khoa học xã hội và nhân văn; bồi dưỡng lý luận chính trị cho hơn 600 cán bộ cao cấp; đào tạo gần 1.500 cán bộ cho Quân đội nhân dân Lào và Quân đội Hoàng gia Campuchia; đào tạo hơn 6.000 thạc sĩ, tiến sĩ. 

Cùng với giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học luôn được Học viện chú trọng và ngày càng khẳng định vai trò là một trong những lĩnh vực thế mạnh. Từ năm 1986 đến nay, Học viện đã triển khai nghiên cứu 17 đề tài cấp Nhà nước, 56 đề tài cấp Bộ Quốc phòng, 167 đề tài cấp ngành, hàng trăm đề tài cấp Học viện, hàng nghìn đề tài cấp cơ sở và đề tài khoa học học viên; biên soạn hàng trăm giáo trình, sách tham khảo, chuyên khảo, kỷ yếu hội thảo; tổ chức nhiều hội thảo khoa học các cấp. Học viện tham gia chuẩn bị dự thảo Văn kiện các kỳ Đại hội VIII đến XIV của Đảng, đóng góp nhiều ý kiến vào những vấn đề lý luận và thực tiễn quan trọng, trực tiếp thể hiện vị thế, năng lực tham mưu, nghiên cứu lý luận của “Trường Đảng” trong Quân đội.

Các đại biểu tham quan trưng bày sách tại hội thảo khoa học cấp Học viện.

Đặc biệt, năm 2022, cụm công trình “Chủ nghĩa yêu nước Việt Nam thời đại Hồ Chí Minh, lý luận bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng” của cố Giáo sư, Trung tướng Trần Xuân Trường, nguyên Giám đốc Học viện và các nhà khoa học Học viện được trao Giải thưởng Nhà nước về khoa học và công nghệ. Qua đó tiếp tục khẳng định vai trò của Học viện trong nghiên cứu, phát triển lý luận, tổng kết thực tiễn và đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng.

Một trong những yếu tố làm nên sức mạnh của Học viện là xây dựng đội ngũ. Đến nay, Học viện có 108 cán bộ, giảng viên được phong quân hàm cấp tướng; 5 giáo sư, 125 phó giáo sư; 7 Nhà giáo Nhân dân, 31 Nhà giáo Ưu tú. Hiện 100% cán bộ, giảng viên có trình độ đại học trở lên, gần 90% có trình độ sau đại học.

Với những đóng góp to lớn, Học viện Chính trị vinh dự được Đảng, Nhà nước, Quân đội trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, tiêu biểu như: 1 Huân chương Sao vàng; 2 Huân chương Hồ Chí Minh; 3 Huân chương Quân công hạng Nhất; 2 danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân; 1 Huân chương Quân công hạng Nhất, 4 Huân chương Chiến công hạng Nhất, Nhì, Ba; 2 Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất, hạng Ba; 4 Huân chương Tự do hạng Nhất, hạng Nhì của nước Cộng hòa dân chủ nhân dân Lào; 1 Huân chương Hữu nghị hạng Ba của Vương quốc Campuchia tặng và nhiều phần thưởng cao quý khác.

Thủ trưởng Học viện cùng các đại biểu, đội ngũ y, bác sĩ của Học viện tổ chức khám, tư vấn sức khỏe, cấp thuốc miễn phí năm 2026 tại xã Phượng Tiến, tỉnh Thái Nguyên.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, yêu cầu xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại đặt ra những đòi hỏi ngày càng cao đối với công tác xây dựng đội ngũ cán bộ, nhất là cán bộ chính trị. Sự phát triển nhanh của khoa học, công nghệ, chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo; những phương thức tác chiến mới, những vấn đề mới trong đời sống chính trị, xã hội... đang tác động sâu sắc đến công tác giáo dục, đào tạo, nghiên cứu khoa học và công tác tư tưởng. Thực tiễn đó đòi hỏi Học viện phải tiếp tục đổi mới mạnh mẽ, vừa giữ vững bản chất, truyền thống, vừa tạo những đột phá mới. Trong đó, thời gian tới, Học viện tập trung thực hiện tốt một số nội dung, biện pháp sau:

Một là, đổi mới mạnh mẽ giáo dục, đào tạo theo chuẩn đầu ra gắn với chức trách, nhiệm vụ và năng lực tiến hành công tác Đảng, công tác chính trị. Tiếp tục rà soát chương trình, nội dung đào tạo theo chức trách, cương vị và yêu cầu thực tiễn; tăng các hình thức thảo luận, xử lý tình huống, nghiên cứu thực tế, tổng kết thực tiễn. Đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng thực chất, chú trọng năng lực vận dụng kiến thức, khả năng tham mưu và tổ chức hoạt động công tác Đảng, công tác chính trị của người học.

Thủ trưởng Học viện tặng quà người có công với cách mạng, gia đình có hoàn cảnh khó khăn nhân dịp kỷ niệm 75 năm Ngày truyền thống Học viện (25-10-1951 / 25-10-2026). 

Hai là, tạo chuyển biến mạnh về nghiên cứu khoa học và đổi mới sáng tạo. Tập trung vào những vấn đề cơ bản, chiến lược và cấp thiết từ thực tiễn xây dựng Quân đội, xây dựng Đảng và bảo vệ Tổ quốc; phát triển các nhóm nghiên cứu mạnh, tăng nghiên cứu liên ngành, coi trọng tổng kết thực tiễn. Gắn chặt nghiên cứu với giảng dạy để kết quả khoa học nhanh chóng được chuyển hóa thành nội dung đào tạo, giáo trình và giải pháp thực tiễn. 

Ba là, đẩy mạnh chuyển đổi số, ứng dụng trí tuệ nhân tạo, xây dựng Học viện chính quy, thông minh, hiện đại. Tập trung hoàn thiện hạ tầng số, học liệu số, thư viện số, dữ liệu dùng chung và hệ thống quản trị đào tạo; khai thác hiệu quả AI trong giảng dạy, học tập, nghiên cứu và quản lý. Đồng thời, bảo đảm an toàn, bảo mật thông tin; kết nối hiệu quả Điểm đào tạo khu vực phía Nam trong hệ thống quản trị, đào tạo thống nhất.

Thủ trưởng Học viện và lãnh đạo xã Phượng Tiến trồng cây lưu niệm tại Đồi Phong Tướng, thôn Tỉn Keo, xã Phú Đình, tỉnh Thái Nguyên.

Bốn là, xây dựng đội ngũ cán bộ, giảng viên ngang tầm yêu cầu nhiệm vụ. Chú trọng xây dựng đội ngũ có bản lĩnh chính trị vững vàng, chuyên môn sâu, năng lực sư phạm và nghiên cứu khoa học tốt; tăng cường đưa cán bộ, giảng viên đi thực tế, tham gia các nhiệm vụ, đề tài khoa học. Quan tâm phát hiện, bồi dưỡng cán bộ trẻ, phát huy vai trò cán bộ khoa học, chuyên gia đầu ngành, nhà giáo có uy tín, tạo sự kế thừa vững chắc giữa các thế hệ.

Năm là, xây dựng Đảng bộ trong sạch, vững mạnh, Học viện vững mạnh toàn diện “mẫu mực, tiêu biểu”. Nâng cao năng lực lãnh đạo, sức chiến đấu của các tổ chức đảng; cụ thể hóa nghị quyết thành chương trình, kế hoạch và trách nhiệm rõ ràng. Giữ nghiêm kỷ luật, kỷ cương, xây dựng môi trường văn hóa quân sự mẫu mực; chăm lo đời sống, tạo động lực để cán bộ, giảng viên, học viên hoàn thành tốt nhiệm vụ.