Khắc họa khí tiết người thầy Chu Văn An

Những điệu chèo ngân vang đưa khán giả trở về không gian lịch sử của đất nước dưới thời nhà Trần. Trên sân khấu, ánh sáng, âm nhạc cùng những lớp diễn mang đậm tính ước lệ của nghệ thuật chèo từng bước mở ra câu chuyện về cuộc đời nhà giáo Chu Văn An. Không gian biểu diễn khi nhẹ nhàng, sâu lắng với hình ảnh người thầy tận tụy bên học trò, lúc trở nên căng thẳng trước những biến động chốn cung đình.

Vở chèo "Đạo học" tái hiện cuộc đời và khí tiết thanh cao của danh nhân Chu Văn An.

Vở chèo “Đạo học” dẫn dắt khán giả theo hành trình của Chu Văn An, từ người thầy mở trường dạy học đến khi bước vào chốn quan trường. Những lớp diễn đầu khắc họa hình ảnh một nhà giáo hết lòng truyền dạy tri thức, coi việc giáo dưỡng nhân cách là trách nhiệm quan trọng của người làm thầy. Qua từng câu hát, lời giảng của Chu Văn An gửi gắm quan niệm học để hiểu đạo lý, sống ngay thẳng và trở thành người có ích cho xã hội.

Đông đảo khán giả thưởng thức vở chèo. 

Câu chuyện dần trở nên kịch tính khi xuất hiện những tình huống xung đột. Những người học trò trưởng thành, bước vào vòng xoáy danh lợi và quyền lực. Một số người từng thấm nhuần lời dạy của thầy lại thay đổi trước những cám dỗ nơi quan trường. Sự đối lập giữa đạo lý được truyền dạy và cách hành xử của học trò khiến Chu Văn An không khỏi đau xót. Những làn điệu chèo trầm lắng góp phần diễn tả nỗi thất vọng, day dứt của người thầy khi chứng kiến những giá trị tốt đẹp đã bị xem nhẹ.

Không khí sân khấu trở nên căng thẳng hơn khi câu chuyện bước vào giai đoạn triều chính rối ren. Cao trào của vở diễn là sự kiện Chu Văn An dâng “Thất trảm sớ”, đề nghị nhà vua xử chém bảy kẻ nịnh thần làm khuynh đảo triều đình. Khi bản sớ không được chấp thuận, ông quyết định trả lại áo mũ, từ bỏ quan chức để giữ trọn khí tiết.

Vở chèo hấp dẫn khán giả với nhiều tình huống xung đột kịch tính. 

Ở lớp diễn này, tiếng trống chèo cùng những câu hát giàu cảm xúc làm nổi bật sự đối lập giữa quyền lực và khí tiết của người thầy. Hình ảnh Chu Văn An kiên quyết rời chốn quan trường để lại cho khán giả nhiều cảm xúc. Vở diễn khẳng định trách nhiệm của người thầy không dừng lại ở việc truyền đạt tri thức, giáo dưỡng học trò mà còn thể hiện ở bản lĩnh bảo vệ lẽ phải. Chính sự nhất quán giữa hành động của bản thân và những lời dạy đã làm nên nhân cách cao quý, khiến những giá trị đạo đức mà người thầy truyền dạy có sức sống bền lâu.

Bạn Nguyễn Hoàng Anh Thư (Sinh năm 2000, ở phường Cửa Nam, Hà Nội) bày tỏ: “Tôi rất xúc động trước hình ảnh Chu Văn An sẵn sàng từ bỏ chức vị để giữ trọn khí tiết. Vở chèo không chỉ giúp tôi hiểu thêm về một danh nhân Việt Nam mà còn nhắc nhở về giá trị của đạo đức và trách nhiệm của người thầy đối với xã hội”.

Dấu ấn nghệ thuật trong vở chèo “Đạo học”

Vở chèo “Đạo học” được dàn dựng từ kịch bản của tác giả Bùi Vũ Minh, do Nghệ sĩ Nhân dân Trịnh Thúy Mùi đạo diễn. Tác phẩm khai thác đề tài lịch sử, tái hiện cuộc đời và khí tiết của nhà giáo Chu Văn An, đồng thời phát huy nét đặc sắc của nghệ thuật chèo truyền thống.

Dưới sự chỉ đạo nghệ thuật của Nghệ sĩ Nhân dân Thu Huyền, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội, vở diễn kết hợp giữa không gian sân khấu mang tính ước lệ với âm nhạc giàu chất trữ tình. Phần âm nhạc của nhạc sĩ Hùng Cường cùng sự biên tập các điệu chèo của nghệ sĩ Tất Trọng góp phần thể hiện diễn biến tâm lý nhân vật. Những câu hát khi tha thiết, trầm buồn trước sự đổi thay của lòng người, lúc mạnh mẽ, dứt khoát để khắc họa bản lĩnh của Chu Văn An.

 Vở chèo đồng thời lan tỏa những giá trị của nghệ thuật chèo.

Bên cạnh âm nhạc, diễn xuất của các nghệ sĩ cũng tạo nên sức hấp dẫn cho tác phẩm. Trong vai Chu Văn An, nghệ sĩ Tiến Đạt thể hiện hình ảnh một nhà giáo uy nghiêm, điềm đạm, giàu lòng thương yêu học trò nhưng luôn kiên định với những nguyên tắc sống. Nhân vật được khắc họa qua giọng hát, lời thoại và những chuyển biến tâm lý trước các biến cố.

Nghệ sĩ Quang Dương và Quốc Vượng lần lượt đảm nhận vai vua Minh Tông và vua Dụ Tông, góp phần tái hiện những mối quan hệ phức tạp nơi cung đình. Sự tham gia của tập thể diễn viên Nhà hát Chèo Hà Nội giúp câu chuyện lịch sử được thể hiện sinh động qua nhiều tuyến nhân vật.

Nghệ sĩ Nhân dân Thu Huyền, Giám đốc Nhà hát Chèo Hà Nội chia sẻ, Nhà hát luôn coi việc bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống và quảng bá hình ảnh con người Hà Nội, con người Việt Nam là nhiệm vụ quan trọng. Vở chèo “Đạo học” không chỉ thể hiện năng lực nghệ thuật của đơn vị mà còn góp phần đề cao truyền thống hiếu học, lòng kính trọng người thầy và vai trò của tri thức trong đời sống.

Xuất sắc giành Huy chương Vàng tại Liên hoan Sân khấu Hà Nội mở rộng năm 2026, vở chèo “Đạo học” khẳng định khả năng chuyển tải những vấn đề giàu ý nghĩa xã hội, thời cuộc của nghệ thuật chèo. Qua hình tượng Chu Văn An, tác phẩm nhắc nhở rằng giá trị của người thầy không chỉ nằm ở tri thức truyền đạt mà còn ở nhân cách và sự nhất quán giữa lời dạy với hành động.