Khúc ví, giặm tưởng nhớ những “đóa hoa bất tử” tại Ngã ba Đồng Lộc

Xúc động về một thời hoa lửa tại Ngã ba Đồng Lộc

Tại Rạp Đại Nam (phường Hai Bà Trưng, Hà Nội), khán giả đến thưởng thức vở kịch hát “Khoảng trời con gái” trong một không khí đặc biệt. Hàng ghế đầu sân khấu được dành để tưởng nhớ mười nữ thanh niên xung phong đã hy sinh tại Ngã ba Đồng Lộc. Trước giờ biểu diễn, lời mời trang trọng vang lên: “Trân trọng kính mời anh linh của mười nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc cùng với khán giả đến với vở diễn”. Cả khán phòng lặng đi trong giây phút tưởng nhớ những người con gái đã mãi mãi nằm lại nơi chiến trường.

Khán giả xúc động thưởng thức Vở kịch hát dân ca ví, giặm “Khoảng trời con gái”.

Sau lời mời đầy xúc động ấy, vở kịch bắt đầu, đưa khán giả trở về những năm tháng chiến tranh ác liệt tại Ngã ba Đồng Lộc, nơi mười cô gái tuổi mười tám, đôi mươi ngày đêm bám đường, bảo đảm giao thông cho những đoàn xe chi viện chiến trường miền Nam. Những lớp diễn về công việc san lấp hố bom, mở đường và đối mặt với bom đạn của các nữ thanh niên xung phong lần lượt hiện ra. Ánh sáng sân khấu thay đổi theo từng tình huống, kết hợp với âm thanh chiến trường và tiếng nhạc, làm nổi bật sự hiểm nguy luôn rình rập những nữ thanh niên xung phong.

Giữa những cảnh chiến đấu căng thẳng, vở diễn dành nhiều khoảng lặng để khắc họa vẻ đẹp hồn nhiên của các cô gái. Khán giả xúc động trước hình ảnh chị Võ Thị Hợi nâng niu những bông hoa ngọc lan mang từ quê nhà đến chia cho đồng đội. Những bông hoa nhỏ bé trở thành niềm vui giản dị, nhắc các chị nhớ rằng giữa chiến trường khốc liệt, họ vẫn là những cô gái trẻ với biết bao ước mơ, khát vọng.

Vở kịch kể về câu chuyện của mười nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc.

Một cảnh diễn khác cũng để lại nhiều cảm xúc trong lòng khán giả là khoảnh khắc các nữ thanh niên xung phong cùng những người lính quây quần nghe nhà thơ Phạm Tiến Duật ngâm thơ “Gửi em cô thanh niên xung phong”. Giữa tiếng bom đạn, những vần thơ và làn điệu ví, giặm cất lên như lời tâm tình, làm dịu đi không khí căng thẳng của chiến trường.

Cảm xúc khán giả được đẩy lên cao trào tại phân cảnh các đồng đội tìm kiếm thi thể mười nữ thanh niên xung phong sau trận bom. Những người còn sống dùng đôi tay đào từng lớp đất vì sợ cuốc xẻng có thể làm tổn thương các chị. Từng động tác tìm kiếm trong tuyệt vọng, cùng tiếng nhạc trầm buồn, khiến nhiều khán giả rơi nước mắt. Không cần những lời thoại bi thương, cảnh diễn vẫn đủ sức khắc họa nỗi đau mất mát và tình đồng đội sâu nặng.

Chị Phan Anh Thư (sinh năm 1990, ở phường Hai Bà Trưng, Hà Nội) chia sẻ: “Tôi không cầm được nước mắt khi xem vở diễn. Trước đây, tôi chỉ biết đến sự hy sinh của các chị qua sách báo và những tư liệu lịch sử. Giờ đây, khi tận mắt theo dõi vở diễn, tôi càng xúc động và khâm phục những cô gái tuổi đời còn rất trẻ đã dũng cảm chiến đấu, hy sinh vì Tổ quốc. Vở diễn khiến tôi thêm biết ơn thế hệ đi trước và tự nhắc mình phải sống có trách nhiệm hơn với những gì hôm nay đang có”.

Đưa lịch sử đến gần khán giả qua làn điệu ví, giặm

Vở kịch hát “Khoảng trời con gái” Nguyễn Sĩ Đại là tác giả kịch bản, tác giả Nguyễn An Ninh chuyển thể sang kịch hát ví, giặm và Nghệ sĩ Nhân dân Lê Hùng giữ vai trò đạo diễn. Tác phẩm tái hiện cuộc sống, tinh thần chiến đấu và sự hy sinh của mười nữ thanh niên xung phong tại Ngã ba Đồng Lộc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Theo tác giả Nguyễn Sĩ Đại, lịch sử chiến tranh có những câu chuyện hào hùng, mang sức lay động lớn lao, nên kịch bản không cần thêm những tình tiết hư cấu. Từ quan điểm ấy, ông lựa chọn khai thác những câu chuyện có thật về các nữ thanh niên xung phong, làm nổi bật lòng dũng cảm, tinh thần trách nhiệm và vẻ đẹp tâm hồn của những cô gái tuổi đôi mươi.

Vở kịch đã để lại trong lòng khán giả nhiều cảm xúc.

Nghệ sĩ Nhân dân Lê Hùng kết hợp các hình thức biểu đạt sân khấu với phương tiện kỹ thuật hiện đại để tái hiện không gian. Vở diễn chú trọng sử dụng ngôn ngữ địa phương và khai thác những chi tiết đời thường, giúp hình ảnh các nữ thanh niên xung phong hiện lên gần gũi, chân thực.

Những làn điệu dân ca ví, giặm được đưa vào các phân cảnh một cách phù hợp với diễn biến câu chuyện và tâm trạng nhân vật. Tiếng hát khi tha thiết nhớ quê hương, khi sâu lắng trong tình đồng đội, lúc lại chất chứa nỗi đau trước sự hy sinh của những người con gái trẻ. Chất liệu âm nhạc truyền thống góp phần tạo nên bản sắc riêng cho tác phẩm, đồng thời đưa câu chuyện lịch sử đến gần hơn với cảm xúc của người xem.

Diễn viên Lê Thị Thương, đảm nhận vai Tiểu đội trưởng Võ Thị Tần, chia sẻ: “Được đảm nhận vai diễn nữ thanh niên xung phong và mang dân ca ví, giặm đến với khán giả Thủ đô là niềm vinh dự lớn đối với các nghệ sĩ Nhà hát Nghệ thuật truyền thống Hà Tĩnh. Sự đón nhận của công chúng Hà Nội cũng mang đến cho tôi và đồng nghiệp niềm hạnh phúc trong hành trình gìn giữ, lan tỏa giá trị nghệ thuật truyền thống”.

Qua những làn điệu ví, giặm, vở diễn ‘Khoảng trời con gái’ không chỉ tái hiện một thời chiến tranh ác liệt mà còn gửi gắm lòng biết ơn đối với những người đã hy sinh vì độc lập, tự do của Tổ quốc Mười nữ thanh niên xung phong đã mãi mãi dừng lại ở tuổi thanh xuân, nhưng câu chuyện về lòng dũng cảm, tình đồng đội và những ước mơ bình dị của các chị vẫn được các thế hệ mãi nhớ về.