Một cách giáo dục di sản hiệu quả cho học sinh

Bài học nằm trong chương trình “Giáo dục di sản tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám”. Đây là hình thức giáo dục di sản mới dành cho học sinh được Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám bắt đầu phối hợp với các trường tiểu học trên địa bàn Hà Nội từ năm 2016, triển khai theo ba bước: Trước tham quan, trong tham quan và sau tham quan.

Trước buổi tham quan, học sinh Lớp 1C, Trường Tiểu học Nghĩa Tân đã được giáo viên chủ nhiệm yêu cầu về nhà tìm hiểu tranh, ảnh, mẩu chuyện… về con hổ. Khi đến lớp, giáo viên cho học sinh chia sẻ, kể cho nhau nghe những gì mình đã sưu tầm được. Sau đó, học sinh được giáo viên giới thiệu về Văn Miếu-Quốc Tử Giám, được thông báo thời gian, cung cấp nội quy đi tham quan. Khi đến tham quan, giáo viên chủ nhiệm chia lớp thành 4 nhóm: 1 nhóm tô màu, 1 nhóm vẽ tranh và 2 nhóm xé dán. Học sinh sẽ được giáo viên và thuyết minh viên hướng dẫn tìm hiểu về bức phù điêu “Mãnh hổ hạ sơn” cũng như tham quan một số di tích tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám.

 

Sau khi tìm hiểu bức “Mãnh hổ hạ sơn”, học sinh được giáo viên yêu cầu vẽ tranh, làm mặt nạ, trang trí giấy về những gì mà các em đã được tham quan. Nhìn những bức tranh, mặt nạ ngộ nghĩnh, ngây thơ mới thấy được sự sáng tạo của các em. Cô Đỗ Diệu Thúy, giáo viên chủ nhiệm Lớp 1C, Trường Tiểu học Nghĩa Tân, khẳng định: “Việc tổ chức tham quan theo đề án giáo dục di sản giúp kích thích trí tưởng tượng của học sinh. Thông qua trò chơi “mảnh ghép kỳ diệu”, chúng tôi đã khơi gợi cho học sinh nhớ lại những địa điểm đã được tham quan trong khu di tích và hầu hết các em đã trả lời khá tốt”.

 

Trong khi học sinh Lớp 1C, Trường Tiểu học Nghĩa Tân đang mải mê với bút, giấy thì từ nhà Tiền đường, khu Thái học, tiếng đập nhịp vang lên cùng giọng vè đều của học sinh Lớp 4A3, Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt (quận Đống Đa, TP Hà Nội). Được biết, các em cùng nhau đọc bài vè do cô Phó hiệu trưởng Đào Thanh Xuân sáng tác nhân dịp lớp tìm hiểu về chủ đề “Lớp học xưa” tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám. Trong bài vè có đoạn: Ve vẻ vè ve/ Nghe vè học tập/ Ngày xưa ngồi sập/ Là thầy đồ già/ Học trò thiết tha/ Đến cùng cha mẹ/ Không nặng thì nhẹ/ Không ít thì nhiều/ Nhà có bao nhiêu/ Sắm sanh lễ vật/ Của ít lòng thật/ Nhập môn kính thầy/ Kính lễ nơi đây/ Xin thầy dạy chữ... Bài vè nối tiếp nhau rất dễ nhớ, dễ thuộc và vui, kể được nhiều câu chuyện hay, giúp học sinh hào hứng khi tìm hiểu về chủ đề. Không những thế, học sinh Lớp 4A3 đã thể hiện sự sáng tạo của mình qua những tiểu phẩm kịch, hài về “Lớp học xưa”. Em Trần Tuấn Nam, học sinh Lớp 4A3, Trường Tiểu học Lý Thường Kiệt, hồ hởi nói: “Trước đây, em cũng có một vài lần được đến Văn Miếu-Quốc Tử Giám cùng gia đình, nhưng lần này khi đi với lớp, em cảm thấy rất vui vì được tham gia nhiều trò chơi, đặc biệt là đọc vè”.

Trước đây, việc tổ chức cho học sinh tham quan Văn Miếu-Quốc Tử Giám được thực hiện theo khối, theo trường nên lượng học sinh tham gia đông, không mang lại hiệu quả cao. Theo chương trình giáo dục di sản mới, mỗi lớp đến tham quan được chia ra làm nhiều nhóm nhỏ, được lựa chọn theo sở thích của từng học sinh. Những chủ đề tìm hiểu được Ban tổ chức xây dựng rất kỹ càng nhưng gần gũi, phù hợp và dễ tìm hiểu với học sinh. Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động văn hóa khoa học Văn Miếu-Quốc Tử Giám, cho biết: “Hoạt động thuyết minh tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám lâu nay hạn chế vì chưa có bài thuyết minh riêng cho từng đối tượng. Mỗi năm, nơi đây đón 300-400 đoàn các trường tham quan nhưng tất cả đều nghe một bài thuyết minh chung. Qua việc giáo dục di sản theo phương pháp mới này, chúng tôi muốn xây dựng một đề án dành riêng cho học sinh qua các chủ đề phù hợp theo lứa tuổi, sở thích để giúp các em học mà chơi, chơi mà học”.

Qua một năm triển khai, chương trình giáo dục di sản theo phương pháp mới đã để lại nhiều dấu ấn, nhưng bên cạnh đó vẫn còn một số điều cần xem xét và đổi mới. Vì vậy, buổi tọa đàm với chủ đề “Giáo dục di sản tại Di tích quốc gia đặc biệt Văn Miếu-Quốc Tử Giám” tổ chức mới đây đã quy tụ được nhiều chuyên gia trong lĩnh vực di sản, giáo dục để cùng chia sẻ trao đổi kinh nghiệm. PGS, TS Đặng Văn Bài, Ủy viên Hội đồng Di sản quốc gia, khẳng định: “Muốn giáo dục di sản cho học sinh thì trước hết cần tạo ra sự say mê và mang lại niềm vui, xây dựng tinh thần ham học hỏi cho trẻ. Nếu làm được điều này, tôi tin trung tâm sẽ nhận được sự hưởng ứng của không chỉ các trường tiểu học mà còn của các trường trung học. Ngoài ra, đơn vị cần có những gói sản phẩm thu hút khách nước ngoài, người trưởng thành để tạo thêm sự phong phú”.

Tiến sĩ Đỗ Thành Nam, thành viên nhóm “Giáo dục hiện đại Cánh buồm”, cho biết: “Thực tế việc giáo dục di sản theo chủ đề tại Văn Miếu-Quốc Tử Giám cũng có nét tương đồng với cách làm của một số đơn vị trước đó. Thiết nghĩ, trung tâm cần có thêm những hoạt động mới để tránh đi vào lối mòn. Trong nền giáo dục hiện nay, nhiều trường sẵn sàng trả tiền nếu như chúng ta có các chương trình tìm hiểu di sản hay và hấp dẫn học sinh. Nếu làm tốt điều này, Văn Miếu-Quốc Tử Giám hoàn toàn có thể tự chủ về tài chính trong việc giáo dục di sản cho học sinh”.

HỮU TRƯỞNG