Cuối tuần, nhóm bạn học chúng tôi trong Nam ngoài Bắc hẹn nhau cà phê phố cổ Hà Nội. Chuyện vui nhất vẫn là ngày xưa đi học đúng chất “nhất quỷ, nhì ma, thứ ba học trò”.
Thế hệ 7X chúng tôi không xa lạ với cảnh học sinh mắc lỗi, bị thầy cô nhắc nhở, thậm chí phải úp bàn tay xuống chịu vài roi thước kẻ, phạt đứng góc lớp, phạt đứng tại chỗ... Khi ấy, chúng tôi có thể sợ, xấu hổ, nhưng phần nhiều vẫn nghĩ mình mắc lỗi nên bị phạt, rồi tự nhủ lần sau cố gắng không lặp lại. Ít khi chúng tôi ấm ức hay nghĩ rằng thầy cô đã đối xử không công bằng với mình.
Nhắc lại không phải để nhìn nhận cách giáo dục xưa-nay, mà để suy ngẫm về cách người trẻ, học sinh hôm nay đón nhận những điều không như ý.
 |
| Ảnh minh họa: qdnd.vn |
Học sinh có thể không hài lòng khi bị nhắc nhở, buồn bực khi nhận lời phê bình, thậm chí tức giận khi cảm thấy mình chưa được thấu hiểu. Điều quan trọng là các em cần biết bình tĩnh, bày tỏ suy nghĩ và tìm cách giải quyết phù hợp. Khi không đồng tình, các em có thể trao đổi với thầy cô hoặc tìm người tin cậy để chia sẻ, thay vì xúc phạm, đe dọa hay làm tổn thương người khác.
Gia đình và nhà trường góp phần hình thành cách ứng xử ấy qua những tình huống thường ngày. Khi trẻ mắc lỗi, một lời nhắc nhở đúng lúc hay cuộc trò chuyện thấu hiểu có thể giúp các em hiểu vấn đề hơn những lời quở trách nặng nề. Lắng nghe học sinh không có nghĩa là bỏ qua lỗi sai; điều quan trọng là giúp các em nhận ra mình sai ở đâu, vì sao cần sửa và làm thế nào để không lặp lại.
Ở chiều ngược lại, gia đình và nhà trường quan tâm hơn đến cách trẻ, học sinh đón nhận lời góp ý và ứng xử khi không vừa ý. Khi biết bình tĩnh nói ra điều mình chưa đồng tình, đồng thời lắng nghe người khác, các em sẽ giúp thầy cô, bạn bè và người thân hiểu mình hơn, từ đó cùng tìm cách tháo gỡ bất đồng mà không làm tổn thương nhau.
Giữa bộn bề mưu sinh, người trẻ có thể mang theo nhiều dự định, áp lực và những cuộc hẹn chưa dứt. Nhưng với cha mẹ, đôi khi niềm vui chẳng ở đâu xa: Con về nhà, ngồi xuống ăn một bữa cơm, hỏi han vài câu chuyện và cùng làm những việc thường ngày.
Mùa khai trường năm nay, khi lật mở trang đầu tiên của cuốn sách giáo khoa mới, hẳn nhiều học sinh sẽ dừng lại một chút trước dòng chữ giản dị của Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam: Hãy bảo quản, giữ gìn sách giáo khoa để dành tặng các em học sinh lớp sau! Lời nhắn ngắn gọn ấy không chỉ là một lời nhắc nhở về tính cẩn thận mà còn là bài học về sự sẻ chia, tinh thần tiết kiệm và ý thức trách nhiệm với cộng đồng.
Ngày cuối tuần về quê, tôi gặp người em họ làm nghề dạy học hơn hai thập niên. Nhờ nỗ lực bền bỉ phấn đấu, cách đây 3 năm, cô được đề bạt là phó hiệu trưởng trường trung học cơ sở.