Theo dự thảo, việc tiếp nhận học sinh vào lớp 10 có thể thực hiện theo 3 phương thức: Xét tuyển, thi tuyển hoặc kết hợp cả hai. Sở GD-ĐT căn cứ quy mô học sinh, nhu cầu học tập, khả năng tiếp nhận, mạng lưới trường lớp và điều kiện thực tế để quyết định phương thức tuyển sinh tại địa phương. Phương thức thi tuyển hoặc kết hợp thi tuyển với xét tuyển chỉ được tính đến khi số lượng đăng ký vượt khả năng tiếp nhận và sau khi đã rà soát, thực hiện các phương án điều phối, phân bổ nhưng vẫn không bảo đảm đủ chỗ học.

Nếu chọn thi tuyển vào trường THPT không chuyên, kỳ thi dự kiến có hai môn Toán và Ngữ văn. Thời gian làm bài Ngữ văn là 120 phút, Toán 90 phút hoặc 120 phút; nội dung không vượt quá yêu cầu cần đạt của chương trình giáo dục phổ thông cấp trung học cơ sở (THCS). Học sinh đăng ký vào trường THPT chuyên dự kiến thi hai môn chung và thêm môn chuyên.

Thí sinh tham gia kỳ thi vào lớp 10 năm học 2026-2027 tại Hà Nội. Ảnh: LÊ NGUYỄN 

Dự thảo còn đề xuất trao quyền chủ động hơn cho địa phương trong cách tính điểm xét tuyển, đồng thời điều chỉnh điểm ưu tiên và khuyến khích.

Ông Nguyễn Tuấn Anh, phụ huynh học sinh Trường Tiểu học và THCS Tân Khai (phường Vĩnh Hưng, TP Hà Nội) mong ngành giáo dục sớm công bố phương án để gia đình có căn cứ cùng con xây dựng kế hoạch. Theo ông, ngoài số môn thi, phụ huynh còn cần biết phương thức tuyển sinh, cách tính điểm và điều kiện đăng ký của từng trường. Có thông tin rõ ràng, gia đình sẽ dễ định hướng việc học phù hợp với năng lực, nguyện vọng của con thay vì phải tính toán dựa trên những đề xuất chưa được chốt.

Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, Phó chủ tịch Hội Khoa học Tâm lý giáo dục Việt Nam cho rằng, đổi mới tuyển sinh cần gắn với mục tiêu nâng cao chất lượng dạy và học thực chất. Việc quá coi trọng kết quả thi vào trường công lập có thể khiến học sinh chủ yếu học để vượt qua kỳ thi, đồng thời làm gia tăng áp lực ôn luyện.

Theo Tiến sĩ Nguyễn Tùng Lâm, việc giảm số môn thi chưa chắc làm giảm áp lực cho học sinh nếu nhu cầu vào một số trường vẫn vượt khả năng tiếp nhận. Nếu nghiên cứu xét tuyển dựa trên kết quả học tập, rèn luyện ở THCS, ngành GD-ĐT cần kiểm soát chất lượng đánh giá giữa các trường, bảo đảm kết quả phản ánh đúng năng lực học sinh, tránh để các em chịu thiệt vì cách đánh giá thiếu đồng đều. Về lâu dài, cần nâng cao chất lượng giáo dục giữa các nhà trường, tạo thêm lựa chọn phù hợp cho học sinh, thay vì để áp lực cạnh tranh tập trung vào một số trường nhất định. Khi việc trúng tuyển vào trường công lập còn là mục tiêu được nhiều gia đình đặt nặng, nhu cầu ôn luyện cũng khó giảm chỉ bằng việc thay đổi số môn thi.

Trong thời gian chờ phương án chính thức, cô giáo Phạm Thị Hương, giáo viên Trường THCS Nghĩa Tân (phường Nghĩa Đô, TP Hà Nội) khuyến cáo, học sinh cần duy trì việc học đều các môn, đồng thời phân bổ thời gian hợp lý cho từng môn. Toán và Ngữ văn nên được ưu tiên vì nhiều năm qua luôn là hai môn thi vào lớp 10. Ngoại ngữ và các môn học khác cũng cần được chú trọng. Cô Phạm Thị Hương cho rằng, nắm chắc kiến thức nền tảng ở tất cả các môn không chỉ giúp học sinh chủ động trước sự thay đổi của phương thức tuyển sinh vào lớp 10 mà còn hiểu rõ năng lực, sở thích để lựa chọn môn học và định hướng học tập, nghề nghiệp phù hợp sau khi tốt nghiệp THCS.