Thực tế nhiều năm qua, tình trạng “vừa chạy vừa xếp hàng” vẫn diễn ra trong ngành giáo dục. Quy chế và phương án thi cử thường được ban hành khi năm học đã đi qua nửa chặng đường, thậm chí chỉ trước kỳ thi vài tháng. Những xáo trộn bất ngờ, kể cả việc dự kiến đổi mới phương thức tuyển sinh từ năm 2027, như cắt giảm số phương thức xét tuyển hay bỏ cộng điểm chứng chỉ ngoại ngữ, khiến toàn bộ chiến lược tích lũy của học sinh từ lớp 10, lớp 11 bỗng chốc trở nên vô nghĩa.

Đừng để mỗi mùa thi thành một mùa thấp thỏm chờ... quy định. Ảnh minh họa: TTXVN

Khi đích đến liên tục thay đổi, học sinh buộc phải gồng mình trong guồng quay học thêm từ sáng sớm đến đêm muộn để kịp thích ứng với quy chế. Kéo theo đó, "thị trường" luyện thi lại nở rộ, nhiều phụ huynh phải cắn răng "đầu tư" cho con đi ôn luyện thêm. Hệ lụy đáng lo nhất là thay vì bồi dưỡng năng lực thực chất, người học lại bị cuốn vào việc rèn luyện kỹ năng làm bài, học mẹo để thích ứng với cấu trúc đề thi mới.

Mỗi chính sách giáo dục đều tác động sâu sắc đến hàng triệu học sinh. Vì vậy, mọi điều chỉnh đều phải được đánh giá tác động toàn diện, lắng nghe thực chất và công bố với lộ trình đủ dài. Để xóa bỏ tâm lý thấp thỏm triền miên, cần thiết lập quy định bắt buộc: Chính sách mới ở cấp tiểu học phải thông báo trước 5 năm, cấp trung học cơ sở trước 4 năm và cấp trung học phổ thông trước 3 năm. Đây là khoảng thời gian tối thiểu tương ứng với một chu kỳ học, để học sinh yên tâm với việc học và ôn luyện phục vụ thi cuối cấp ngay từ đầu cấp học mà không lo bị thay đổi chính sách đột ngột giữa chừng. Thầy, cô và nhà trường cũng sẽ chủ động đổi mới phương pháp, phụ huynh cũng có thể trút bỏ được nhiều gánh nặng, lo âu. Có như thế, mỗi mùa thi mới thực sự trở thành ngày hội đánh giá năng lực chứ không còn là một mùa phập phồng, hoang mang.