Khi công nghệ số thâm nhập vào đời sống xã hội, các thế lực thù địch trong và ngoài nước cũng triệt để lợi dụng không gian mạng để phát tán thông tin giả, thông tin xấu độc nhằm thực hiện âm mưu chuyển hóa tư tưởng, gây hoang mang dư luận và làm suy giảm niềm tin. Thậm chí, chúng sử dụng lực lượng tin tặc, cài cắm mã độc, virus và các phần mềm gián điệp để đánh cắp dữ liệu, phá hoại hạ tầng số, làm gián đoạn hoặc tê liệt hệ thống thông tin.

Trong bối cảnh hoạt động CTĐ, CTCT từng bước được số hóa, một nguy cơ khác cũng xuất hiện, đó là tâm lý chủ quan, lệ thuộc vào công nghệ, phó mặc cho hệ thống kỹ thuật trong một bộ phận cán bộ, đảng viên làm công tác này. Nếu thiếu bản lĩnh chính trị, thiếu kỹ năng bảo mật và cảnh giác trên không gian mạng, quá trình số hóa không những không nâng cao hiệu quả hoạt động, mà còn có thể tạo ra những “khe hở” để đối tượng xấu khai thác, chống phá.

Liều thuốc đặc trị trước hết là tăng cường tuyên truyền giáo dục cho mọi người nhận thức đúng về bản chất của công nghệ số, để xác định đúng vị trí của công nghệ số trong mối quan hệ với con người nói chung và hoạt động CTĐ, CTCT trong Quân đội nói riêng. Đây chính là vấn đề phải tiến hành trước tiên, để hình thành “lá chắn nhận thức” cho mọi người trong xã hội, đặc biệt là cán bộ, chiến sĩ - những người trực tiếp hiện thực hóa vai trò của CTĐ, CTCT trong Quân đội trước sự len lỏi, lan truyền của bệnh ảo tưởng “công nghệ số thay thế CTĐ, CTCT”.

Theo khoản 1, Điều 3 của Luật Công nghiệp công nghệ số 2025, “công nghệ số” được hiểu là tập hợp các phương pháp khoa học, quy trình công nghệ, công cụ kỹ thuật để sản xuất, truyền đưa, thu thập, xử lý, lưu trữ, trao đổi thông tin, dữ liệu số và số hóa thế giới thực.

Bộ đội huấn luyện bắn súng.

Theo đó, có thể hiểu “công nghệ số” thực chất là “công cụ” hỗ trợ hiện đại hơn so với các công cụ hỗ trợ truyền thống đã có trong đời sống xã hội. Vì vậy, cần tuyên truyền, giáo dục cho mọi người thấy rõ được thực chất công nghệ số chỉ là “công cụ” hỗ trợ để nâng cao hiệu quả, tốc độ và độ chính xác trong mọi hoạt động, trong đó có các hoạt động ở lĩnh vực quân sự, quốc phòng, nổi bật như chế tạo, khai thác, sử dụng các loại vũ khí thông minh, vũ khí công nghệ cao.

Cho dù có hiện đại như thế nào đi nữa, bằng với những thuật toán thông minh, nhưng trong mối quan hệ với con người, CTĐ, CTCT, thì công nghệ số cũng chỉ là “công cụ” hỗ trợ để nâng cao chất lượng, hiệu quả, hiệu lực của chính trị, CTĐ, CTCT trong Quân đội ở kỷ nguyên số.

Ở chiều ngược lại, thông qua tác động vào tư tưởng, tình cảm, niềm tin của cán bộ, chiến sĩ, những thứ mà thuật toán không thể thay thế hoàn toàn, thì chính CTĐ, CTCT có vai trò định hướng, dẫn dắt, khơi dậy tinh thần đổi mới sáng tạo, hình thành “văn hóa số”, để cán bộ, chiến sĩ chế tạo, khai thác, làm chủ, ứng dụng, phát huy tối đa tác dụng của công cụ hỗ trợ ấy trong hoạt động lĩnh vực quân sự, quốc phòng, nhất là trong hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Quân đội hiện đại.

Vì thế, cùng với tăng cường tuyên truyền, giáo dục cho mọi người thấy rõ bản chất của công nghệ số, xu thế phát triển, ứng dụng công nghệ số trong đời sống xã hội, thì cần tăng cường tuyên truyền, giáo dục, làm sâu sắc hơn bản chất của CTĐ, CTCT trong Quân đội là hoạt động lãnh đạo của Đảng đối với Quân đội, nhân tố quyết định sức mạnh chính trị, tinh thần của Quân đội, làm cho mỗi quân nhân “thông tin hóa”, “trí tuệ hóa” nhưng lại không “mờ hóa” lý tưởng cách mạng. Ngoài ra, cũng phải chủ động nhận diện, kiên quyết phê phán với những biểu hiện như tư duy “số hóa bằng mọi giá”, hoặc cụ thể hơn là coi việc có AI, Big Data và công nghệ hiện đại khác là đã hoàn thành thay thế CTĐ, CTCT trong Quân đội ở cả môi trường thực và môi trường ảo - không gian mạng.

Trong kỷ nguyên số, vấn đề cốt lõi và mang tính xu thế vẫn là phát triển, ứng dụng công nghệ số. Đối với nước ta, Đại hội XIV của Đảng xác định công nghệ số là động lực chính để phát triển nhanh, bền vững đất nước, trong đó có nhấn mạnh việc ứng dụng các công nghệ số trong quản lý, điều hành của Đảng, Nhà nước.

Vì vậy, trong kỷ nguyên số, gắn kết chặt chẽ, hài hòa, hiệu quả giữa đẩy mạnh phát triển, ứng dụng công nghệ số trong đổi mới nội dung, phương thức tiến hành CTĐ, CTCT với giữ vững các nguyên tắc, mục tiêu xuyên suốt của hoạt động CTĐ, CTCT trong Quân đội là hết sức cần thiết, phù hợp với xu thế thời đại số. Đây không chỉ là một trong những liều thuốc đặc trị hữu hiệu bệnh ảo tưởng “công nghệ số thay thế CTĐ, CTCT”, mà còn thể hiện tư duy mới, tầm nhìn chiến lược của Đảng ta đối với lãnh đạo xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại ở kỷ nguyên mới.

Liều thuốc này đòi hỏi, trước hết, cấp ủy, đội ngũ chính ủy, chính trị viên và cán bộ chính trị các cấp - các chủ thể trực tiếp đảm nhiệm hoạt động CTĐ, CTCT trong Quân đội cần thành thạo công nghệ số, nhất là ứng dụng AI, Big Data trong thu thập, xử lý thông tin, dự báo, nhận định tình hình ở đơn vị, phân tích đặc điểm tâm lý, nhu cầu của từng đối tượng ở đơn vị, để từ đó lựa chọn đúng, trúng nội dung, vận dụng linh hoạt, sáng tạo, hiệu quả hình thức, phương pháp tiến hành CTĐ, CTCT. 

Từng bước hình thành “không gian lãnh đạo số” - nơi sự chỉ đạo của cấp ủy, tổ chức đảng được truyền đạt nhanh, chính xác và thống nhất, chống tình trạng nhiễu loạn, bóp méo thông tin bởi công nghệ số mà các thế lực thù địch đang triệt để khai thác. Đội ngũ chính ủy, chính trị viên, người chỉ huy các cấp phải trở thành “chiến sĩ tiên phong” trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng trên không gian mạng, có khả năng ứng dụng công nghệ số để nhận diện nhanh, bóc tách bản chất thật - giả từ các chiến dịch thông tin độc hại, tấn công nhận thức, chủ động dẫn dắt dư luận, định hướng tư tưởng, tạo “lá chắn nhận thức” cho bộ đội. Cơ quan chính trị các cấp phải chủ động phát triển hệ sinh thái giáo dục giá trị cốt lõi văn hóa Bộ đội Cụ Hồ thời kỳ mới bằng các công cụ hiện đại: Nền tảng học tập trực tuyến, mô phỏng tình huống, thư viện số tư tưởng - đạo đức, những mô hình “đơn vị văn hóa số” gắn với thực tiễn huấn luyện và nhiệm vụ, góp phần hiện thực hóa phương châm “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “lấy thông tin tích cực đẩy lùi thông tin tiêu cực” cả trên môi trường thực và môi trường ảo.

Ứng dụng hiệu quả công nghệ số trong gắn kết giữa hoạt động tuyên truyền, vận động, giúp đỡ, bảo vệ nhân dân ở môi trường thực và môi trường ảo, góp phần giữ vững thế trận lòng dân chủ động, vững chắc theo tinh thần Đại hội XIV của Đảng, “lá chắn thép” loại bỏ những manh nha, biến chứng từ bệnh ảo tưởng “công nghệ số thay thế CTĐ, CTCT” ở các môi trường ấy.

Như vậy, liều thuốc đặc trị bệnh ảo tưởng “công nghệ số thay thế CTĐ, CTCT” cần được thực hiện một cách đồng bộ, linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với tình hình thực tiễn xây dựng Quân đội cách mạng, chính quy, tinh nhuệ, hiện đại và xu thế thời đại số, nhưng vẫn phải tuyệt đối giữ vững nguyên tắc lấy con người làm trung tâm, dùng công nghệ số để hỗ trợ, nối dài cánh tay của đội ngũ cán bộ chính trị các cấp trong Quân đội, chứ không phải để thay thế trái tim, khối óc của họ trong kỷ nguyên số.

Điều đó đồng nghĩa, cho dù ở thời đại số, với sự phát triển bùng nổ như vũ bão của công nghệ số, thì hoạt động CTĐ, CTCT vẫn luôn là “linh hồn, mạch sống” của Quân đội - một điều không thể phủ nhận.