Sửa 10 luật về nông nghiệp, môi trường: Phân cấp phải gắn với hậu kiểm và quy chuẩn thống nhất

Rút ngắn 904 ngày thực hiện thủ tục, tiết kiệm gần 190 tỷ đồng chi phí tuân thủ

Trình bày tóm tắt Tờ trình của Chính phủ, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, dự án Luật này sửa đổi, bổ sung 10 luật gồm: Luật Bảo vệ và kiểm dịch thực vật, Luật Chăn nuôi; Luật Đê điều; Địa chất và khoáng sản; Luật Khí tượng thủy văn; Luật Tài nguyên nước; Luật Thú y; Luật Thủy lợi; Luật Thủy sản; Luật Trồng trọt.

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn góp ý dự thảo luật.

Một trong những điểm đáng chú ý của dự thảo luật là tập trung cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh và phân quyền thẩm quyền thực hiện thủ tục hành chính. Ngoài ra, sửa đổi, bổ sung một số điều khoản để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật.

Cụ thể, cơ quan soạn thảo đề xuất cắt giảm 38 thủ tục hành chính và 40 điều kiện kinh doanh, đơn giản hóa 13 thủ tục hành chính. Tương đương rút ngắn 904 ngày thực hiện thủ tục, tiết kiệm khoảng 189,9 tỷ đồng chi phí tuân thủ thủ tục hành chính so với năm 2024.

Cùng với đó, dự án luật phân quyền 21 thủ tục của Bộ Nông nghiệp và Môi trường cho Chủ tịch UBND cấp tỉnh thực hiện.

Chính phủ trình Quốc hội cho ý kiến và xem xét thông qua Luật tại Kỳ họp không thường lệ thứ nhất vào tháng 8 tới đây. Dự kiến Luật có hiệu lực thi hành từ ngày 1-1-2027.

Quang cảnh phiên họp.

Theo Báo cáo thẩm tra sơ bộ dự án Luật do Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội Nguyễn Thanh Hải trình bày, Thường trực Ủy ban tán thành với sự cần thiết ban hành dự án Luật. Thường trực Ủy ban đề nghị cơ quan chủ trì soạn thảo cần tiếp tục rà soát đảm bảo đồng bộ với hệ thống pháp luật hiện hành; làm rõ phương thức hậu kiểm tương ứng từng nhóm thủ tục cắt giảm; bảo đảm phân cấp gắn với nâng cao năng lực thực thi của địa phương.

Trong các nội dung cụ thể của dự thảo Luật, Thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cơ bản nhất trí việc kéo dài thời hạn cấp, gia hạn Giấy chứng nhận đăng ký thuốc bảo vệ thực vật từ 5 lên 10 năm; bỏ thủ tục cấp lại Giấy chứng nhận đủ điều kiện buôn bán thuốc bảo vệ thực vật; và phân quyền cho cấp tỉnh kiểm tra chất lượng thuốc bảo vệ thực vật nhập khẩu. Tuy nhiên, Thường trực Ủy ban đề nghị nghiên cứu bổ sung cơ chế rà soát, đánh giá định kỳ hoạt chất đã cấp phép và quy định rõ điều kiện về hạ tầng, nhân lực khi phân quyền cho địa phương.

Không để địa phương quá tải khi chuyển sang hậu kiểm

Phát biểu tại phiên họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá cao việc Bộ Nông nghiệp và Tài nguyên chuẩn bị dự thảo luật sửa đổi, bổ sung một số điều của 10 luật liên quan đến thủ tục hành chính, coi đây là bước đi mang tính đột phá nhằm tháo gỡ các nút thắt pháp lý, tạo điều kiện để doanh nghiệp trong lĩnh vực nông nghiệp và tài nguyên phát triển mạnh mẽ hơn.

Song Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh để luật thực sự đi vào cuộc sống, cần tránh tình trạng "bình mới nhưng rượu cũ", đồng thời không tạo ra khoảng trống trong công tác quản lý nhà nước.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp báo cáo tại phiên họp.

Góp ý cụ thể, Chủ tịch Quốc hội đề nghị chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm nhưng phải có cơ chế bảo đảm hiệu quả quản lý, nâng cao năng lực thực thi của địa phương. Bởi, khi cắt giảm các thủ tục thẩm định, cấp phép ban đầu, áp lực sẽ chuyển sang công tác thanh tra, hậu kiểm của địa phương, trong khi lực lượng thanh tra chuyên ngành ở nhiều địa phương còn mỏng, thiếu trang thiết bị kiểm định.

Để tránh phát sinh hạn chế này, Chủ tịch Quốc hội đề nghị cần quy định rõ cơ chế hậu kiểm bằng công nghệ, như ứng dụng mã QR để truy xuất nguồn gốc sản phẩm, đồng thời bổ sung quy định về trách nhiệm và kinh phí cho hoạt động hậu kiểm nhằm tránh tình trạng buông lỏng chất lượng đầu vào, gây thiệt hại cho người nông dân.

“Phải tránh tình trạng thả nổi chất lượng đầu vào của nông nghiệp dẫn đến thiệt hại dây chuyền cho nông dân”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Theo Chủ tịch Quốc hội, phân cấp, phân quyền phải gắn với quy chuẩn rõ ràng, thống nhất. Nếu các tiêu chí kỹ thuật quốc gia chưa được ban hành đầy đủ, mỗi địa phương có thể áp dụng theo cách khác nhau, dẫn đến phát sinh "giấy phép con" hoặc tình trạng cát cứ trong quản lý.

“Dự thảo luật cần bổ sung quy định chuyển tiếp, quy định bộ quản lý chuyên ngành có trách nhiệm ban hành đầy đủ quy chuẩn kỹ thuật tối thiểu 3 tháng trước khi luật có hiệu lực. Địa phương chỉ thực hiện cấp phép, kiểm tra dựa trên các tiêu chí cứng đã được lượng hóa, tuyệt đối không được tự đặt ra các điều kiện bổ sung ngoài luật”, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.

Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội Nguyễn Đắc Vinh góp ý hoàn thiện dự thảo luật.

Bên cạnh đó, Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực nông nghiệp và tài nguyên. Theo đó, dự thảo luật cần công nhận đầy đủ giá trị pháp lý của giấy phép, chứng nhận điện tử có chữ ký số; đồng thời chấm dứt việc yêu cầu người dân và doanh nghiệp nộp song song hồ sơ giấy đối với những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia về chăn nuôi, trồng trọt hoặc tài nguyên nước.

Để bảo đảm không xảy ra xung đột pháp lý giữa 10 luật được sửa đổi, bổ sung lần này với các luật hiện hành, Chủ tịch Quốc hội đề nghị, rà soát kỹ mối quan hệ giữa các luật sửa đổi với các luật có liên quan như Luật Đất đai, Luật Bảo vệ môi trường, Luật Lâm nghiệp… nhằm bảo đảm đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Nhấn mạnh yêu cầu nâng cao chất lượng kỹ thuật lập pháp, Chủ tịch Quốc hội đề nghị các điều, khoản trong dự thảo luật phải được thể hiện ngắn gọn, rõ ràng, logic, thuận lợi cho việc áp dụng trên thực tế. "Mục tiêu cuối cùng là sửa luật để thuận lợi hơn cho người dân, doanh nghiệp và cơ quan quản lý; không để tình trạng sau khi sửa luật lại khó thực hiện hơn trước khi sửa", Chủ tịch Quốc hội nhấn mạnh.