Tờ trình của Chính phủ nêu rõ: Mục tiêu đầu tư dự án nhằm hình thành tuyến đường bộ cao tốc kết nối Thủ đô Hà Nội với các địa phương trong Vùng nhằm đáp ứng nhu cầu vận tải bền vững, góp phần tạo động lực lan tỏa, mở ra không gian phát triển kinh tế mới; tạo tiền đề phát triển kinh tế - xã hội, bảo đảm quốc phòng, an ninh, góp phần giảm ùn tắc giao thông, ô nhiễm môi trường, góp phần hoàn thiện, đồng bộ hệ thống đường vành đai Thủ đô Hà Nội và thực hiện thắng lợi các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển theo các Nghị quyết của Đảng.

 Ủy ban Thường vụ Quốc hội cho ý kiến về chủ trương đầu tư Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5 - Vùng Thủ đô Hà Nội.

Sơ bộ về phạm vi, quy mô đầu tư: Điểm đầu trùng với điểm cuối tại Km0 (tương ứng Km367+100 đường Hồ Chí Minh), thuộc địa phận xã Yên Bài, TP Hà Nội. Chiều dài đầu tư khoảng 349km. Dự án đi qua địa bàn 7 địa phương: TP Hà Nội, Ninh Bình, Hưng Yên, TP Hải Phòng, Bắc Ninh, Thái Nguyên và Phú Thọ.

Đầu tư tuyến chính với quy mô 6 làn xe cao tốc, tốc độ thiết kế 100-120km/giờ. Đầu tư đường song hành (đường bên) dọc tuyến với quy mô tối thiểu 2 làn xe, tốc độ thiết kế 60-80km/giờ.

Dự kiến tiến độ thực hiện dự án: Chuẩn bị đầu tư dự án từ năm 2026, thực hiện dự án năm 2027, cơ bản hoàn thành công trình năm 2030, đưa vào vận hành, khai thác năm 2031 đối với các đoạn được cân đối vốn và ưu tiên đầu tư xây dựng giai đoạn 2026 - 2030; phấn đấu hoàn thành toàn tuyến trước năm 2035.

Dự án đề xuất áp dụng 10 nhóm cơ chế, chính sách đặc biệt. Trong đó có 8 chính sách đã được Quốc hội cho phép áp dụng tại một số dự án liên quan gồm: Thẩm quyền quyết định điều chỉnh chủ trương đầu tư; về thẩm định khả năng cân đối vốn cho dự án; về công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; về bãi đổ chất thải rắn xây dựng; về chuyển mục đích sử dụng rừng sang mục đích khác; về chỉ định thầu; về điều chỉnh các quy hoạch có liên quan; về giá trị tăng thêm từ khu vực dọc tuyến đường dự án.

2 chính sách mới về công tác bồi thường, hỗ trợ đối với doanh nghiệp bị thu hồi đất sản xuất; về thẩm quyền quyết định chuyển đổi hình thức đầu tư.

 Quang cảnh phiên làm việc.

Thẩm tra sơ bộ Báo cáo nghiên cứu tiền khả thi Dự án đầu tư xây dựng đường Vành đai 5-Vùng Thủ đô Hà Nội, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội nhất trí với sự cần thiết đầu tư Dự án nhằm hiện thực hóa các chủ trương, định hướng của Đảng, chính sách của Nhà nước, mở ra không gian phát triển kinh tế mới; tạo động lực lan tỏa, góp phần nâng cao chất lượng, hiệu quả và sức cạnh tranh của nền kinh tế Việt Nam nói chung và các địa phương có Dự án đi qua nói riêng; đáp ứng yêu cầu tăng cường liên kết vùng, tạo dư địa phát triển mới cho Thủ đô Hà Nội và các địa phương trong vùng.

Song, Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính của Quốc hội đề nghị tiếp tục làm rõ một số nội dung: Giải trình đầy đủ chênh lệch giữa chiều dài 272km theo quy hoạch kết cấu hạ tầng đường bộ và phạm vi đầu tư 349km theo Dự án; đối với hướng tuyến mới qua tỉnh Thái Nguyên, chứng minh rõ lợi ích tăng thêm lớn hơn chi phí phát sinh và giá trị tài sản hiện hữu có nguy cơ không được khai thác đầy đủ đối với phương án đường trên cao tại tỉnh Ninh Bình và các đoạn đi qua khu đô thị, khu công nghiệp, cần so sánh đầy đủ phương án đi thấp, đi cao, tác động tiếng ồn, cảnh quan, chia cắt không gian, chi phí vòng đời và khả năng phát triển đô thị hai bên tuyến.

Về tổng mức đầu tư, sơ bộ tổng mức đầu tư của dự án là 288.268 tỷ đồng, 100% sử dụng vốn đầu tư công, trong đó: Ngân sách trung ương khoảng 217.737 tỷ đồng (chiếm 75,5%), ngân sách địa phương 70.737 tỷ đồng (chiếm 24,5%). Thường trực Ủy ban Kinh tế và Tài chính đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện tổng mức đầu tư sơ bộ trên cơ sở cập nhật đầy đủ số liệu, bảo đảm tính chính xác, khả thi và phù hợp với điều kiện thực tế của từng địa phương.

Cùng với đó, đề nghị Chính phủ làm rõ hơn khả năng cân đối nguồn vốn ngân sách trung ương trong giai đoạn 2026 - 2030 để thực hiện Dự án trên cơ sở tổng thể Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030 và nhu cầu vốn của các dự án quan trọng quốc gia khác.

Kết luận phiên họp, Ủy ban Thường vụ Quốc hội cơ bản thống nhất sự cần thiết của dự án nhằm phát triển kết cấu hạ tầng giao thông chiến lược. Tuy nhiên, để hoàn thiện hồ sơ trình Quốc hội, Chính phủ cần giải trình thêm các yêu cầu dựa trên số liệu thực tế.