Trưa 24-6-2026, ông từ biệt cõi trần ở tuổi 95. Tin ông ra đi mãi mãi khiến nhiều người lặng đi. Nhưng có lẽ điều khiến công chúng xúc động nhất không chỉ là sự ra đi của một Anh hùng mà còn là sự khép lại của một hình ảnh rất đặc biệt: Người quân nhân gần 80 năm chào cờ bằng tay trái!

Động tác chào điều lệnh này không giống bất kỳ ai. Bởi, quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam thực hiện động tác chào bằng tay phải. Nhưng, đồng chí La Văn Cầu, chào bằng tay trái. Và chính động tác chào đó khiến cả dân tộc nghiêng mình.

Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân La Văn Cầu chào điều lệnh bằng tay trái. Ảnh do gia đình cung cấp

Năm 1950, trận đánh cứ điểm Đông Khê trong Chiến dịch Biên giới, chiến sĩ La Văn Cầu khi ấy mới 19 tuổi đã bị đạn địch làm gần đứt cánh tay phải. Trong thời khắc quyết định của trận đánh, anh không chịu rời vị trí chiến đấu, tiếp tục ôm bộc phá lao lên tiêu diệt lô cốt địch. Sau đó, anh nhờ đồng đội chặt cánh tay bị thương để tiếp tục chiến đấu.

Cánh tay phải của La Văn Cầu mất đi, nhưng từ đó, đất nước có thêm một biểu tượng. Suốt phần đời còn lại, người Anh hùng ấy thực hiện nghi thức quân nhân thiêng liêng nhất bằng cánh tay còn lại. Mỗi lần Quốc ca vang lên, mỗi lần lá cờ Tổ quốc tung bay, bàn tay trái của ông lại đưa lên đầy trang nghiêm, xúc động và tự hào.

Một người lính chào cờ bằng tay trái. Cả đất nước đáp lại bằng sự kính trọng.

Quân nhân trong Quân đội nhân dân Việt Nam, động tác chào bằng tay phải là điều lệnh. Nhưng, cuộc đời La Văn Cầu đã tạo nên điều đặc biệt-“một ngoại lệ thiêng liêng”. Cánh tay phải của ông đã ở lại chiến trường Đông Khê, hòa vào đất đá biên cương. Vì vậy, cánh tay trái trở thành cánh tay của ký ức, của lòng trung thành và của lời thề với Tổ quốc.

Mỗi lần chứng kiến ông đứng nghiêm trước quốc kỳ, nhiều người không khỏi xúc động. Bởi động tác chào ấy không chỉ là động tác quân lễ. Đó là lời nhắc nhở về giá trị của độc lập, tự do; là ký ức về những năm tháng dân tộc phải đánh đổi bằng máu xương để giành lấy hòa bình. Có những người lính mang thương tích trên thân thể. Có những người lính mang thương tích trong ký ức. Riêng La Văn Cầu, ông biến thương tích thành biểu tượng.

Điều đặc biệt hơn nữa, ông là một trong số rất ít Anh hùng của dân tộc Việt Nam được đặt tên đường, tên trường học ngay khi còn sống. Điều đó không chỉ là sự tôn vinh đối với cá nhân ông mà còn phản ánh sự trân trọng của toàn xã hội đối với những giá trị mà ông đại diện. Một con đường mang tên La Văn Cầu. Một ngôi trường mang tên La Văn Cầu. Nhưng trên tất cả, tên tuổi ông đã trở thành một địa chỉ tinh thần. Bởi vì, trong văn hóa dân tộc và trong đời sống xã hội, việc đặt tên đường, tên trường cho một người đang sống là điều rất hiếm. Bởi lịch sử cũng đòi hỏi khắt khe thường cần độ lùi thời gian để thẩm định. Nhưng, với Anh hùng La Văn Cầu, nhân dân đã dành cho ông sự ghi nhận ngay khi ông vẫn còn hiện diện giữa đời thường. Điều đó cho thấy công lao và nhân cách của ông đã vượt qua mọi khoảng cách của thời gian. Ông không chỉ là người anh hùng của chiến tranh. Ông còn là người thầy của hòa bình.

Suốt nhiều năm sau khi rời quân ngũ, Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân La Văn Cầu đi nhiều địa phương, trường học, đơn vị Quân đội để nói chuyện với thế hệ trẻ. Ông kể về chiến tranh bằng giọng điềm đạm, chân thành. Ông không nói nhiều về sự hy sinh của bản thân mà thường nhắc đến đồng đội đã ngã xuống. Ông từng nói rằng mình còn sống là nhờ đồng đội. Có lẽ chính sự khiêm nhường ấy khiến ông càng trở nên lớn lao. Ở ông không có khoảng cách giữa người Anh hùng và người bình thường. Ông giản dị trong cuộc sống, chân thành trong ứng xử và luôn giữ sự lạc quan đáng khâm phục. Người ta bắt gặp ở ông nụ cười hiền hậu, ánh mắt ấm áp và phong thái bình dị của một người lính già từng xông pha nơi chiến tuyến. Nhưng đằng sau vẻ bình dị ấy là cả một chiều cao nhân cách.

Thế hệ hôm nay lớn lên trong hòa bình có thể khó hình dung hết giá trị của sự hy sinh. Chiến tranh đã lùi xa, đất nước đang bước vào kỷ nguyên phát triển mới với những khát vọng lớn lao. Song, chính trong bối cảnh ấy, hình tượng Anh hùng La Văn Cầu càng trở nên có ý nghĩa. Ông nhắc chúng ta rằng không có thành tựu nào tự nhiên mà có. Không có độc lập, tự do nào miễn phí. Không có hòa bình nào không phải trả giá.

Người thanh niên La Văn Cầu năm 19 tuổi đã sẵn sàng hiến dâng một phần thân thể cho Tổ quốc. Còn thế hệ hôm nay, trong điều kiện hòa bình, càng cần học ở ông tinh thần trách nhiệm, ý chí vượt qua mọi khó khăn và khát vọng cống hiến cho đất nước, phụng sự Tổ quốc, phục vụ nhân dân, trách nhiệm với cộng đồng. Đất nước hiện nay không cần những cuộc xung phong bằng bộc phá. Nhưng, đất nước cần những cuộc xung phong trên mặt trận khoa học-công nghệ, giáo dục, kinh tế, quốc phòng và bảo vệ chủ quyền nơi biên cương núi cao rừng thẳm, nơi biển đảo thiêng liêng. Tinh thần La Văn Cầu vì thế không thuộc về quá khứ. Tinh thần ấy thuộc về tương lai.

Có lẽ, hình ảnh gây xúc động nhất trong những năm cuối đời, khi đất nước kỷ niệm 80 năm Cách mạng Tháng Tám và Quốc khánh 2-9, dưới trời thu Hà Nội, năm 2025, khi người Anh hùng tóc bạc, thân hình gầy đi theo năm tháng, vẫn đứng nghiêm trước Quốc kỳ, bàn tay trái chậm rãi đưa lên chào. Đó là nghi thức chào của một người lính. Đó cũng là cái chào của một thế hệ. Cánh tay phải đã để lại chiến trường từ gần 80 năm trước, nhưng lòng trung thành với Tổ quốc ngày càng dày thêm. Ngọn lửa yêu nước trong trái tim chiến sĩ già vẫn vẹn nguyên như ngày nào.

Ông ra đi, nhưng những con người như Anh hùng La Văn Cầu không bao giờ mất. Ông còn trong những con đường mang tên mình; trong những mái trường mang tên mình; trong những trang sách lịch sử; trong ký ức đồng đội, trong lòng nhân dân. Và hơn hết, ông còn trong mỗi lần lá cờ đỏ sao vàng tung bay trên bầu trời Tổ quốc. Mỗi sáng thứ hai, khi học sinh đứng dưới sân trường hát Quốc ca, mỗi lần người chiến sĩ trẻ thực hiện nghi thức chào cờ, mỗi dịp đất nước kỷ niệm những ngày lịch sử trọng đại, ở đâu đó, hình ảnh “một quân nhân chào cờ bằng tay trái” vẫn hiện lên lặng lẽ mà thiêng liêng. Đó là cánh tay của sự hy sinh; cánh tay của lòng yêu nước; cánh tay đã nâng đỡ ký ức của cả một dân tộc.

Vĩnh biệt Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân La Văn Cầu. Người lính năm xưa đã hoàn thành cuộc hành quân trọn cuộc đời mình. Nhưng hành động chào bằng tay trái của ông sẽ còn ở lại trong trái tim đất nước.