Quân khu 4 nỗ lực xác định danh tính, tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ

Đẩy mạnh nhiệm vụ tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ 

Quân khu 4 là địa bàn có vị trí chiến lược đặc biệt quan trọng trong kháng chiến giải phóng dân tộc, chịu sự tàn phá khốc liệt, để lại hậu quả hết sức nặng nề. Theo số liệu kết luận địa bàn đợt 1, tổng số liệt sĩ an táng ban đầu trên địa bàn Quân khu 4 gần 139.000 liệt sĩ, trong đó đã tìm kiếm được hơn 64.600 liệt sĩ, chưa tìm kiếm quy tập và chưa rõ thông tin quy tập 4.300 liệt sĩ. Riêng địa bàn tỉnh Quảng Trị có số lượng an táng ban đầu là 102.384 liệt sĩ, đã tìm kiếm quy tập được 46.974 liệt sĩ.

BCĐ 515 Quân khu 4 đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo thực hiện nghiêm túc, chặt chẽ việc phổ biến, quán triệt nâng cao nhận thức, trách nhiệm cho cấp ủy, chỉ huy các cấp và các lực lượng làm nhiệm vụ tìm kiếm quy tập; xác định các chủ trương, biện pháp lãnh đạo toàn diện, có trọng tâm, trọng điểm. Đồng thời, tập trung lãnh đạo, chỉ đạo các đơn vị thực hiện tốt công tác phối hợp giữa Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố với Sở Nội vụ, Hội Cựu chiến binh, Ban Tuyên giáo và Dân vận... phát huy tốt vai trò, trách nhiệm trong triển khai thực hiện đạt hiệu quả.

Lãnh đạo Quân khu 4 viếng liệt sĩ được tìm kiếm, quy tập tại Lào. Ảnh: CẢNH VINH

Quân khu đã kịp thời ban hành các văn bản lãnh đạo, chỉ đạo, xây dựng quy chế, quy định, quyết định giao nhiệm vụ và hướng dẫn triển khai thực hiện chặt chẽ. Trên cơ sở thông tin kết luận địa bàn, chỉ đạo các tỉnh, thành phố xây dựng kế hoạch tổ chức tìm kiếm quy tập theo hướng trọng tâm là địa bàn trong nước, trọng điểm là địa bàn tỉnh Quảng Trị và thành phố Huế. Quá trình triển khai thực hiện bảo đảm chặt chẽ, sát với tình hình địa bàn, thực hiện đồng bộ các khâu, các bước, coi trọng công tác kiểm tra xác minh đối chứng thông tin, nhất là thông tin kết luận địa bàn.

Với đặc điểm địa bàn rộng, địa hình phức tạp, số lượng thông tin liệt sĩ an táng ban đầu trên địa bàn nhiều, Quân khu 4 đã tổ chức lực lượng quy tập gồm 6 đội thực hiện nhiệm vụ ở ngoài nước và 5 đội quy tập thực hiện nhiệm vụ ở địa bàn trong nước với quân số gần 300 đồng chí.

Tuy nhiên công tác tìm kiếm, quy tập HCLS trong nước còn có những khó khăn nhất định đó là: Trên địa bàn Quân khu 4 số lượng HCLS chưa được tìm kiếm quy tập còn nhiều. Nguồn cung cấp thông tin về liệt sĩ, mộ liệt sĩ ngày càng ít, độ chính xác không cao. Nhân chứng trực tiếp đã già yếu, trí nhớ giảm. Nơi an táng ban đầu phân tán trên nhiều địa bàn khác nhau, sự tác động của quá trình phát triển kinh tế-xã hội, đô thị hóa, địa hình thay đổi. Một số trang bị, phương tiện chưa đồng bộ, thời gian sử dụng lâu đã xuống cấp nên hiệu quả trong thực hiện nhiệm vụ còn hạn chế. Công tác phối hợp rà soát và trao đổi thông tin giữa các địa phương và giữa các cơ quan, đơn vị trong toàn quân chưa được nhiều, chưa đồng bộ, kịp thời.

Nỗ lực triển khai công tác lấy mẫu hài cốt liệt sĩ thiếu thông tin

Trong công tác lấy mẫu HCLS đối với mộ liệt sĩ thiếu thông tin trong nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, Quân khu 4 xác định đây là chủ trương lớn, quyết liệt của Đảng, Nhà nước, phù hợp với nguyện vọng chính đáng, sự mong mỏi của thân nhân các gia đình liệt sĩ.

Hiện tại, địa bàn Quân khu 4 có số lượng nghĩa trang liệt sĩ và mộ liệt sĩ chưa rõ thông tin nhiều. Qua rà soát hiện nay, trên địa bàn Quân khu có 373 nghĩa trang liệt sĩ (trong đó Thanh Hóa: 32; Nghệ An: 112; Hà Tĩnh: 11; Quảng Trị: 157; thành phố Huế: 61). Có 2 nghĩa trang quốc tế, 3 nghĩa trang quốc gia. Tổng số mộ trong nghĩa trang là 134.234 mộ, trong đó 45.660 mộ đủ thông tin, 36.552 mộ có một phần thông tin, 52.022 mộ không có thông tin.

Thời gian an táng liệt sĩ đã lâu, nhiều HCLS có thể đã bị phân hủy, khai quật lên nhưng không lấy được mẫu phẩm. Mộ giữa các nghĩa trang liệt sĩ xây dựng không thống nhất, có nghĩa trang làm bê tông đúc sẵn khi khai quật lấy mẫu sinh phẩm có thể hoàn trả hiện trạng ban đầu được ngay. Tuy nhiên, có nhiều nghĩa trang liệt sĩ mộ được xây dựng kiên cố, do đó khi khai quật lấy mẫu phải phá dỡ hoàn toàn, nếu làm lại theo kiểu đúc sẵn sẽ không thống nhất với các mộ cũ, nếu xây theo nguyên trạng đến khi hoàn trả mẫu phẩm phải tiếp tục tháo dỡ. Đây là một nội dung cần được tính toán kỹ để vừa bảo đảm tính thống nhất, vừa tránh phá dỡ nhiều lần. Hồ sơ mộ liệt sĩ trong nghĩa trang quy tập giai đoạn 1984 - 2000 thực hiện chưa bài bản, nên cơ bản các mộ HCLS không đầy đủ thông tin.

Đội quy tập hài cốt liệt sĩ Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Nghệ An tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Lào. Ảnh: CẢNH VINH

Thời gian qua, bám sát hướng dẫn của trên, BCĐ 515 Quân khu đã triển khai toàn diện, đồng bộ các giải pháp lãnh đạo, chỉ đạo hướng dẫn Bộ chỉ huy quân sự các tỉnh, thành phố phối hợp với các cơ quan, ban, ngành địa phương (Sở Nội vụ, Ban quản lý các nghĩa trang) bước đầu tiến hành khảo sát, rà soát xác định lại toàn bộ thông tin về các nghĩa trang liệt sĩ trên địa bàn, xác định rõ số lượng mộ liệt sĩ trong từng nghĩa trang, mộ có đầy đủ thông tin, mộ có một phần thông tin và mộ không có thông tin, nguồn gốc, đơn vị quy tập và địa bàn quy tập đưa về nghĩa trang... làm cơ sở xây dựng kế hoạch, tổ chức lực lượng phục vụ lấy mẫu theo đúng quy định hướng dẫn.

Về phương pháp tổ chức lấy mẫu và công tác phối hợp giữa các cơ quan, địa phương với đơn vị Quân đội để tổ chức lấy mẫu, BCĐ 515 Quân khu xác định kế thừa và phát huy những kinh nghiệm trong lấy mẫu và bàn giao HCLS trong hơn 10 năm qua đối với những HCLS mới được quy tập. Nhất là về quy trình, thứ tự các bước trong lấy mẫu, tổ chức lực lượng phân công giao nhiệm vụ các tổ, bộ phận, thủ tục bàn giao bảo đảm chặt chẽ, cụ thể, thống nhất, có sự kiểm tra giám sát hướng dẫn chặt chẽ của cơ quan chuyên môn, làm đến đâu gọn đến đó.

Tiếp tục chỉ đạo các đơn vị khảo sát, đánh giá cụ thể, xác định phương án từng ngôi mộ và từng khu mộ, khi hoàn trả bảo đảm phù hợp với kiểu dáng, kích thước về mộ, thống nhất trong từng nghĩa trang liệt sĩ. Xây dựng kế hoạch tại từng điểm cụ thể, tổ chức thành các tổ, các bộ phận trong đó phải xác định rõ nhiệm vụ, lực lượng tham gia, thời gian, trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị và cá nhân trong lấy mẫu, bảo quản, lưu giữ, vận chuyển và bàn giao theo đúng quy định.

Về tổ chức sử dụng lực lượng, Ban chỉ đạo 515 Quân khu sẽ huy động tối đa các đồng chí đã từng tham gia nhiệm vụ quy tập trước đây làm lực lượng nòng cốt thực hiện nhiệm vụ khai quật và lấy mẫu HCLS. Các lực lượng tháo dỡ và hoàn trả mặt bằng sẽ lựa chọn các đồng chí có chuyên môn tay nghề thợ xây dựng ở các đơn vị. Chỉ đạo Bộ chỉ huy quân sự tham mưu cho BCĐ 515 các tỉnh, thành phố lãnh đạo, chỉ đạo các cơ quan chức năng triển khai, giao nhiệm vụ; phối hợp, tăng cường lực lượng có trình độ chuyên môn hợp lý để tham gia các tổ công tác theo kế hoạch đề ra; bảo đảm phù hợp với đặc điểm trên địa bàn các xã, phường nơi có nghĩa trang liệt sĩ. Chỉ đạo các đơn vị có cơ chế, chính sách đặc thù chặt chẽ, đúng quy định đối với các lực lượng tham gia.

Đề xuất nâng cao hiệu quả thực hiện nhiệm vụ

Hiện nay, các phương tiện, trang bị chuyên dụng cấp cho các Đội quy tập và cơ quan chuyên môn sử dụng lâu với cường độ lớn đã xuống cấp. Do đó đề nghị BCĐ Quốc gia 515 bảo đảm phương tiện, trang bị cho các đơn vị thực hiện nhiệm vụ.

Để thực hiện kế hoạch lấy mẫu HCLS phục vụ giám định ADN bảo đảm hiệu quả, Quân khu 4 đề nghị Bộ Nội vụ chỉ đạo Sở Nội vụ các tỉnh, thành phố khi đơn vị Quân đội lấy mẫu đến đâu thì tiếp nhận đến đó để bảo quản và bàn giao cho đơn vị giám định theo đúng quy trình bảo quản, lưu trữ. Sau khi lấy mẫu, đề nghị đơn vị xét nghiệm nên thực hiện lần lượt theo từng nghĩa trang để khi hoàn trả mẫu được thuận lợi, tránh triển khai nhiều lần ở cùng một nghĩa trang.

Số lượng mẫu sinh phẩm nhiều, trong khi đó tiến độ xét nghiệm ADN của cơ quan chuyên môn có hạn, nên đề nghị BCĐ quốc gia 515 nghiên cứu phương pháp lấy mẫu theo khả năng xét nghiệm của cơ quan chuyên môn (vì nếu lấy mẫu phẩm đồng loạt mà chưa xét nghiệm kịp, để lâu dẫn đến thời gian bảo quản không bảo đảm).

Đề nghị các cơ quan chức năng có hướng dẫn chi tiết, cụ thể quy trình, cách làm, hồ sơ thủ tục, trách nhiệm, quân số đội chuyên trách trong thực hiện từ khi triển khai lấy mẫu đến khi hoàn trả mẫu, tổ chức tập huấn và làm thí điểm để thống nhất trong toàn quốc.