Gần đây, khi lên mạng xã hội, không khó để bắt gặp những cuộc tranh luận bắt đầu từ một vấn đề bình thường nhưng nhanh chóng chuyển thành màn công kích cá nhân. Khi không đồng tình với một quan điểm, thay vì đưa ra lý lẽ và bằng chứng để phản biện, một số người trẻ lại lựa chọn cách chế giễu ngoại hình, soi mói đời tư hoặc sử dụng ngôn từ thiếu chuẩn mực nhằm hạ thấp người đối thoại. Đáng nói, có người xem cách ứng xử ấy là biểu hiện của cá tính mạnh, sự thẳng thắn và tinh thần dám nói, dám làm; thậm chí viện dẫn quyền tự do ngôn luận để biện minh cho những phát ngôn thiếu trách nhiệm.

 Ảnh minh họa: TTXVN

 

Thực chất, đây là sự nhầm lẫn giữa quyền được thể hiện chính kiến với xúc phạm người khác. Người trẻ cần nhận thức rằng, phản biện một quan điểm hoàn toàn khác với công kích người đưa ra quan điểm ấy; thẳng thắn không đồng nghĩa với thô lỗ, còn cá tính không phải là lý do để một người tùy tiện vượt qua những chuẩn mực ứng xử chung. Một cuộc tranh luận chỉ có giá trị khi các bên tập trung làm sáng tỏ vấn đề bằng lý lẽ và sự thật, cùng thái độ văn minh, lịch thiệp, chứ không phải tìm cách hạ thấp đối phương bằng những lời lẽ cay nghiệt.

Đáng lo ngại, tâm lý chạy theo lượt thích, lượt chia sẻ và sự chú ý trên mạng xã hội đang khiến một bộ phận người trẻ lựa chọn những phát ngôn gây sốc, tranh cãi cực đoan để khẳng định sự hiện diện của mình. Khi khả năng gây chú ý được xem là thước đo cá tính, còn chuẩn mực ứng xử bị xem nhẹ, người trẻ dễ quên rằng đằng sau mỗi tài khoản mạng xã hội là một con người có danh dự, lòng tự trọng và cảm xúc cần được tôn trọng.

Tất nhiên, không vì thế mà yêu cầu người trẻ im lặng, né tránh tranh luận hay chỉ bày tỏ những điều thuận chiều. Điều muốn nói ở đây là dù ở ngoài đời hay trên mạng xã hội, mỗi người trẻ cần phải biết thực hiện quyền tự do biểu đạt một cách văn minh, có trách nhiệm. Người trẻ cần mạnh dạn bảo vệ cái đúng, kiên quyết đấu tranh với cái sai, song cũng phải luôn để ý, tôn trọng sự khác biệt, sử dụng lý lẽ và bằng chứng để bảo vệ chính kiến.

Thể hiện bản thân không có nghĩa là hạ thấp người khác; khẳng định chính kiến không có nghĩa được phép sử dụng ngôn từ xúc phạm. Một người có thể tạo sự chú ý bằng những lời lẽ sắc sảo, quyết liệt, nhưng chỉ có thể tạo dựng sự tôn trọng từ người khác bằng tri thức, bản lĩnh và văn hóa.