Trí tuệ nhân tạo mở rộng cơ hội cho người khuyết tật

Công nghệ hỗ trợ

Trước đây, việc tiếp cận thông tin, học tập và tham gia các hoạt động xã hội vẫn là thách thức đối với không ít NTK, từ những khó khăn trong việc tiếp cận tài liệu đến hạn chế trong giao tiếp hay những trở ngại về di chuyển và môi trường làm việc. Hiện nay, sự phát triển nhanh chóng của AI đang từng bước thay đổi thực tế đó, thúc đẩy sự ra đời của nhiều sáng kiến công nghệ hướng tới cộng đồng NKT. Trong đó, có thể kể đến là nền tảng vieclamnkt.top, do nhóm nghiên cứu xử lý ngôn ngữ tự nhiên (NLP) của Trường Đại học Công nghệ Thông tin (Đại học Quốc gia TP Hồ Chí Minh) phối hợp với Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển năng lực NKT (DRD) phát triển.

Công ty Cổ phần Nghị lực sống phối hợp tổ chức lớp học hướng dẫn người khuyết tật sử dụng công nghệ để livestream bán hàng và kinh doanh trực tuyến. Ảnh do đơn vị cung cấp

Nền tảng ứng dụng AI để kết nối NKT với nhà tuyển dụng thông qua các tính năng như lọc hồ sơ thông minh, gợi ý việc làm phù hợp với khả năng và tình trạng sức khỏe của người dùng, chatbot tư vấn hướng nghiệp và nhập liệu bằng giọng nói. Đặc biệt, hệ thống được thiết kế theo tiêu chuẩn tiếp cận WCAG 2.0, hỗ trợ người khiếm thị, khiếm thính và người hạn chế vận động dễ dàng sử dụng.

Bên cạnh đó, dự án Easy-Comm của Ngô Duy Đông (sinh năm 2005), sinh viên Trường Đại học Mở Hà Nội đã ứng dụng công nghệ AI và Deep Learning nhằm chuyển đổi hai chiều giữa ngôn ngữ ký hiệu với văn bản hoặc lời nói. Thông qua hệ thống nhận diện cử chỉ và xử lý dữ liệu thông minh, Easy-Comm có thể giúp chuyển ngôn ngữ ký hiệu thành văn bản hoặc giọng nói, đồng thời chuyển nội dung văn bản, lời nói thành ngôn ngữ ký hiệu để hỗ trợ giao tiếp.

Mở ra những cơ hội việc làm mới

Bà Ngô Thị Huyền Minh, đồng sáng lập, Tổng giám đốc Công ty Cổ phần Nghị lực sống-doanh nghiệp xã hội-chia sẻ: “Trước đây, nhiều NKT gặp hạn chế trong việc tiếp cận thông tin, học tập và tìm kiếm việc làm do những rào cản về thể chất hoặc môi trường làm việc. AI đang góp phần thu hẹp những khoảng cách đó, giúp họ tiếp cận tri thức dễ dàng hơn và có thêm nhiều lựa chọn nghề nghiệp phù hợp với năng lực của mình”.

Tại Nghị lực sống, các chương trình đào tạo kỹ năng số và ứng dụng AI đang được triển khai nhằm giúp NKT làm quen với công nghệ mới. Từ những kiến thức cơ bản, học viên được hướng dẫn cách sử dụng AI để tìm kiếm thông tin, viết nội dung, xây dựng ý tưởng, hỗ trợ thiết kế, quản lý công việc và phát triển hoạt động kinh doanh trực tuyến.

Về câu chuyện của em Vũ Văn Đạt (22 tuổi), một NKT vận động với hai tay co cứng, khả năng nói bị ảnh hưởng khiến việc giao tiếp và sinh hoạt hằng ngày gặp nhiều khó khăn. Trước đây, với tình trạng khuyết tật của mình, cơ hội tìm kiếm một công việc phù hợp đối với Đạt là điều không dễ dàng. Tuy nhiên, sự phát triển của AI đã giúp giảm đáng kể các thao tác kỹ thuật phức tạp, cho phép Đạt tập trung nhiều hơn vào khả năng tư duy và sáng tạo thay vì bị giới hạn bởi những khó khăn về thể chất. Đạt đã có thể sử dụng các công cụ AI để hỗ trợ lên ý tưởng, tạo hình ảnh, dựng nội dung và hoàn thiện sản phẩm, hiện tại em cũng đang có thêm thu nhập hằng tháng từ công việc sản xuất nội dung, video bằng AI.

Không ít NKT hiện nay đã tham gia vào các công việc liên quan đến sáng tạo nội dung, quản trị mạng xã hội, chăm sóc khách hàng trực tuyến, bán hàng trên nền tảng số hoặc làm việc từ xa cho các doanh nghiệp. AI trở thành công cụ hỗ trợ đắc lực giúp họ hoàn thành công việc hiệu quả hơn. Bên cạnh đó, với khả năng cung cấp thông tin nhanh chóng, hỗ trợ giải đáp thắc mắc và cá nhân hóa nội dung học tập, công nghệ này giúp NKT tiếp cận kiến thức theo cách phù hợp với nhu cầu và khả năng của mỗi cá nhân. “AI là công cụ hỗ trợ rất mạnh mẽ, nhưng giá trị thực sự vẫn nằm ở con người. Khi được trang bị kiến thức, kỹ năng và có cơ hội tiếp cận công nghệ, NKT hoàn toàn có thể làm chủ AI để phục vụ học tập, công việc và phát triển bản thân”, bà Ngô Thị Huyền Minh nhấn mạnh.