Tọa đàm "Nhìn lại một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Cao Bằng": Xu hướng khách quan và yêu cầu đặt ra từ thực tiễn

Dự tọa đàm, về phía tỉnh Cao Bằng có các đồng chí: Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng; Hà Nhật Lệ, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng; các đồng chí trong Ban Thường vụ Tỉnh ủy, Thường trực HĐND tỉnh cùng đại diện các sở, ban, ngành, xã, phường trên địa bàn tỉnh Cao Bằng.

Về phía Báo Quân đội nhân dân có Thiếu tướng Đoàn Xuân Bộ, Bí thư Đảng ủy, Tổng biên tập; Đại tá, TS Nguyễn Hồng Hải, Phó tổng biên tập; chỉ huy các phòng, ban thuộc Báo Quân đội nhân dân...

Cùng dự tọa đàm có các chuyên gia, nhà nghiên cứu, nhà quản lý, đại biểu Quốc hội...

Cuộc tọa đàm được tổ chức nhằm đánh giá khách quan, toàn diện kết quả sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp trên địa bàn tỉnh Cao Bằng; đồng thời trao đổi những kinh nghiệm thực tiễn, khó khăn, vướng mắc và đề xuất các giải pháp hoàn thiện mô hình trong thời gian tới. Phó chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Hà Nhật Lệ và Thiếu tướng Đoàn Xuân Bộ đồng chủ trì tọa đàm.

Thiếu tướng Đoàn Xuân Bộ, Bí thư Đảng ủy, Tổng biên tập Báo Quân đội nhân dân và đồng chí Hà Nhật Lệ, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng điều hành tọa đàm. Ảnh: TRỌNG HẢI

Cơ hội nâng cao hiệu quả quản trị tại Cao Bằng

Phát biểu khai mạc, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Lê Hải Hòa đánh giá cao ý nghĩa của cuộc tọa đàm, nhất là trong bối cảnh cả nước đang tích cực chuẩn bị tổng kết một năm vận hành chính quyền 3 cấp vào ngày 1-7 tới. "Đây là dịp để địa phương cùng các chuyên gia, nhà khoa học nhìn nhận khách quan những kết quả đạt được, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những khó khăn, vướng mắc trong thực tiễn vận hành mô hình mới", đồng chí Lê Hải Hòa nói.

Chia sẻ về những vấn đề đặt ra từ cơ sở, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng cho rằng yêu cầu quan trọng nhất của mô hình mới là phải bảo đảm người dân được phục vụ tốt hơn. Tuy nhiên, thực tế cho thấy việc mở rộng không gian quản lý ở cấp xã cũng đặt ra những bài toán mới. Đồng chí Lê Hải Hòa dẫn chứng, trước đây ở cấp xã, cán bộ thường nắm rõ từng địa bàn, từng hộ dân, từng hoàn cảnh cụ thể; khi mở rộng quy mô xã, phường nhưng nguồn lực, nhân lực chưa được bổ sung tương xứng. Một vấn đề khác là bài toán phân cấp, phân quyền phải gắn với khả năng thực thi. Việc giao thêm nhiệm vụ cho cấp cơ sở là xu hướng tất yếu, nhưng cần đi kèm kiểm tra, hướng dẫn, nguồn lực và cơ chế bảo đảm thực hiện. Về tổ chức bộ máy, Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng cho rằng cần thay đổi tư duy trong bố trí cán bộ, theo hướng lựa chọn người phù hợp với vị trí việc làm thay vì giải quyết vấn đề nhân sự sau sắp xếp. Thực tế tại một số địa phương cho thấy có nơi thiếu cán bộ chuyên môn, trong khi nơi khác lại dư thừa nhân lực ở một số lĩnh vực. Bên cạnh đó, nguồn lực tài chính cũng là thách thức lớn. Với một tỉnh miền núi còn nhiều khó khăn, việc duy trì các mô hình quản lý, ban quản lý dự án ở cấp xã cần được tính toán phù hợp. 

Đồng chí Chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận 6 nhóm vấn đề lớn: Tính đồng bộ của hệ thống pháp luật; năng lực thực thi của cấp xã sau phân cấp; sự phù hợp giữa phân cấp, phân quyền với điều kiện thực tiễn và nguồn lực được giao; tác động của mô hình mới đối với quốc phòng, an ninh; hoạt động của các đơn vị sự nghiệp công lập sau sắp xếp; hạ tầng số, chuyển đổi số, công dân số, con người số ở các địa phương khó khăn như Cao Bằng...

Phát biểu đề dẫn, Đại tá, TS Nguyễn Hồng Hải cảm ơn hơn 100 đại biểu đã tới tham dự toạ đàm; đề nghị các đại biểu phát huy tinh thần đặt lợi ích của nhân dân, doanh nghiệp lên trên hết để nói thẳng, nói thật, nói đúng, nói trúng những vấn đề đang đặt ra trong thực tiễn sau một năm vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp. 

Tiếng nói từ chuyên gia và cơ sở

Phát biểu điều hành tọa đàm, Thiếu tướng Đoàn Xuân Bộ cho biết, Ban tổ chức đã nhận được 20 tham luận từ các chuyên gia, nhà nghiên cứu, cán bộ quản lý, đại biểu Quốc hội. Trong đó, TS Nguyễn Sĩ Dũng (nguyên Phó chủ nhiệm Văn phòng Quốc hội) và TS Nguyễn Thị Việt Nga (Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Hải Phòng, Ủy viên Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội) gửi đến tọa đàm hai bài tham luận rất tâm huyết. Tham luận của TS Nguyễn Sĩ Dũng có nhan đề "Sự cần thiết phải tổ chức lại chính quyền địa phương hai cấp và ý nghĩa đối với sự phát triển đất nước trong giai đoạn hiện nay". Tham luận của TS Nguyễn Thị Việt Nga có nội dung "Tổ chức bộ máy và nhân sự chính quyền địa phương hai cấp sau một năm vận hành từ thực tiễn Cao Bằng và yêu cầu đặt ra với địa bàn miền núi, biên giới".

Trình bày tham luận "Sự cần thiết phải chuyển đổi thành mô hình chính quyền địa phương hai cấp: Kết quả bước đầu và những vấn đề đặt ra cần hoàn thiện", GS, TS Hoàng Văn Cường (Phó chủ tịch Hội đồng Giáo sư Nhà nước, Phó chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Việt Nam, Chủ tịch Hội Khoa học kinh tế Hà Nội), nhấn mạnh: Mô hình chính quyền địa phương hai cấp giúp giảm khâu trung gian, tiết kiệm chi phí và quy rõ trách nhiệm. Tuy nhiên, thách thức lớn là bộ máy chuyên nghiệp cấp xã hiện dường như chưa đủ người, chưa đủ năng lực.

Các đại biểu dự tọa đàm.

TS Nguyễn Văn Đáng (Viện Lãnh đạo học và Hành chính công, Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh) trình bày tham luận "Hệ thống chính quyền địa phương hai cấp: Định hình nền tảng tư duy và thể chế quản trị hiện đại". Tham luận nêu bật 5 vấn đề chính cần giải quyết là sự chưa phù hợp về cơ cấu bộ máy và nhân sự; quá tải công việc; phân cấp, phân quyền nhưng nguồn lực chưa tương xứng với nhiệm vụ; chất lượng cán bộ chưa đồng đều; thiếu đồng bộ về trang thiết bị, công nghệ... 

Tham luận "Cơ chế lãnh đạo của đảng ủy, vai trò của bí thư đảng ủy xã trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp tại tỉnh Cao Bằng" của đồng chí Nông Long Giang, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch HĐND xã Minh Khai (tỉnh Cao Bằng) nêu bật kết quả qua một năm thực hiện mô hình chính quyền mới. Theo đó, hệ thống chính trị của xã nhanh chóng ổn định, bảo đảm hoạt động thông suốt; tỷ lệ giải quyết thủ tục hành chính đúng hạn đạt 97,8%; vai trò của người đứng đầu trong mô hình mới là cực kỳ quan trọng, đòi hỏi tư duy chiến lược và khả năng dự báo cao hơn trước.

Đồng chí Nguyễn Đức Hà, nguyên Vụ trưởng Vụ Cơ sở đảng, Ban Tổ chức Trung ương, trình bày tham luận "Một số vấn đề chính quyền cấp xã trong tổ chức và hoạt động theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp hiện nay". Theo đồng chí Nguyễn Đức Hà, thay đổi lớn nhất sau khi thực hiện mô hình mới là cấp xã có quy mô lớn hơn, quản lý đa ngành hơn; số lượng cán bộ cơ sở tập trung phần lớn ở cấp xã, với áp lực công việc rất lớn. Đồng chí Nguyễn Đức Hà kiến nghị cần nhìn nhận tổng thể, hoàn thiện thể chế, có chính sách đãi ngộ đặc biệt về tiền lương cho cán bộ cấp xã, cán bộ cấp xã phải chuyển mạnh tư duy từ xử lý sự vụ, hành chính quản lý sang hành chính phục vụ và quản trị địa bàn toàn diện.

Trong tham luận "Công tác quán triệt, lãnh đạo, chỉ đạo, triển khai việc tổ chức, vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp ở Cao Bằng" của Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Cao Bằng Lý Thị Huệ trình bày, cán bộ, công chức cấp xã tại Cao bằng đã yên tâm với mô hình mới, xác định tiếp tục thực hiện thật tốt nhiệm vụ.

 Các ý kiến, tham luận của đại biểu tại tọa đàm được Báo QĐND trích đăng trên số báo ra hôm nay.

Nâng cao hiệu quả vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Sau khi lắng nghe ý kiến của các chuyên gia, đại biểu tại tọa đàm, Phó chủ tịch UBND tỉnh Cao Bằng Hà Nhật Lệ kiến nghị có lộ trình, chương trình bồi dưỡng cán bộ cơ sở một cách có hệ thống và bài bản; sửa đổi tiêu chí phân bổ nguồn lực từ Trung ương xuống các địa phương, đặc biệt là tiêu chí phân bổ nguồn lực theo dân số; đầu tư cơ sở hạ tầng phục để đội ngũ cán bộ, công chức làm việc thuận tiện hơn.

Phát biểu bế mạc tọa đàm, Thiếu tướng Đoàn Xuân Bộ khẳng định: Các tham luận và ý kiến trao đổi tại tọa đàm đã góp phần làm rõ cơ sở lý luận, thực tiễn cũng như những yêu cầu đặt ra trong quá trình tổ chức, vận hành chính quyền địa phương hai cấp, trong đó tập trung phân tích những kết quả đạt được, những khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp hoàn thiện mô hình trong thời gian tới. Các đại biểu thống nhất cho rằng việc chuyển từ mô hình chính quyền địa phương 3 cấp sang hai cấp là yêu cầu khách quan, phù hợp với xu thế đổi mới tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị; là bước cải cách thể chế quan trọng nhằm xây dựng nền quản trị hiện đại, tinh gọn, hiệu năng, hiệu lực, hiệu quả.

Các đại biểu đánh giá, sau một năm triển khai, mô hình chính quyền địa phương hai cấp đã vận hành tương đối đồng bộ, ổn định và thông suốt. Nhiều quy trình, thủ tục được tinh giản, tạo điều kiện để công tác chỉ đạo, điều hành giữa cấp tỉnh và cấp xã trực tiếp, nhanh chóng hơn; giảm chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ và thẩm quyền giữa các cơ quan, đơn vị; đồng thời nâng cao khả năng giải quyết công việc ngay tại cơ sở, phục vụ người dân và doanh nghiệp tốt hơn.

Đối với tỉnh Cao Bằng, các tham luận đã phản ánh toàn diện quá trình lãnh đạo, chỉ đạo và tổ chức thực hiện mô hình mới. Với sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, bộ máy chính quyền các cấp cơ bản vận hành ổn định, bảo đảm tính liên tục trong quản lý, điều hành. Công tác đào tạo, bồi dưỡng, sắp xếp đội ngũ cán bộ, công chức được triển khai kịp thời; hạ tầng số và cơ sở vật chất từng bước được đầu tư, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Đặc biệt, công tác giải quyết thủ tục hành chính là điểm sáng trong quá trình vận hành mô hình mới. 

Bên cạnh những kết quả tích cực, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra một số khó khăn, hạn chế như địa bàn rộng, dân cư phân tán; khối lượng công việc ở cấp xã tăng mạnh trong khi biên chế còn mỏng, chất lượng nguồn nhân lực chưa đồng đều. Hạ tầng công nghệ thông tin ở một số địa phương vùng sâu, vùng xa chưa đáp ứng yêu cầu; tình trạng thiếu sóng viễn thông, chưa có điện lưới ở một số khu vực vẫn ảnh hưởng đến quá trình chuyển đổi số và cung cấp dịch vụ công. Việc kết nối, chia sẻ dữ liệu giữa các hệ thống của Trung ương và địa phương đôi lúc còn chưa đồng bộ.

Từ thực tiễn triển khai, các tham luận đã đề xuất nhiều giải pháp thiết thực nhằm tháo gỡ khó khăn, hoàn thiện cơ chế phân cấp, phân quyền, tăng cường nguồn lực cho cơ sở, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ và đẩy mạnh đầu tư hạ tầng số, góp phần nâng cao hiệu quả hoạt động của mô hình chính quyền địa phương hai cấp trong thời gian tới.

Thay mặt Ban tổ chức, Thiếu tướng Đoàn Xuân Bộ bày tỏ tin tưởng, những kết quả của tọa đàm sẽ tiếp tục lan tỏa tinh thần đổi mới, củng cố niềm tin và sự đồng thuận của cán bộ, đảng viên và nhân dân; đồng thời góp phần nhân rộng những mô hình hay, cách làm hiệu quả, kịp thời tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc để mô hình chính quyền địa phương hai cấp vận hành ngày càng hiệu quả, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.