Thôn Phja Bay được bao bọc giữa bạt ngàn núi non hùng vĩ. Cuộc sống tuy bình yên nhưng cái đói, cái nghèo đeo đẳng bao năm. Ông Dương Văn Páo, người có gần 20 năm làm trưởng thôn Phja Bay đón chúng tôi bằng cái bắt tay thật chặt và thật thà chia sẻ: “Phja Bay là thôn đặc biệt khó khăn của xã. Toàn thôn có 42 hộ với 100% là người dân tộc Mông thì trong đó có 7 hộ cận nghèo và 34 hộ nghèo, duy nhất 1 hộ thoát nghèo. Đói, nghèo đeo bám người Mông nơi đây một phần là do những tập quán canh tác lạc hậu, nhưng nguyên nhân lớn là do bà con trình độ văn hóa thấp, rất nhiều người không biết chữ nên việc tiếp cận kiến thức xã hội gặp muôn vàn khó khăn”.

Lớp học xóa mù chữ cho người Mông tại thôn Phja Bay, xã Cao Minh, tỉnh Thái Nguyên.

Chính vì vậy, việc mở các lớp xóa mù chữ cho bà con người Mông là một trong những chủ trương trọng tâm của cấp ủy, chính quyền địa phương. Nhận thức được việc học con chữ sẽ giúp xóa cái đói, cái nghèo nên người Mông nơi đây ai cũng khát khao biết đọc, biết viết. Đối với họ, được đi học biết cái chữ là niềm mong mỏi bấy lâu. Bà Lò Thị Mỵ, năm nay đã 60 tuổi, vui mừng cho biết: “Ngày xưa mình nghèo, không có điều kiện đi học, giờ được Nhà nước quan tâm mở lớp xóa mù chữ thì mình cũng cố gắng để học cho mình và cho con cái noi theo. Biết chữ thì làm ăn mới khấm khá được”.

Lớp học xóa mù chữ ở thôn Phja Bay có tổng cộng 26 học viên, người già nhất đã 60 tuổi, người trẻ nhất cũng đã ngoài 30. Khai giảng từ cuối tháng 2-2025, đến nay, các học viên đã viết được nét chữ đầu tiên. Cô giáo Hoàng Thị Hoa cho biết: “Trong tuần học từ thứ hai đến thứ sáu, mỗi ngày, lớp học từ 12 giờ đến 14 giờ để thời gian còn lại bà con phải đi nương, rẫy lo cuộc sống. Nhờ sự bền bỉ, đến nay, 100% học viên đều nắm được kiến thức cơ bản về đọc, viết, tính toán đơn giản và có thể áp dụng vào đời sống”. Cũng theo cô Hoa, điều khó khăn nhất là hầu hết học viên đều không thông thạo tiếng Kinh nên ảnh hưởng đến việc phát âm và giảng bài.

Nhà họp thôn Phja Bay từ lâu có thêm công năng trở thành lớp học xóa mù chữ. Bàn ghế, sách vở... đều được Nhà nước chu cấp, cùng với sự tận tâm của người dạy đã thôi thúc các học viên đến lớp. Trong lớp có nhiều học viên là vợ chồng như: Giàng Văn Sùng-Giàng Thị Pải; Trương Văn Dinh-Giàng Thị Sông; Sùng Văn Lềnh-Giàng Thị Sía; Vừ A Tu-Sùng Thị Hầu; Giàng Văn Dinh-Trương Thị Tin... Hằng ngày, nhiều học viên phải đi bộ đến lớp, người xa nhất đi hơn 3 cây số, khó khăn là vậy nhưng các buổi học luôn luôn đủ sĩ số. Ông Sùng Văn Lềnh hoan hỷ khoe với chúng tôi là vừa được con mua cho chiếc điện thoại mới và ông cũng đã biết gọi điện, nhắn tin cho con. Vượt qua mặc cảm để đến lớp cũng là câu chuyện chung của nhiều học viên vì hầu hết họ đã lớn tuổi, đôi tay đã quá quen với việc cầm cuốc, cầm cày. Bà Sùng Thị Hầu xúc động nói: “Nhờ sự vận động của trưởng thôn và cô giáo nên tôi tham gia lớp xóa mù chữ. Gia đình tôi nghèo, có chút mặc cảm, tôi không nghĩ có ngày học được con chữ”. Bà Sùng Thị Hầu khoe giờ đây bà đã đọc được và hiểu những thông tin thông báo trên tấm bảng của thôn để gia đình làm theo.

 Học viên Lò Thị Mỵ (60 tuổi) của lớp xóa mù chữ.

Đồng chí Hứa Ngọc Sĩ, Bí thư Đảng ủy xã Cao Minh cho biết: “Đến nay, trên địa bàn xã đã mở được nhiều lớp xóa mù chữ cho bà con. Việc lớp học được mở ngay tại các thôn, bản, gắn chương trình học với đời sống thực tiễn của bà con đã mang lại hiệu quả rõ rệt: Người dân biết đọc, biết viết, nói thông thạo tiếng phổ thông, tự làm được các thủ tục hành chính, tiếp cận kiến thức đưa vào sản xuất; đặc biệt thuận lợi cho việc tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước đến với bà con, góp phần không nhỏ làm thất bại những âm mưu chống phá của các thế lực thù địch ở địa bàn vùng sâu, vùng xa”.

Chứng kiến một lớp học xóa mù chữ của bà con người Mông nơi đây mới thấy hết được khao khát của người dân tộc thiểu số đến với tri thức. Trong ánh mắt mỗi người tham gia lớp học đều ánh lên niềm vui, tự hào khi cầm được bút và hơn hết là khát vọng về một cuộc sống tốt đẹp hơn không còn quá xa vời, bởi tương lai đó có thể bắt đầu từ chính những lớp học xóa mù chữ này.