Trước giờ biểu diễn, khu vực sảnh chờ trở nên nhộn nhịp khi nhiều khán giả tranh thủ tìm hiểu những câu chuyện lịch sử, di tích và danh nhân. Người xem thích thú chụp ảnh tại khung chụp ảnh hóa thân nhân vật, hào hứng tham gia trò chơi ghép các khối vuông thành hình ảnh Tháp Rùa và để lại thông điệp cá nhân tại khu vực lưu niệm. Qua đó, việc tìm hiểu lịch sử thành trải nghiệm tương tác gần gũi. Những trải nghiệm này khơi gợi sự tò mò, tạo không khí háo hức trước khi khán giả bước vào khán phòng, đón xem vở kịch “Huyền tích Hồ Gươm”.

Đến giờ diễn, ánh đèn trong khán phòng tắt dần, sự chú ý của khán giả hướng về sân khấu. Những nhân vật lịch sử xuất hiện, mở ra mạch kể về cuộc đấu tranh giành và bảo vệ nền độc lập. Vở kịch “Huyền tích Hồ Gươm” do Nghệ sĩ nhân dân (NSND), Giám đốc Nhà hát Kịch Hà Nội Nguyễn Trung Hiếu viết kịch bản, nghệ sĩ Việt Dũng làm đạo diễn, tập trung khắc họa hình ảnh người anh hùng dân tộc Lê Lợi và Nguyễn Trãi trong cuộc khởi nghĩa Lam Sơn. Bên cạnh cuộc kháng chiến chống quân Minh, tác phẩm tái hiện sự tích vua Lê Lợi hoàn trả gươm báu cho Rùa thần.

Phân cảnh trong vở kịch “Huyền tích Hồ Gươm”

Để đưa những lớp nội dung ấy lên sân khấu, ê-kíp kết hợp diễn xuất của nghệ sĩ với công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI). Đây cũng là điểm mới đáng chú ý của vở kịch. Theo NSND Nguyễn Trung Hiếu chia sẻ, đây là lần đầu Nhà hát Kịch Hà Nội thử nghiệm kết hợp nghệ thuật sân khấu với công nghệ AI nhằm tìm kiếm phương thức mới để kể chuyện lịch sử, đồng thời tăng khả năng tiếp cận khán giả trẻ. Công nghệ được ứng dụng trong những phân đoạn giao chiến có voi, ngựa và các bối cảnh chiến trường quy mô lớn. Đây đều là những chi tiết khó tái hiện đầy đủ trong điều kiện không gian sân khấu có giới hạn.

Trên sân khấu truyền thống, việc tái hiện một chiến trường rộng lớn thường gặp giới hạn về diện tích, đạo cụ và số lượng diễn viên. Nếu dựng toàn bộ cảnh vật bằng các cấu trúc vật lý, ê-kíp sẽ phải tính toán kỹ không gian di chuyển và khả năng chuyển cảnh. Công nghệ AI tạo thêm phương án xử lý hình ảnh, giúp mở rộng bối cảnh vượt ra ngoài những gì có thể bố trí trực tiếp trên sân khấu.

Công nghệ AI được ứng dụng trong vở kịch. 

Hình ảnh trên màn hình mở rộng chiều sâu và quy mô của bối cảnh, còn diễn viên trực tiếp duy trì mạch hành động và cảm xúc. Khán giả có thể hình dung rõ hơn không gian chiến trận mà không cần đưa toàn bộ cảnh vật, phương tiện hay số lượng nhân vật lên sân khấu bằng cách dàn dựng thông thường.

Bạn Lê Anh Thư (sinh năm 2007, ở phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) chia sẻ: “Tôi cảm thấy việc kết hợp diễn xuất của diễn viên và hình ảnh công nghệ giúp những câu chuyện lịch sử trở nên trực quan, hấp dẫn và dễ tiếp nhận”.

Khán giả nhí chụp ảnh lưu niệm tại buổi diễn.

Dù vậy, việc đưa AI vào sân khấu kịch cũng đặt ra yêu cầu về sự cân bằng. Hình ảnh cần được sử dụng đúng lúc, đúng nội dung để không làm phân tán sự chú ý khỏi nhân vật. Với kịch nói, cảm xúc vẫn được truyền tải chủ yếu qua ánh mắt, giọng nói, cử chỉ và sự tương tác giữa các nghệ sĩ. NSND Nguyễn Trung Hiếu bày tỏ: “Nghệ thuật cần có cảm xúc. AI chỉ là công cụ hỗ trợ, không thể thay thế vai trò của người nghệ sĩ”.

Quan điểm này cho thấy hướng thử nghiệm của nhà hát không đơn thuần là đưa công nghệ mới vào biểu diễn, mà là tìm cách sử dụng công nghệ để giải quyết những giới hạn trong dàn dựng nhưng vẫn giữ vai trò trung tâm của người diễn viên kịch. Qua đó, vở kịch “Huyền tích Hồ Gươm” cho thấy nỗ lực kết nối các giá trị văn hóa, nghệ thuật với phương thức sáng tạo đương đại và công nghệ hiện đại. Khi được sử dụng có chủ đích, công nghệ có thể giúp những câu chuyện lịch sử trở nên dễ hình dung hơn với khán giả trẻ, đồng thời mở thêm hướng phát triển cho sân khấu trong quá trình tiếp cận công chúng.