TP Hồ Chí Minh - Thành phố nghĩa tình

Nhiều năm nay, chủ trương xây dựng TP Hồ Chí Minh “văn minh, hiện đại, nghĩa tình” được Thành phố quan tâm thực hiện, tạo sự phát triển toàn diện, bền vững, thiết thực nâng cao đời sống nhân dân. Trong đó, phẩm chất nghĩa tình trở thành một đặc trưng của Thành phố, mang đậm giá trị truyền thống của vùng đất Sài Gòn - Gia Định.

Chăm lo sức khỏe cho người dân TP Hồ Chí Minh.

Ngược dòng lịch sử, phẩm chất nghĩa tình của người Sài Gòn - Gia Định - TP Hồ Chí Minh được kế thừa từ tinh thần yêu nước, thương người vốn là phẩm chất truyền thống tốt đẹp của dân tộc đã kết tinh qua nhiều thế hệ. Theo đồng chí Thân Thị Thư, nguyên Trưởng ban Tuyên giáo Thành ủy TP Hồ Chí Minh (nay là Ban Tuyên giáo và Dân vận Thành ủy TP Hồ Chí Minh): Phẩm chất nghĩa tình lưu chảy trong máu và hơi thở của những lưu dân theo dòng mở cõi, tiếp tục hòa kết, sinh sôi, làm nên phẩm chất của con người Nam Bộ chân chất, nhân hậu, vị tha, trọng nghĩa tình nhưng cũng rất mạnh mẽ, phóng khoáng và hào sảng.

Phường Linh Xuân (TP Hồ Chí Minh) tặng quà người dân.

Người Sài Gòn - Gia Định thấm nhuần và thể hiện sinh động phẩm chất nghĩa tình đặc trưng ấy của người Nam Bộ, khắc họa sâu sắc hơn trong cách mạng, từ khi có Đảng, đi theo Đảng và Bác Hồ.

Nghĩa tình đã trở thành đặc trưng trong văn hóa ứng xử, trong tư duy hành động của người dân TP Hồ Chí Minh và cũng là một động lực quan trọng tạo nên sự đoàn kết, đồng lòng, nhất là trong những lúc khó khăn.

Theo tư liệu lịch sử, những năm đầu hòa bình, thống nhất, vùng “Đất thép” Củ Chi vô cùng nghèo khó bởi hậu quả nặng nề của chiến tranh. Toàn huyện lúc bấy giờ có hơn 40% dân số thuộc diện nghèo đói; trong đó có hàng vạn thương binh, gia đình chính sách phải oằn mình vất vả mưu sinh.

Bàn giao công trình sửa chữa nhà tặng hộ gia đình khó khăn tại TP Hồ Chí Minh.

Chính trong gian khó ấy, tình người vụt sáng lên, các phong trào thiện nguyện đã ra đời, thiết thực giúp đỡ hộ nghèo, gia đình chính sách vượt qua khó khăn ổn định cuộc sống. Theo hồi ký của Đại tướng Mai Chí Thọ, nguyên Ủy viên Bộ Chính trị, nguyên Bộ trưởng Bộ Nội vụ (nay là Bộ Công an), nguyên Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, giai đoạn 1979-1985, vừa bước ra khỏi cuộc chiến tranh nên TP Hồ Chí Minh gặp muôn vàn khó khăn, thiếu thốn, nhất là ở vùng ngoại thành như: Củ Chi, Hóc Môn, Cần Giờ… Các gia đình chính sách, thương binh, bệnh binh lại càng cơ cực cả về kinh tế, điều kiện sinh hoạt và nơi ở.

Vấn đề đặt ra là làm thế nào để người dân bớt khổ, gia đình chính sách no cơm, ấm áo, có nơi ở tử tế. Lãnh đạo Thành phố trăn trở, bàn bạc và thống nhất chủ trương phải huy động nguồn lực để hỗ trợ người nghèo. Cụ thể hóa chủ trương, tháng 2-1982, Huyện ủy, UBND huyện Củ Chi đã kiến nghị Thành ủy, UBND Thành phố cho phép vận động các doanh nghiệp, nhà hảo tâm chung tay chăm lo đối tượng chính sách, người có công. Xét thấy đây là cách làm mới mang tính khả thi cao, lãnh đạo Thành phố đã chấp thuận, chỉ đạo triển khai thực hiện.

Cán bộ, nhà hảo tâm đặc khu Côn Đảo ủng hộ thực hiện mô hình "Bữa cơm nghĩa tình quân dân".

Với trách nhiệm, tình cảm và tâm huyết, đội ngũ cán bộ lãnh đạo huyện Củ Chi đã ra sức vận động, kêu gọi các doanh nghiệp, nhà hảo tâm chung tay giúp đỡ hộ nghèo, người có công. Chỉ sau một thời gian ngắn, 150 căn nhà tình nghĩa đầu tiên đã được hoàn thành, trao tặng các thương binh, bệnh binh và gia đình chính sách.

Cuối thập niên 90 của thế kỷ trước, TP Hồ Chí Minh còn hàng vạn hộ nghèo, thiếu đói, chưa có chỗ ở ổn định. Phong trào xây nhà tình thương được triển khai với căn nhà đầu tiên được trao tặng gia đình bà Lê Thị Ú, xã Phước Hiệp, huyện Củ Chi (nay là xã Tân An Hội, TP Hồ Chí Minh) vào năm 1998, rồi tiếp tục được nhân rộng ra cả nước.

Đồng chí Võ Viết Thanh, nguyên Ủy viên Trung ương Đảng, nguyên Chủ tịch UBND TP Hồ Chí Minh, giai đoạn 1997-2001, cho biết: Thời điểm này thành phố đã chuyển mình mạnh mẽ nhưng vẫn còn không ít khó khăn. Lãnh đạo Thành phố chủ trương xã hội hóa công tác chăm sóc thương binh, gia đình chính sách, hộ nghèo nên huy động được rất lớn sức người, sức của. Chỉ 3 năm sau, hơn 6.500 căn nhà tình thương đã ra đời, trao tặng các đối tượng người có công. Đời sống của nhân dân ngày một khấm khá rõ rệt.

Tuổi trẻ TP Hồ Chí Minh ra quân chiến dịch tình nguyện năm 2026.

Khởi phát từ những căn nhà tình nghĩa, nhà tình thương, đến nay phong trào thiện nguyện ở TP Hồ Chí Minh đã xuất hiện nhiều mô hình, cách làm hiệu quả khác, như: Chiến dịch Xuân tình nguyện, Tiếp sức mùa thi, Tiếp sức đến trường, Tiếp sức người lao động, Thắp sáng ước mơ tuổi trẻ, Hoa phượng đỏ, Mùa hè xanh, Đồng hành cùng thanh niên lập nghiệp… Trong số đó, nhiều mô hình đã lan tỏa ra cả nước.

Trong đời thường, tại TP Hồ Chí Minh cũng có những mô hình thiện nguyện, như: Nồi cháo nghĩa tình, Bình nước miễn phí, Bữa cơm từ thiện 2.000 đồng, Tủ quần áo miễn phí, Gian hàng 0 đồng, Bữa cơm nghĩa tình quân dân… Tất cả đều được các giới, các ngành, các tầng lớp nhân dân Thành phố nhiệt tình hưởng ứng bằng tình cảm và trách nhiệm đồng bào…

Mô hình "Rau sạch quân sự" do Ban Chỉ huy Phòng thủ khu vực 2 - Phú Lợi (TP Hồ Chí Minh) thực hiện.

Mô hình "Nồi cháo yêu thương" được thực hiện tại Bệnh viện Đa khoa Thủ Đức.

Đồng chí Trương Thị Bích Hạnh, Phó chủ tịch Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam TP Hồ Chí Minh, nhấn mạnh: "Truyền thống nghĩa tình là đặc trưng văn hóa và là niềm tự hào của TP Hồ Chí Minh. Xây dựng “TP Hồ Chí Minh - Thành phố nghĩa tình” cốt lõi chính là phát huy những giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc và bồi đắp thêm những phẩm chất mang giá trị con người văn hóa, thích ứng phù hợp với yêu cầu phát triển Thành phố trong giai đoạn mới, làm dày thêm truyền thống năng động, sáng tạo, nghĩa tình và anh hùng của Thành phố mang tên Bác Hồ kính yêu".