Không đơn thuần là một không gian trưng bày, “Con đường lúa gạo” được xây dựng như một hành trình kể chuyện, dẫn dắt người xem qua 5 chặng phát triển của ngành lúa gạo, từ sơ khai, kinh tế tiểu nông, công nghiệp hóa đến hiện đại - hội nhập 4.0 và tương lai xanh.

Trong hành trình ấy, hình ảnh con trâu, chiếc cày và những chiếc bù nhìn rơm giữa đồng mang đến một nét chấm phá đặc biệt. Không cầu kỳ hay xa lạ, đó là những hình ảnh từng gắn bó với biết bao thế hệ nhà nông, gợi nhớ một thời lao động cần cù, nơi từng mùa lúa được vun đắp bằng sức người, kinh nghiệm và sự gắn bó với ruộng đồng.

Con trâu đi trước, cái cày theo sau

“Con trâu đi trước, cái cày theo sau” là hình ảnh quen thuộc trong đời sống nông nghiệp trước đây. Trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt, đặc biệt tại vùng Đồng bằng sông Cửu Long, nơi những cánh đồng trải dài theo dòng phù sa, con trâu từng là người bạn đồng hành thân thiết, góp sức cùng nhà nông trong những mùa vụ. Đây cũng là một trong những hình ảnh mở đầu về hành trình làm ra hạt gạo, từ những ngày lao động chủ yếu dựa vào sức người, sức vật đến nền sản xuất hiện đại ngày nay.

Mô hình người nông dân bên con trâu và chiếc cày gợi lại hình ảnh quen thuộc trên những đồng ruộng xưa.

Giữa những chậu lúa xanh, mô hình người nông dân bên con trâu và chiếc cày gợi lại hình ảnh quen thuộc trên những đồng ruộng xưa. Đó là thời kỳ mỗi mùa vụ bắt đầu bằng những đường cày, khi sức kéo của trâu vẫn là nguồn lực quan trọng trong sản xuất nông nghiệp.

Câu ca dao quen thuộc: “Trâu ơi ta bảo trâu này, trâu ra ngoài ruộng trâu cày với ta”, lời gọi mộc mạc ấy không chỉ thể hiện sự gắn bó giữa người và vật, một thời sản xuất nông nghiệp, mà con trâu được xem như người bạn đồng hành, là tài sản quý giá, góp sức cùng nhà nông làm nên những mùa vụ, gợi lên quá trình lao động cần mẫn, sự đồng hành bền bỉ trên những cánh đồng.

Những hình ảnh ấy cũng chính là một phần nội dung được tái hiện trong chặng đầu của “Con đường lúa gạo” từ quá khứ đến tương lai, từ giai đoạn sơ khai giới thiệu những nông cụ như cày, bừa, cuốc, xẻng, gàu tát nước, tiếp nối là giai đoạn kinh tế tiểu nông, khi trâu vẫn giữ vai trò quan trọng trong việc làm đất.

Từ chiếc cày mộc mạc, mỗi hình ảnh đều góp phần tái hiện hành trình thay đổi của ngành lúa gạo Việt Nam trong tổng thể Festival.

Nếu trước đây, người nông dân phải dựa vào sức trâu để cày xới, thì ngày nay, máy móc đã dần thay thế sức kéo thủ công, từ khâu làm đất, gieo sạ đến thu hoạch. Sự chuyển mình ấy cũng được thể hiện xuyên suốt trên “Con đường lúa gạo” qua các chặng từ sơ khai đến công nghiệp hóa đến hiện đại - hội nhập 4.0 và tương lai xanh. Từ chiếc cày mộc mạc, mỗi hình ảnh đều góp phần tái hiện hành trình thay đổi của ngành lúa gạo Việt Nam trong tổng thể Festival với thông điệp “Gạo xanh Việt Nam - Vươn tầm quốc tế”.

Câu chuyện giữ mùa của nhà nông

Sau những đường cày chuẩn bị cho mùa vụ mới, hành trình canh tác còn tiếp nối với công việc gieo trồng, chăm sóc và bảo vệ cây lúa. Đứng lặng giữa ruộng, bù nhìn là vật xuất hiện trên nhiều cánh đồng, gắn với tập quán bảo vệ mùa màng.

Với dáng hình được tạo nên từ những vật liệu giản dị như rơm khô, chiếc nón lá và đôi khi là những bộ quần áo cũ, bù nhìn thường được đặt giữa ruộng để xua đuổi chim chóc. Đặc biệt, vào thời điểm lúa trổ bông, kết hạt, khi chim chóc thường tìm đến kiếm ăn, những chiếc bù nhìn trở thành vật quen thuộc giúp người nông dân hạn chế phần nào thiệt hại cho mùa vụ.

Mô hình bù nhìn đại diện cho công việc chăm sóc, bảo vệ mùa màng của nhà nông.

Theo đời sống người nông dân, sau khi thu hoạch rơm khô từ thân cây lúa, thường được sử dụng làm thức ăn cho trâu bò, lợp mái nhà... Từ những cọng rơm ấy, người nông dân còn khéo léo tạo ra những chiếc bù nhìn.

Không cầu kỳ hay tốn kém, cách tận dụng đó còn thể hiện sự linh hoạt, khéo léo và kinh nghiệm làm nông. Nếu con trâu và chiếc cày gắn với công đoạn làm đất, chuẩn bị gieo trồng thì bù nhìn lại đại diện cho công việc canh lúa, bảo vệ mùa màng khi cây lúa bước vào giai đoạn sinh trưởng và kết hạt. Mỗi hình ảnh đảm nhận một vai trò khác nhau, cùng góp phần tái hiện quá trình làm ra hạt gạo từ những phương thức sản xuất truyền thống.

Nếu con trâu và chiếc cày gắn với công đoạn làm đất, chuẩn bị gieo trồng thì bù nhìn lại đại diện cho công việc chăm sóc, bảo vệ mùa màng của nhà nông.

Không gian Festival Quốc tế ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II - Cần Thơ năm 2026 góp phần khơi gợi những giá trị văn hóa của nền văn minh lúa nước, đồng thời nhắc nhớ về cội nguồn và hành trình làm nên hạt gạo Việt Nam hôm nay.

Những hình ảnh ấy sẽ được tái hiện trong không gian Festival, không chỉ sử dụng các nông cụ hay vật dụng sản xuất truyền thống, mà còn gợi mở một ký ức về đời sống gắn liền với đồng ruộng. Đó là dáng người nông dân dắt trâu ra đồng lúc trời còn tờ mờ sáng, những đường cày nối tiếp nhau trên thửa ruộng, hay chiếc bù nhìn đứng giữa đồng trong những ngày lúa trổ bông. Những khung cảnh tưởng chừng bình dị, thân quen ấy lại chứa đựng cả một nếp sống, tập quán canh tác và tinh thần lao động cần cù đã được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Không gian Festival Quốc tế ngành hàng Lúa gạo Việt Nam lần thứ II - Cần Thơ năm 2026 góp phần khơi gợi những giá trị văn hóa của nền văn minh lúa nước, đồng thời nhắc nhớ về cội nguồn và hành trình làm nên hạt gạo Việt Nam hôm nay.