Cồng chiêng và điệu múa Cà đáo được các em học sinh tái hiện lại.

Tết Ngã rạ (hay còn gọi là Tết Giả rạ) vừa là dịp tạ ơn thần linh sau một mùa vụ bội thu, vừa mở ra không gian văn hóa sống động, nơi các giá trị truyền thống được phô diễn rực rỡ nhất. Năm 2025, niềm tự hào của người Cor được nhân lên khi Tết Ngã rạ và điệu múa Cà đáo chính thức được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia.

Văn hóa của người Cor gắn liền với nông nghiệp và tín ngưỡng đa thần. Tết Ngã rạ thường diễn ra vào cuối tháng 11 âm lịch, thời khắc giao hòa giữa đất trời và con người. Một trong những nét đặc sắc nhất của dịp này chính là hoạt động ẩm thực- nơi gói ghém sự tinh tế và lòng biết ơn của đồng bào đối với mẹ thiên nhiên.

 Sản phẩm của “núi rừng” được bày bán trong ngày Lễ hội.

Trong không gian lễ hội năm nay, từ các bản làng đến những ngôi trường như: Trường PTDT Nội trú THCS Trà Bồng hay Trường PTDT Bán trú THCS Trà Sơn, hình ảnh những mâm cỗ truyền thống được tái hiện trang trọng. Hiện diện trên mâm cỗ ngày Tết không thể thiếu vắng bánh lá đót và bánh ống, hai món bánh được xem là linh hồn của ẩm thực người Cor.

Dưới bàn tay khéo léo của các bà, các mẹ và nay là cả những nữ sinh, nếp hương dẻo thơm được gói ghém cẩn thận. Mâm cỗ ngày Tết Ngã rạ tuy không cầu kỳ về hình thức nhưng đậm đà hương vị núi rừng, thể hiện trọn vẹn triết lý sống hài hòa, trân trọng thành quả lao động và tinh thần sum họp cộng đồng.

 Các nữ sinh người Cor tự tay gói bánh lá đót.

Nếu ẩm thực là hương vị, thì cồng chiêng và múa Cà đáo chính là tiếng nói tâm linh của người Cor. Trong tâm thức đồng bào, tiếng chiêng vượt xa vai trò của một nhạc cụ đơn thuần để trở thành phương tiện giao tiếp với thần linh, là sợi dây vô hình kết nối giữa các thế hệ.

Tại lễ hội năm nay, không gian văn hóa ấy đã bừng sáng với những màn trình diễn đầy cảm xúc. Hình ảnh những chàng trai, cô gái Cor trong trang phục truyền thống, uyển chuyển trong điệu múa Cà đáo, hòa nhịp cùng tiếng chiêng trầm hùng đã tạo nên một bức tranh rực rỡ sắc màu. Bên cạnh đó, nghi thức đốt lửa và hóa trang càng làm tăng thêm tính huyền bí, hoành tráng, khơi dậy niềm tự hào dân tộc mãnh liệt trong lòng mỗi người con của núi rừng.

 Những đặc sản của vùng cao Trà Bồng.

Điều đáng quý nhất của văn hóa Tết Ngã rạ hôm nay là sự lan tỏa mạnh mẽ ngay trong môi trường giáo dục. Vượt khỏi phạm vi thôn bản, di sản này đã bước vào sân trường, trở thành những bài học sống động cho thế hệ trẻ. Tại các điểm trường vùng cao Trà Bồng, Tết Ngã rạ được tổ chức như một không gian “thực hành văn hóa”. Các em học sinh được tự tay gói bánh, tự mình đánh chiêng và tự tin thuyết trình về ý nghĩa của từng món ăn, trang phục. Em Hồ Thị Kim Tuệ (học sinh Trường PTDT Nội trú THCS Trà Bồng) chia sẻ: "Được tham gia Lễ hội Tết Ngã rạ của nhà trường, em thấy rất tự hào. Em mong muốn Tết Ngã rạ sẽ tiếp tục được lưu truyền và lan tỏa".

Đồng quan điểm về giáo dục di sản, cô Bùi Thị Mỹ Hạnh, Hiệu trưởng Trường PTDT Nội trú THCS Trà Bồng khẳng định: "Việc tổ chức Tết Ngã rạ trong nhà trường chính là cách giáo dục ý thức cho học sinh duy trì, giữ gìn di sản văn hóa dân tộc Cor, giúp các em hiểu về cội nguồn để tự tin hòa nhập mà không hòa tan".

Khi tiếng nhạc rộn ràng khép lại, hình ảnh thầy trò cùng nắm tay nhau múa quanh đống lửa bập bùng giữa sân trường đã để lại một thông điệp đẹp: Di sản văn hóa người Cor không hề mai một, mà đang chảy tràn đầy sức sống trong huyết quản của thế hệ trẻ hôm nay. Tết Ngã rạ, vì thế, sẽ mãi trường tồn giữa miền núi đại ngàn Trà Bồng.