Tình yêu với âm nhạc cổ truyền của Phạm Văn Trình (sinh năm 1995, tại Thanh Hóa) từ những điều rất đỗi quen thuộc trong gia đình. Mẹ yêu thích chèo, cải lương; bố thường xuyên nghe dân ca, cổ nhạc. Những thanh âm ấy cứ thế đi cùng anh qua năm tháng, hòa vào ký ức tuổi thơ. Đến những năm trung học, Trình bắt đầu chủ động tìm hiểu xẩm qua những bài hát của nghệ nhân Hà Thị Cầu. Càng nghe, anh càng muốn hiểu sâu hơn, rồi tự học cách thực hành những gì đã nghe.

Đại úy Phạm Văn Trình biểu diễn tại Bệnh viện K cơ sở Tân Triều (Hà Nội). Ảnh do nhân vật cung cấp

Năm 2013, khi trở thành học viên Học viện Kỹ thuật Quân sự, trong một buổi giao lưu nghệ thuật chào tân sinh viên, anh mạnh dạn lên sân khấu ca một câu vọng cổ trong bài “Hoa tím bằng lăng”. Sự hưởng ứng của những người xung quanh sau màn biểu diễn tiếp thêm cho anh động lực để bước sâu hơn vào thế giới của những làn điệu cổ.

Sau thời gian học tập tại Việt Nam, năm 2015, Phạm Văn Trình sang Liên bang Nga học tại Trường Đại học Kỹ thuật Quốc gia Moscow Bauman. Trở về Việt Nam, năm 2019, anh gắn bó với Câu lạc bộ “Chèo 48h-Tôi chèo về quê hương”, “Xẩm 48h”, đồng thời phối hợp cùng Trung tâm Xúc tiến, quảng bá di sản văn hóa phi vật thể Việt Nam thực hiện các chương trình thực hành và biểu diễn cộng đồng.

Đại úy Phạm Văn Trình (giữa) mong muốn giới thiệu nghệ thuật cổ truyền đến gần hơn với các bạn trẻ và bạn bè quốc tế. Ảnh do nhân vật cung cấp

“Âm nhạc cổ truyền Việt Nam không hiện hữu trọn vẹn trên những con chữ, khuông nhạc hay bản tổng phổ. Cái hay, cái đẹp của nó phần nhiều nằm ngoài những gì có thể ký âm, ẩn trong lớp lớp người đã nâng niu, truyền dạy và gìn giữ qua bao thế hệ. Chính khoảng mở ấy khiến âm nhạc cổ truyền không chỉ để nghe mà còn để suy ngẫm, để mỗi người đi sâu hơn vào những tầng văn hóa, ký ức và vẻ đẹp tinh thần mà cha ông gửi lại”, anh Trình chia sẻ.

Những hoạt động bền bỉ với nghệ thuật truyền thống của anh cũng ghi dấu bằng nhiều thành tích đáng nhớ. Năm 2019, anh cùng nhóm “Xẩm 48h” đoạt giải khuyến khích tại Liên hoan hát xẩm các tỉnh khu vực phía Bắc. Đến năm 2022, nhóm tiếp tục giành một giải nhì và hai giải khuyến khích tại Liên hoan hát xẩm mở rộng.

Gắn bó với nghệ thuật cổ truyền, anh Trình cũng có cơ hội đưa những làn điệu mình yêu thích đến với đời sống văn hóa, văn nghệ của bộ đội. Năm 2024, anh cùng đội nghệ thuật của Viện Vũ khí tham gia Liên hoan "Hát ru, hát dân ca và âm nhạc cổ truyền của dân tộc Việt Nam trong phụ nữ Quân đội" do Tổng cục Chính trị tổ chức và giành giải nhất. Cá nhân anh được Tổng cục Công nghiệp Quốc phòng tặng bằng khen. 

Không chỉ biểu diễn, anh Trình còn tìm cách truyền tải sức sống mới cho âm nhạc truyền thống thông qua việc sáng tác lời ca phù hợp với đề tài mới. Năm 2023, anh là thành viên trẻ nhất tham gia và đoạt giải khuyến khích tại Cuộc thi sáng tác lời thơ mới cho các thể cách hát nói trong ca trù trên địa bàn TP Hà Nội. Anh cũng sáng tác lời mới cho bài xẩm về Viện Vũ khí, lấy cảm hứng từ chặng đường 80 năm xây dựng và phát triển của đơn vị để đưa vào các chương trình biểu diễn.

Giữa những bản vẽ, thông số kỹ thuật và công việc đòi hỏi sự chính xác, anh Trình vẫn dành một khoảng riêng cho những làn điệu đã đi qua bao thế hệ. Với anh, học và thực hành nghệ thuật cổ truyền không chỉ là giữ lại một câu hát, một lối hát, mà còn là tiếp nối mạch trao truyền văn hóa để những giá trị cha ông gửi gắm tiếp tục có mặt trong đời sống hôm nay.