Văn hóa truyền thống qua góc nhìn trẻ nhỏ

Giữa không gian trưng bày tại Di tích Quốc gia đặc biệt Văn Miếu - Quốc Tử Giám, các bức tranh thiếu nhi hiện lên như những lát cắt sinh động về di sản văn hóa Việt Nam. Không cầu kỳ về kỹ thuật, nhiều tác phẩm vẫn khiến người xem dừng lại thật lâu bởi sự chân thành trong cách các em cảm nhận và vẽ về những di sản quý báu của dân tộc.

 Công chúng tham quan trưng bày các tác phẩm của Cuộc thi “Di sản trong mắt em” .

Ở một góc trưng bày, tác phẩm “Hồn rối thức giữa làn nước Việt” của em Phạm Ngọc Bảo (sinh năm 2014) tái hiện sinh động nghệ thuật múa rối nước, loại hình sân khấu dân gian đặc sắc của Việt Nam. Bức tranh nổi bật với gam màu rực rỡ, tái hiện sân khấu múa rối nước rực sáng dưới ánh đèn. Ở trung tâm là sân khấu thủy đình truyền thống cùng những nhân vật rối mang gương mặt vui tươi, gần gũi. Xung quanh là hình ảnh trẻ em háo hức thưởng thức buổi diễn, tạo nên cảm giác náo nhiệt và đậm chất dân gian.

Qua nét vẽ hồn nhiên nhưng giàu cảm xúc, tác phẩm thể hiện tình yêu của tác giả nhỏ tuổi đối với nghệ thuật truyền thống, đồng thời gửi gắm mong muốn gìn giữ những giá trị văn hóa lâu đời của dân tộc.

Em Phạm Ngọc Bảo chia sẻ: “Em thấy di sản Việt Nam rất đẹp và gần gũi. Qua bức tranh, em muốn gửi gắm tình yêu đối với những giá trị truyền thống đã được nhiều thế hệ gìn giữ, trao truyền. Đồng thời, em cũng muốn mọi người hiểu và yêu hơn những nghề nghệ thuật truyền thống”.

Không xa đó, bức tranh “Dòng chảy hiếu học Việt Nam” của em Nguyễn Minh Anh (sinh năm 2015) lại mang đến một sắc thái trầm lắng nhưng đầy tự hào. Nổi bật ở trung tâm tranh là Khuê Văn Các, biểu tượng của Văn Miếu - Quốc Tử Giám. Bao quanh là hình ảnh bia tiến sĩ, rùa đá, lớp học xưa với thầy đồ và những học trò chăm chú luyện chữ.

Tác phẩm đã đoạt giải “Dấu ấn Văn Miếu”. Em Nguyễn Minh Anh chia sẻ: “Bức tranh vẽ về sự truyền nối, phát triển truyền thống hiếu học đáng quý của Việt Nam từ quá khứ đến hiện tại và tương lai. Em hy vọng bức tranh sẽ giúp mọi người thêm yêu di sản và có thêm động lực để học tập, sáng tạo”.

Trẻ em chụp hình lưu niệm tại khu vực trưng bày.

Trưng bày đã thu hút nhiều phụ huynh, khách tham quan dừng lại khá lâu trước từng tác phẩm. Chị Nguyễn Thu Hà, (sinh năm 1980, ở phường Ba Đình, TP Hà Nội) chia sẻ: “Ngắm nhìn các bức tranh, tôi rất bất ngờ khi trẻ em hôm nay có thể hiểu và cảm nhận di sản theo cách sâu sắc như vậy. Tôi nghĩ điều quý nhất là các con đã bắt đầu quan tâm đến văn hóa truyền thống bằng sự tò mò và yêu thích tự nhiên”.

Trong không gian ngập tràn màu sắc ấy, di sản không còn là khái niệm khô cứng mà hiện lên gần gũi qua góc nhìn trẻ thơ. Những mái đình, lễ hội, lớp học xưa hay tiếng đàn trong các loại hình nghệ thuật dân gian đều trở thành chất liệu để các em kể câu chuyện về văn hóa truyền thống.

Lan tỏa tình yêu di sản từ một sân chơi nghệ thuật

Cuộc thi “Di sản trong mắt em” do Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám phối hợp cùng Xưởng Nghệ thuật Art Tree và Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) tổ chức. Cuộc thi nhận được khoảng 400 tác phẩm hội họa của thiếu nhi, thiếu niên từ 4 đến 15 tuổi trong và ngoài nước. Các em sử dụng nhiều chất liệu khác nhau như màu sáp, màu nước, acrylic, phấn màu hay giấy màu để thể hiện góc nhìn về di sản Việt Nam.

Từ kiến trúc lịch sử, lễ hội dân gian đến đời sống văn hóa thường nhật, mỗi tác phẩm đều mang một câu chuyện riêng. Có em lựa chọn tái hiện những công trình quen thuộc như Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hoàng thành Thăng Long; có em lại tìm cảm hứng từ nghệ thuật dân gian, tín ngưỡng hay những sinh hoạt truyền thống trong đời sống thường ngày.

Theo PGS, TS Trần Thị An, Giảng viên cao cấp Trường Khoa học Liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội), Trưởng Ban Giám khảo cuộc thi, chất lượng các tác phẩm năm nay cho thấy sự đầu tư nghiêm túc cũng như cảm nhận ngày càng sâu sắc của các em nhỏ đối với di sản văn hóa. 

Một số tác phẩm còn thể hiện khả năng kể chuyện bằng hình ảnh khá tốt, biết lồng ghép thông điệp về gìn giữ và phát huy di sản trong đời sống hiện đại. Chính sự tự nhiên trong cảm xúc của trẻ nhỏ đã tạo nên sức sống riêng cho triển lãm năm nay. 

“Nhiều tác phẩm không chỉ dừng lại ở nét vẽ hồn nhiên mà đã có bố cục chặt chẽ, màu sắc hài hòa và ý tưởng rõ ràng. Điều đáng quý là các em tiếp cận di sản bằng góc nhìn mới mẻ, giàu cảm xúc”, bà Trần Thị An nhận xét.

Hội đồng Giám khảo gồm các chuyên gia trong lĩnh vực mỹ thuật và di sản đã làm việc nghiêm túc, khách quan để lựa chọn những tác phẩm xuất sắc dựa trên các tiêu chí về tính sáng tạo, sự phù hợp với chủ đề và giá trị nhân văn.

Ông Lê Xuân Kiêu, Giám đốc Trung tâm Hoạt động Văn hóa Khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám, bày tỏ: “Thông qua cuộc thi, tình yêu di sản được lan tỏa một cách tự nhiên tới thế hệ trẻ. Đây cũng là cách khơi dậy ý thức gìn giữ và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hôm nay”.

Từ những bức tranh hồn nhiên của các em, cuộc thi “Di sản trong mắt em” cho thấy một điều đáng quý rằng trẻ em hôm nay không hề quay lưng với di sản. Ngược lại, các em đang tìm cách bước vào thế giới văn hóa truyền thống bằng trí tưởng tượng, sự tò mò và tình yêu rất đỗi hồn nhiên của mình.